Shut Up & Sing (2006)

Grappig dat verschillende mensen hier zeggen geen fan te zijn van hun muziek, maar dat zij door deze film wel sympathie voor de Dixie Chicks hebben gekregen. Bij mij is juist andersom, ik vind de muziek goed, maar kan nu niet zeggen door deze docu meer sympathie voor hen te hebben gekregen.

Natuurlijk is het belachelijk hoe een complete natie valt over een enkele uitspraak van een zangeres. Werkelijk te sneu voor woorden hoe ex-fans voor de film demonstratief hun cd's in de vuilnisbak gooien. Om maar niet te spreken van allerlei spandoeken en beschreven borden die iedereen te pas en te onpas tevoorschijn denkt te moeten toveren.

Aan de andere kant vond ik niet de Dixie Chicks op een sympathie-opwekkende manier omgingen met de situatie. Natalie Maines heeft gewoon een grote waffel die ze niet dicht kan houden, terwijl het duidelijk wordt dat de zusjes Emily en Martie het nooit zover hadden laten komen. Natuurlijk is de algemene reactie achterlijk, maar Maines is ook net zo eigenwijs. Moet je dan werkelijk overal op reageren? Kun je dan nooit ergens boven staan? Kun je nooit een keer je schouders ophalen en die onzin naast je neer leggen? Op mij komt het allemaal wat onvolwassen over.

Daarbij vond ik dat de dames zich met genoegen leken te wentelen in hun slachtofferrol. Onder het motto: wíj zijn goed en zíj zijn fout, en iedereen is tegen ons. Als je bekend bent, kun je nu eenmaal het één en ander verwachten. Als collega-zanger Toby Keith, die het duidelijk niet met hen eens is, hen in een liedje noemt - letterlijk zegt hij, dat ze misschien eens een schop onder hun kont nodig hebben - is hun reactie imo gewoon kinderachtig.

Allemaal dingen die me stoorden en die mijn sympathie niet konden vergroten. Ik hou dus een dubbel gevoel over aan deze docu, want dat iemand die gewoon haar eigen mening zegt, om zo'n manier wordt behandeld, is onthutsend. En om nou te zeggen dat het een schokkende mededeling was, nee niet echt. Maar al die bekrompen dombo's die ondanks alles, koste wat kost, voorzien van oogkleppen achter Bush aanlopen, en niet de minste kritiek op hun geliefde leider kunnen verdragen, die neem je toch niet serieus?

Ik had daarom gehoopt dat de dames van de Dixie Chicks situatie wat volwassener hadden aangepakt, en niet zoals bijv. op het einde van de film, wanneer het tij weer een beetje gekeerd lijkt, nog een keer op dezelfde plek, dezelfde uitspraak te doen. Wat wil je dan bewijzen? Dat je stoer bent en dat je het nog een keer durft? Sorry hoor, maar ik vond het gewoon kinderachtig.

Maar, niet getreurd, de muziek blijf ik toch wel luisteren, sterker nog, ik luister ernaar op het moment dat ik dit schrijf.

Kritische vraag: hoe is het mogelijk dat de filmmakers erbij waren op alle belangrijke momenten? Letterlijk elke relevante gebeurtenis is gevangen op film, en dat is, in een documentaire, natuurlijk hoogst onwaarschijnlijk. Blijkbaar wisten de makers, de Chicks en hun crew vantevoren wanneer de belangrijke momenten zouden plaatsvinden, en zo te zien storen ze zich geenzins aan de aanwezigheid van camera's, zelfs niet tijdens zeer persoonlijke of cynisch-zakelijke discussies.

Daarom geloof ik niet echt in het verhaal dat hier wordt opgehangen over een 'slip of the tongue' van Nathalie Maines. Dit ruikt meer naar een zorgvuldig opgezette, en enigzins briljante, pr-stunt van een damesgroep die zocht uit het keurslijf van de brave countrymeisjes te breken. Ik wil niet beweren dat de dames alle overtrokken reacties hebben ingepland (de doodsbedreiging bijvoorbeeld zal ze wel echt hebben verrast en beangstigd), maar de geur van manipulatie hangt wat mij betreft onmiskenbaar rond deze film en de gebeurtenissen die erin worden getoond. Ik kan daar natuurlijk ongelijk in hebben.

Hoe het ook zij, de film blijft overeind door twee factoren: ten eerste is en blijft het interessant en schokkend om te zien hoe ver sommige Amerikaanse conservatieven gingen (vlak na 11 september) om alle critici van Bush en de Irak-oorlog monddood te maken. Ten tweede hebben de Chicks overduidelijk talent: ze kunnen prachtig zingen en spelen, en maken boeiende liedjes. En zo heb ik, door deze film, de Dixie Chicks op mijn lijstje gezet van bandjes die ik eens nader moet gaan bestuderen. En ik ben een muziekliefhebber die eigenlijk niets heeft met mainstream-countrymuziek.

Missie geslaagd dus, dames.

Ik ben kennelijk niet de enige die hier naar ging kijken zonder echt bekend te zijn met The Dixie Chicks. ik wist dat het een countrygroep was en daar hield het mee op. Dit is echter geen film die slechts gericht is op de fans (de optredens krijgen relatief weinig aandacht), maar meer een portret van een verdeelt Amerika en een kijk in de werking van de wereld van de countrymuziek, verteld via een band die onbedoelt ophef veroorzaakte door slechts één korte wegwerpuitspraak. De documentairemakers wilden juist een muziekdocu maken, maar hadden stiekem het geluk dat er meer gebeurde met hun gekozen onderwerp. Die redneckonzin is niets nieuws, maar het blijft schokkend. Het meest werd mijn aandacht echter getrokken door de werking van de country-industrie. Hoe die op zulke ophef reageren en de manier waarop The Dixie Chicks moeten uitdokteren hoe ze hun carriere op de rails houden nu verreweg hun belangrijkste bron wegvalt. Daar komt nog eens bij dat The Chicks, en dan eigenlijk vooral de heerlijk directe Maines, makkelijk mijn sympathie konden winnen. Erg ongecompliceerde dames lijken het, die werkelijk vanuit het niets in de rommel belandde. Ze geven deze docu veel hart en doen het utistijgen boven andere antiredneckfilms.

Wel had ik meer van die rednecks wat uitgerbreider aan het woord gezien, in plaats van met slechts een verzameling one-liners. Ik vraag me tijdens het kijken toch vooral af wat er in hen om gaat. Waarom noemt een vent The Dixie Chicks communisten bijvoorbeeld, want niets wat de dames zeiden sloeg op communisme. Het zit er kennelijk ingebroed om die term te gebruiken.

3,5*