Bamako (2006)

Een film die w.b. thematiek een must-see voor ondergetekende is. Gelukkig toch een (piepkleine) release alhier en deze week aangekomen alhier in het zuiden van Nederland.

Sissako zet het Afrikaanse perspectief als het gaat om globaliserings-problemen goed op de kaart. Alhoewel het van mij wel wat pittiger mocht (maar cinema is nu eenmaal niet de juiste uitlaadklep). En Sissako weet dat hij cinema maakt. Oog voor kleine details (er is een gewaad dat iedere dag op de drooglijn hangt, dat later een speciale betekenis krijgt), prachtige kleuren, sprekende gezichten en personages, en een mix van een traan en een lach (dat kindje met z'n piepschoentjes, briljant gevonden, je hoort hem overal lopen).

Een van de hoogtepunten is de prime-time-tv-movie in de film zelf. Een Afrikaanse western, Death in Timbuktu, waar een aantal filmmakers (waaronder Sissako zelf) als cowboys opgejaagd worden door Danny Glover, hoofdproducent van Bamako. Een scene vol symboliek.

Ik kan me voorstellen dat zij die niet thuis zijn in de thematiek of nooit in Afrika geweest zijn een saaie filmavond kunnen beleven. Sissako is geen gemakkelijke regisseur, zijn veelgeprezen Heremakono kon mij ook niet bekoren. Bamako daarentegen was genieten. Dikke 4 sterren.

Net als voor Mug was deze film voor mij ook een must see, en gisteravond heb ik hem dan gezien.

Ik vond hem aangrijpend en zeer overtuigend. Ik voelde me steeds kleiner worden in mijn bioscoopstoel. Dat de Afrikaanse landen op een schandalige manier worden behandeld door het westen is duidelijk, maar nu horen we het eens van de Afrikanen zelf, vanuit een pleintje in de Malinese hoofdstad Bamako.

Ik vond het pleidooi van de dikke Afrikaanse vrouw ongelofelijk goed, wat sloeg zij daar de spijker op zijn kop!

Het dagelijkse leven wat ondertussen gewoon doorgaat is erg grappig om te zien. De jurk die steeds vastgeknoopt moet worden, en het jongetje dat met zijn piepschoentjes tussen iedereen door loopt, of een bruiloft die plotseling over het plein zingend langskomt.

Niemand die er iets van zegt, het hoort erbij, het is typisch Afrikaans, en de rechtzaak gaat verder wanneer het weer rustig is.

Het cowboyfilmpje halverwege de film was wel een leuke afwisseling, een soort pauze tijdens de zware discussie.

Ik zou deze film nog een keer willen zien, want ik heb niet alles heel goed kunnen volgen. Vooral aan het einde van de film werd er snel gepraat, en kwam er zoveel informatie op je af, dat mijn aandacht af en toe even afdwaalde, vooral wanneer de beeldschone Aïssa Maïga in beeld kwam.

Voor nu 4*, maar herziening gewenst.

Prachtige film. Zeer eens met Mochizuki Rokuro. De kern vormt vanzelfsprekend het proces, plaatsvindend in de open lucht tussen een paar muurtjes. Het begint echter al vlak daarbuiten, als de man die getuigen naar binnen laat wat geld in zijn hand gedrukt krijgt. We krijgen flarden te zien van zij die niet binnen de muren zitten maar via een luidspreker mee luisteren (en deze uitdoen door het draadje los te trekken, hilarisch!), het wassen van kleren en perikelen rond een geweer, waarvan het onduidelijk blijft wat hiermee bedoeld wordt, en gezang waar je een krop van in de keel krijgt.

Ontroerende scenes, maar het geheel vormt (gelukkig) niet enkel een schrijnend pleidooi voor de Afrikanen. Het is een veel diepere blik op de Afrikaanse samenleving, en op de mechanismen van schuld in relatie tot het alledaagse leven. Lastig uit te leggen, zeer, zeer boeiend in elk geval. De manier waarop Sissako dit vormgeeft is absoluut interessant, met de 'western'-scene en de geluidloze handycam-opname van het geweeklaag bij het lijk als symbolische elementen.

Dit is veel meer dan het concept doet vermoeden, en hiervan zullen me vele scenes bijblijven.

Die vergelijking maakte ik ook. Toch ben ik minder enthousiast in eerste instantie. Ik vind dat de vorm hier niet helemaal werkt namelijk. Ik vond het evenwicht tussen de rechtszaak en de randen erom heen niet kloppen denk ik. Jia is ook meer een waarnemer dan Sissako in deze film. Sissako heeft iets te vertellen dat woorden samen te vatten is. Jia slaagt erbij mij veel meer in om een paar lagen verder te komen. Gevoelens over te brengen. De fictieve rechtbankvorm versterkt dat gevoel ook nogal.

Interessante film vooral.

3.0*

Omdat ik zeer weinig Afrikaanse films ken, heb ik deze eens meegenomen. Het thema van de onrechtvaardige wereldhandel met het IMF, de Wereldbank en de G8 als drijvende krachten ken ik uit de boeken van andersglobaliste Naomi Klein. Afrikaanse landen besteden 40% van hun budget aan het afbetalen van schulden en veel minder aan sociale voorzieningen. De vraag is in hoeverre die schulden terecht zijn en of ze die eigenlijk nog wel terug moeten betalen, met hoge rentes erbovenop.

Het is een rechtzaak waarbij ook de verdediger van de Wereldbank uitgebreid aan het woord komt.

De film is iets te statisch om een topper te zijn. Een pluspunt is de Afrikaanse muziek.

Een film die nadrukkelijk om z'n vorm net zoveel te prijzen valt als om z'n inhoud. Vergelijk bijvoorbeeld Bamako maar met Judgment at Nuremberg, dan zie je direct dat het wel meevalt met de "ellenlange pleidooien". De film van Sissako is eigenlijk veel completer: het vat het leven van een heel land (of zelfs een heel continent).

De situering van het fictieve tribunaal op de binnenplaats van een wooncomplex is waarschijnlijk de grootste troef van Bamako. De motieven die erin worden gestopt werken uitstekend (de zangeres, de bewaker, het verdwenen pistool, het wassen, om een greep te doen). Daarnaast wordt er nog een heuse Afrikaanse spaghetti-western geïntroduceerd die blijkt te fungeren als de kroniek van een aangekondigde dood; dat soort elementen verheft dit echt boven een doordeweeks rechtbankdrama.

Daarnaast is de film heel authentiek in hoe het een Afrikaanse samenleving toont. In de handen van een Westerse regisseur was dit in negen van de tien gevallen hopeloos mislukt. Maar ik schat Sissako inmiddels veel hoger in dan iemand die de couleur locale kent en toont. Hij is een regisseur met een eigen stem. (Voorbeelden: het lome tempo waarin ruimte is voor stilte en wachten, de shots door een raam naar buiten die slechts een deel van de werkelijkheid tonen, Afrikaanse muziek, de losse narratieve structuur waarbij niet alles afgerond wordt en dichtgetimmerd is.) Een stem die het verdient om gehoord te worden.

Een film die ik eerder als een soort aanklacht of documentaire zie waarbij de economische ontwikkeling van Afrika onder de loep wordt gebracht in de vorm van een rechtszaak op het georchestreerde binnenplein ergens in de malinese hoofdstad Bamako. Geopolitiek en de economische wereldhandel versmachten vele Afrikaanse landen met hun torenhoge vorderingen waardoor Afrika als continent steeds achterop hinkt. Hun economieën lijden eronder, maar het is vooral de bevolking die het harst wordt getroffen.

De regisseur Abderrahmane Sissako brengt een authentiek, eerlijk, maar hard portret met goede pleidooien. Het proces wordt afgewisseld met het doordeweekse leven in de stad. Ondanks het belang gaat het gewone leven ook gewoon door, zelfs letterlijk. Ook realisme en humor worden met elkaar afgewisseld. Een degelijke film, maar me echt grijpen deed het nooit.