Bamako (2006)

Film draait hier (Parijs) al even. Ik zag de voorfilm, las de publiciteit, zag de film.

Typisch voorbeeld van op het verkeerde ben zetten van het publiek. Het centrale gegeven dat naar voren wordt gehaald, de "rechtszaak" tussen de Wereldbank en de bevolking van Mali lijkt me absolute bijzaak. Dat gegeven is te dun om als drager van de film te fungeren. Ook een echt spannende plot ontbreekt.

Ik zag de film en heb me geen seconde verveeld. Prachtige beelden, trage cameravoering, subtiele humor. Athenticiteit in kleuren, gebaren, dialogen, die in mijn specifieke geval herinneringen oproepen aan een lang verblijf in de Sahel. Ik ben daarmee dus niet een gemiddelde kijker... maar ik vond de film prachtig.

Ik twijfel of de film het gaat redden. Wie iets meer wil zien: in mijn weblog zoom ik wat verder in op de film.

Een film die w.b. thematiek een must-see voor ondergetekende is. Gelukkig toch een (piepkleine) release alhier en deze week aangekomen alhier in het zuiden van Nederland.

Sissako zet het Afrikaanse perspectief als het gaat om globaliserings-problemen goed op de kaart. Alhoewel het van mij wel wat pittiger mocht (maar cinema is nu eenmaal niet de juiste uitlaadklep). En Sissako weet dat hij cinema maakt. Oog voor kleine details (er is een gewaad dat iedere dag op de drooglijn hangt, dat later een speciale betekenis krijgt), prachtige kleuren, sprekende gezichten en personages, en een mix van een traan en een lach (dat kindje met z'n piepschoentjes, briljant gevonden, je hoort hem overal lopen).

Een van de hoogtepunten is de prime-time-tv-movie in de film zelf. Een Afrikaanse western, Death in Timbuktu, waar een aantal filmmakers (waaronder Sissako zelf) als cowboys opgejaagd worden door Danny Glover, hoofdproducent van Bamako. Een scene vol symboliek.

Ik kan me voorstellen dat zij die niet thuis zijn in de thematiek of nooit in Afrika geweest zijn een saaie filmavond kunnen beleven. Sissako is geen gemakkelijke regisseur, zijn veelgeprezen Heremakono kon mij ook niet bekoren. Bamako daarentegen was genieten. Dikke 4 sterren.

Net als voor Mug was deze film voor mij ook een must see, en gisteravond heb ik hem dan gezien.

Ik vond hem aangrijpend en zeer overtuigend. Ik voelde me steeds kleiner worden in mijn bioscoopstoel. Dat de Afrikaanse landen op een schandalige manier worden behandeld door het westen is duidelijk, maar nu horen we het eens van de Afrikanen zelf, vanuit een pleintje in de Malinese hoofdstad Bamako.

Ik vond het pleidooi van de dikke Afrikaanse vrouw ongelofelijk goed, wat sloeg zij daar de spijker op zijn kop!

Het dagelijkse leven wat ondertussen gewoon doorgaat is erg grappig om te zien. De jurk die steeds vastgeknoopt moet worden, en het jongetje dat met zijn piepschoentjes tussen iedereen door loopt, of een bruiloft die plotseling over het plein zingend langskomt.

Niemand die er iets van zegt, het hoort erbij, het is typisch Afrikaans, en de rechtzaak gaat verder wanneer het weer rustig is.

Het cowboyfilmpje halverwege de film was wel een leuke afwisseling, een soort pauze tijdens de zware discussie.

Ik zou deze film nog een keer willen zien, want ik heb niet alles heel goed kunnen volgen. Vooral aan het einde van de film werd er snel gepraat, en kwam er zoveel informatie op je af, dat mijn aandacht af en toe even afdwaalde, vooral wanneer de beeldschone Aïssa Maïga in beeld kwam.

Voor nu 4*, maar herziening gewenst.

Een fictieve rechtzaak van Afrika tegen de Westerse wereld en de wereldbank, zich afspelend in een Malinees dorpje. Prachtig idee, maar dat is nog geen film. En die film verzandt langzaam in ellenlange pleidooien die de subtielere details buiten de rechtzaak om ondersneeuwen en je vooral het gevoel geven dat je een uur lang naar Jan Pronk zit te luisteren. Ware het niet dat ik die toevallig daags ervoor in Utrecht in debat zag met Boekestijn. Was een stuk interessanter.

Waarbij dan aangetekend dat Bamako geen dorpje maar een hoofdstad is. Met welgeteld meer dan 1.300.000 inwoners. Dat daargelaten: ik zag deze film enige jaren geleden in Den Haag, als een soort voorbereiding en sfeer proeven voor onze reis naar Afrika.

Speling van het lot is nu dat ik in Bamako zelf woon, wat toen nog niet was voorzien.

De film zelf duurde mijn wel iets te lang maar was sterk in elkaar gezet. Over lagen, symboliek enz kan ik niet meepraten, die zijn me ontgaan omdat ik vooral op de beelden en de sfeer heb gelet. Ik kan nu zeggen dat die zeer goed is weergegeven, als ik die vergelijk met de dagelijkse sfeer in Bamako. Het bizarre van een rechtzaak tegen een internationaal gerenomeerd wereldinstituut op een kleine cour, is ineens niet meer zo bizar als je hier het dagelijkse leven hebt mogen proeven. Ik kan de film hier helaas nergens vinden anders stond hij al in mijn kast!

Hoewel bijna niet los te zien van de inhoud, is gelukkig ook de vorm van Sissako zeer de moeite waard. Gewaagd, gedurfd, complex. En toch slaagt hij met vlag en wimpel.

Boeiend door de zeer uitgekiende vertelstructuur, de perfecte inhoudelijke aansluiting tussen de gespeelde rechtszaak, every day life en de zeggingskracht en inzichten van de discussies die daarmee worden verschaft. Een niet-Afrikaan had een hele andere film gemaakt over een dergelijk onderwerp, dus van deze kant belicht zie je het niet snel.

Nadeel is dat de film nogal moeilijk wordt om te volgen, De verhalen op verschillende niveaus zitten zo dooreen geweven, dat het moeilijk is wordt en blijft je te concentreren en te doorvoelen wát Sissako nou allemaal wel niet te melden heeft. Boeiend (boeiender dan gedacht ook).

De cinema van Sissako is bij wat dieper inzien toch wel zeer vergelijkbaar met die van Jia, chroniqueur van veranderend China (en van binnenuit). WEelicht was Bamako zo'n beetje de beste film die ik zag sinds Jia's meest recente Er Shi Si Cheng Ji (op het IFFR). Halfje erbij.

Prachtige film. Zeer eens met Mochizuki Rokuro. De kern vormt vanzelfsprekend het proces, plaatsvindend in de open lucht tussen een paar muurtjes. Het begint echter al vlak daarbuiten, als de man die getuigen naar binnen laat wat geld in zijn hand gedrukt krijgt. We krijgen flarden te zien van zij die niet binnen de muren zitten maar via een luidspreker mee luisteren (en deze uitdoen door het draadje los te trekken, hilarisch!), het wassen van kleren en perikelen rond een geweer, waarvan het onduidelijk blijft wat hiermee bedoeld wordt, en gezang waar je een krop van in de keel krijgt.

Ontroerende scenes, maar het geheel vormt (gelukkig) niet enkel een schrijnend pleidooi voor de Afrikanen. Het is een veel diepere blik op de Afrikaanse samenleving, en op de mechanismen van schuld in relatie tot het alledaagse leven. Lastig uit te leggen, zeer, zeer boeiend in elk geval. De manier waarop Sissako dit vormgeeft is absoluut interessant, met de 'western'-scene en de geluidloze handycam-opname van het geweeklaag bij het lijk als symbolische elementen.

Dit is veel meer dan het concept doet vermoeden, en hiervan zullen me vele scenes bijblijven.

Weet iemand waar een soundtrack vandaan te vissen is? Er staat me bij dat er een fantastisch mooie song werd vertolkt door de vrouwelijke hoodrolspeelster. Ik zou die toch graag hebben.............

Die vergelijking maakte ik ook. Toch ben ik minder enthousiast in eerste instantie. Ik vind dat de vorm hier niet helemaal werkt namelijk. Ik vond het evenwicht tussen de rechtszaak en de randen erom heen niet kloppen denk ik. Jia is ook meer een waarnemer dan Sissako in deze film. Sissako heeft iets te vertellen dat woorden samen te vatten is. Jia slaagt erbij mij veel meer in om een paar lagen verder te komen. Gevoelens over te brengen. De fictieve rechtbankvorm versterkt dat gevoel ook nogal.

Interessante film vooral.

3.0*

Een harde maar duidelijke aanklacht tegen de kapitalistische bemoeienis van de westerlingen in Afrika. Een overtuigende en vooral zinvolle speelfilm die (s)preekt over de falende globalisering in Afrika. Abderrahmane Sissako weet met sterk onderbouwde pleidooien van de Afrikanen zelf de problemen zo open te leggen dat de Wereldbank (c.q. de Westerse wereld) zich na deze speelfilm hard mogen schamen. Abderrahmane Sissako giet het wel in symbolische thematiek die moeilijk te doorgronden is voor iemand die nauwelijks iets afweet van Afrika. Geen gemakkelijk film maar wel een uiterst belangwekkende film die gezien en gehoord mag worden.

Volgensmij was de aanklacht niet zozeer tegen de westerse wereld als geheel gericht als wel tegen de wereldbank. Deze zou de situatie van de afrikaanse staten alleen maar verslechteren,door de grote mate van inmenging en de woekerrentes die de afrikaanse staten alleen maar armer maken.

De film is eigenlijk vooral een politieke aanklacht tegen de manier waarop de wereld en in het bijzonder Amerika en Europa omgaan met het continent Afrika. Afrika dat eerst een eeuw lang is gekolonialiseerd en vervolgens nog steeds wordt beheerst door een gigantische schuldenlast aan het westen, waar ze nooit meer vanaf lijken te komen. Daar is op zich niets mis mee, om dat te verfilmen. Alleen om dat in de vorm van een zogenaamde rechtszaak te gieten, die uiteindelijk toch nooit enige echte waarde van betekenis kan hebben, maakt de film wel erg saai. En de leuke toeristische Afrikaanse plaatjes daarom heen maken de film dan weliswaar wat luchtiger en leuker om naar te kijken, maar tillen hem toch niet boven de grote saaiheid uit.

Juist die kleine rechtbank op de cour (binnenhof) die uiteraard geen enkele invloed zal kunnen hebben, illustreert de machteloosheid van Afrika in de wereld van globalisering. Het kan zijn dat het saai overkwam, aar de symboliek daarvan is sterk gekozen en uitgewerkt. Het blijft allemaal erg op de cour, onzichtbaar voor de rest van de wereld en daarmee ook machteloos.

Hoi Driello, ik vind die rechtszaak ook zeker erg interessant om naar te kijken. Mijn bezwaar is vooral dat ruim driekwart van de film uit alleen maar rechtszaak bestaat. Waarbij dan ook nog eens ellenlange monologen worden gehouden met prachtige, maar nauwelijks te volgens Franse volzinnen. En juist die verhouding in de film plus de inhoud maken hem voor mij saai.

Werner Herzog heeft een vergelijkbare film gemaakt die vooral een aanklacht is tegen de behandeling van de aboriginals in Australie. "Wo die grünen Ameisen träumen". Ook daar zit een dergelijke rechtszaak in. Maar die film is veel meer in evenwicht en weet me aanzienlijk meer te boeien. Overigens denk ik, een absolute aanrader voor de mensen die het onderwerp in Bamako aanspreekt.

ah...oke, dan had ik wellicht je bericht verkeerd geïnterpreteerd. En ja, als je het Frans niet machtig bent, dan wordt het wellicht inderdaad een lange zit. En dan wordt er her en der ook nog Bambara gesproken.........

Over die rechtbank valt niet echt te twisten. Ik vond dat een mooi houvast voor de film maar kan me ook vinden dat dat je te veel wordt. Ben als ontwikkeling-samenwerker en voormalig inwoner van Bamako wellicht ook een beetje meer betrokken bij de setting en de strekking van het verhaal. Hoe dan ook, Ik moet de film zeker nog eens zien voordat ik er definitief een cijfer aan kan knopen.

Klein jaartje verder en heb de film herzien. Zonder ondertitels (niet echt gemakkelijk) maar verrassend genoeg had ik nog steeds redelijk scherp in gedachten wat er gezegd werd. Wat me nu opviel, was de prima mix van Afrikaans leed (zowel klein en persoonlijk als enorm, internationaal) en de humor. Dat oude kereltje dat de microfoon neemt en dan wel even bepaalt wanneer anderen aan het woord komen! Het tekent de Afrikaanse cultuur van respect voor ouderen en hoger geplaatsten. De spanning tussen die twee wordt hier fraai in beeld gebracht door het manneke dat de traditionele kracht der ouderdom hoger plaatst dan de 'baas' van de rechtbank. Sissako heeft naar mijn mening een zeer sterke keuze gemaakt door zowel het persoonlijke leed en de berusting van Mele in contrast met de ferme aanklacht tegen Wereldbank en IMF in beeld te brengen binnen een geografisch kader: een cour in Bamako. Natuurlijk staan de beide zaken niet los van elkaar maar ogenschijnlijk lijkt dit zo, mede door de totale desinteresse die mele toont voor de hele rechtzaak.

Beetje sip dat deze prachtige en krachtige film relatief laag wordt gewaardeed op Moviemeter. Ben bijna geneigd daar wat aan de doen door een heel hoog cijfer te geven, maar tracht toch bij mezelf te blijven. 4*

Omdat ik zeer weinig Afrikaanse films ken, heb ik deze eens meegenomen. Het thema van de onrechtvaardige wereldhandel met het IMF, de Wereldbank en de G8 als drijvende krachten ken ik uit de boeken van andersglobaliste Naomi Klein. Afrikaanse landen besteden 40% van hun budget aan het afbetalen van schulden en veel minder aan sociale voorzieningen. De vraag is in hoeverre die schulden terecht zijn en of ze die eigenlijk nog wel terug moeten betalen, met hoge rentes erbovenop.

Het is een rechtzaak waarbij ook de verdediger van de Wereldbank uitgebreid aan het woord komt.

De film is iets te statisch om een topper te zijn. Een pluspunt is de Afrikaanse muziek.

Een film die nadrukkelijk om z'n vorm net zoveel te prijzen valt als om z'n inhoud. Vergelijk bijvoorbeeld Bamako maar met Judgment at Nuremberg, dan zie je direct dat het wel meevalt met de "ellenlange pleidooien". De film van Sissako is eigenlijk veel completer: het vat het leven van een heel land (of zelfs een heel continent).

De situering van het fictieve tribunaal op de binnenplaats van een wooncomplex is waarschijnlijk de grootste troef van Bamako. De motieven die erin worden gestopt werken uitstekend (de zangeres, de bewaker, het verdwenen pistool, het wassen, om een greep te doen). Daarnaast wordt er nog een heuse Afrikaanse spaghetti-western geïntroduceerd die blijkt te fungeren als de kroniek van een aangekondigde dood; dat soort elementen verheft dit echt boven een doordeweeks rechtbankdrama.

Daarnaast is de film heel authentiek in hoe het een Afrikaanse samenleving toont. In de handen van een Westerse regisseur was dit in negen van de tien gevallen hopeloos mislukt. Maar ik schat Sissako inmiddels veel hoger in dan iemand die de couleur locale kent en toont. Hij is een regisseur met een eigen stem. (Voorbeelden: het lome tempo waarin ruimte is voor stilte en wachten, de shots door een raam naar buiten die slechts een deel van de werkelijkheid tonen, Afrikaanse muziek, de losse narratieve structuur waarbij niet alles afgerond wordt en dichtgetimmerd is.) Een stem die het verdient om gehoord te worden.

Een film die ik eerder als een soort aanklacht of documentaire zie waarbij de economische ontwikkeling van Afrika onder de loep wordt gebracht in de vorm van een rechtszaak op het georchestreerde binnenplein ergens in de malinese hoofdstad Bamako. Geopolitiek en de economische wereldhandel versmachten vele Afrikaanse landen met hun torenhoge vorderingen waardoor Afrika als continent steeds achterop hinkt. Hun economieën lijden eronder, maar het is vooral de bevolking die het harst wordt getroffen.

De regisseur Abderrahmane Sissako brengt een authentiek, eerlijk, maar hard portret met goede pleidooien. Het proces wordt afgewisseld met het doordeweekse leven in de stad. Ondanks het belang gaat het gewone leven ook gewoon door, zelfs letterlijk. Ook realisme en humor worden met elkaar afgewisseld. Een degelijke film, maar me echt grijpen deed het nooit.

Zie daar het probleem (voor mij) met deze film. Voor een droog overzicht van feiten, gebeurtenissen, cijfers, en (aan)klachten, verdiep ik me liever in de krant of op een nieuwssite. Een documentaire spreekt me minder aan, en al helemaal niet wanneer ik niet weet dat ik naar een documentaire begin te kijken. In dit geval zeker ook omdat de verhalen nààst het proces gewoon te karig zijn.

Veel respect voor de acteurs; de 'speeches' voor de rechtbank zijn indrukwekkend. Ik waardeer de film en zijn boodschap, maar kon er niet van genieten. En laat dat nu toch de reden zijn waarom ik er naar begin te kijken.

Bamako begint ietwat verwarrend maar gaande weg wordt duidelijk wat de film wil vertellen. Er is een rechtszaak gaande tussen het Afrikaans volk en de financiële internationale instanties zoals IMF en Wereldbank ergens op een binnenplein van bewoners in Bamako (hoofdstad van Mali). Privatisering, schulden aflossing en corruptie zijn de voornaamste klachten. Armoede, migratie zijn de argumenten. Lijkt dit zware kost ? Is het ook. De debatten zitten vol juridische volzinnen, er wordt gegooid met cijfers, termen en afkortingen waar zelfs een Ivan De Vadder er van in zijn haar zou krabben.

De film zit ook vol symboliek (natuurlijk de cowboy film met Danny Glover die ook als één van de producenten optrad, de zonnebrillen verkoop bv, de ventilatie die het niet meer doet, etc) en levert krachtig politiek en maatschappelijk commentaar (bv bewoners willen niet meer luisteren en zetten de speaker uit, de rechtbank laat een man niet aan het woord en die dan later een traditioneel lied zal scanderen, de erbarmelijke omstandigheden van een migratie vlucht door de Sahara, etc).

Enerzijds een intrigerende setup van een rechtbank op een koertje van een wijk waar men wast, trouwt, rust, luiert, waar een zieke man in bed ligt in het kamertje er naast. Anderzijds zeer wollige politiek debatten die flink moeite kosten om te volgen. Sissako weeft er dan ook nog een soort melo drama ertussen van een zangeres en de vervreemding met haar man maar echt samenhang is er niet en dit lijkt een beetje in de weg te staan van de uiteindelijke boodschap.

Gefilmd in een docu stijl vol authenticiteit. Bamako is een belangrijke film, zeer zeker maar ook niet zo toegankelijke film. Moet een film onderhouden ? Niet persé, het kan ook onderwijzen of aanklagen in een didactische manier maar Bamako gokt te veel op twee paarden om echt indruk te maken.