Alone in Berlin (2016)

Verfilming van Jeder stirbt für sich allein van Hans Fallada, een boek uit 1947. En gaat over Otto en Anna Quangel, een Duits arbeidersgezin, die het nieuws ontvangt dat hun enige zoon is gesneuveld op het slagveld. Daarop besluiten ze een tegenactie te starten tegen het naziregime. Nu is het schrijven van briefkaarten met verzetsteksten erop niet het alle spannendste onderwerp. Wat waarschijnlijk ook de reden is, dat ondanks de film zich afspeelt in de hoofdstad van nazi-Duitsland: Berlijn van 1940, er iedereen Engels (met Duitse tongval) spreekt. Dat is vermoedelijk voor commerciële overwegingen en zeker één die wel nodig is omdat de film bijna volledig draait om Emma Thompson en Brendan Gleeson als het echtpaar Quangel. De enige andere is Daniel Brühl, als politie-detective Escherich. Alle prima acteurs en er is dan ook niets op aan te merken. Echter is de film enorm traag en kent maar weinig echte (goede) beelden van Berlijn in de oorlog. Twee scenes sprongen er voor mij echt uit en dat waren: Het prachtige begin met de zoon die door het bos rende en uiteindelijk sneuvelt. En de andere scene is: als Otto uitleg waarom hij de kaarten achter laat. Hij vergelijk het nazi-regime met een machine en de kaarten als de korrel zand, die uiteindelijk funest zal zijn voor de machine. Aardig dat we eens wat beelden zien van mensen die het totalitaire regime in twijfel trokken maar heel spannend of opzienbarend vond ik het niet!

“You're to blame.

You and your damn war!

You and your damn fuhrer!”

Er zijn ontelbare films over het verzet in WOII. Maar nog nooit had ik gehoord van een verzet door Duitsers tegen het Nazi regime. Ik ben er zeker van dat er wel meer Duitse burgers niet opgezet waren met de gang van zaken in het Duitse rijk. De meeste hielden dit angstvallig voor zichzelf uit angst voor represailles. Dat Anna (Emma Thompson) en Otto Quangel (Brendan Gleeson), die in het ware leven Hampel heetten, misschien al een aversie hadden voor het regime, doordat hun zoon ingelijfd werd in het Duitse leger, staat buiten kijf. De dag dat ze te horen krijgen dat hun zoon gesneuveld is aan het front, is een kantelpunt voor beiden. Anna trekt zich terug en rouwt op een serene manier, terwijl Otto’s rebels karakter naar bovenkomt en het plan aanvat om compromitterende berichten op postkaarten te schrijven en ze naderhand ergens in Berlijn achter te laten. Hij tracht op die manier anderen duidelijk te maken dat het Duitsland waar ze leven, niet zo ideaal is. Ook al is er maar één iemand die ook een stil verzet opstart, dan nog is Otto ervan overtuigd dat hij geslaagd is in zijn opzet. En dit als wraak voor de dood van zijn zoon.

“Alone in Berlin” is niet bepaald een actierijke oorlogsfilm en gaat traag vooruit. Het enige wat je de hele film te zien krijgt, is Otto die op een geduldige manier zijn protestteksten op een postkaart neerpent (met fluwelen handschoenen en in een andere schrijfstijl), de onhandige en gevoelloze manier waarop deze twee verzetstrijders met elkaar omgaan en het onderzoek dat door de jonge politie inspecteur Escherich (Daniel Bruhl) wordt gevoerd. Alhoewel ik me eigenlijk afvroeg wat deze inspecteur zijn tactiek was om de verantwoordelijken op te sporen. Het enige wat hij deed was eindeloos naar een stadsplan van Berlijn kijken waar een hele resem speldjes op waren geprikt. Elk speldje vertegenwoordigde een gevonden briefkaart. Exact 285 van die briefkaarten. En het enige aanknopingspunt dat Escherich heeft, is het handschrift op de briefkaarten waar men bepaalde karaktertrekken van de schrijver uit kan afleiden.

Dus buiten een nevenplot over een Joodse bovenbuurvrouw die probleemloos door de Quangel’s in bescherming wordt genomen indien nodig, is men alleen getuige van hun stille protest en de relatie tussen de beide langgetrouwden. Een huwelijk waar de affectie en passie totaal verdwenen is. Zelfs de brief over het overlijden van hun zoon, ontlokt geen tekenen van enige emotie. Ondanks het sublieme acteerwerk kwam het allemaal redelijk saai over. Zelfs het gebruik van Engels als voertaal, met een belachelijk klinkend Duits accent, voelde geforceerd aan. Dat dit een strategische zet was, zodanig dat ze twee klinkende namen konden engageren, was overduidelijk. “Alone in Berlin” toont wel aan dat niet alle burgers fervente aanhangers waren van Nazi-Duitsland, maar deze eenmansactie had uiteindelijk geen enkele invloed op de opkomst van Adolf Hitler zoals we wel weten uit de geschiedenisboeken. Uiteindelijk was het niet meer dan wat schreeuwen in de woestijn. Hadden ze de naalden gebruikt die nodig waren voor aan te duiden waar de prentbriefkaarten gevonden werden, en deze in Hitler’s achterwerk geplant, dan was dit pijnlijker geweest dan deze bewonderenswaardige actie.

2.5*

Wanneer hun enige zoon in mei 1940 sneuvelt, zet dat het leven van Otto en Anna Quangel op z'n kop. Hij is voorman in een fabriek dat in dienst staat van de Duitse oorlogsmachine, zij is werkzaam bij de vrouwenafdeling van de Nazi-partij. De dood van hun zoon neemt hun angst voor het Nazi-regime weg en Otto besluit zich te verzetten door ansichtkaarten te schrijven met anti-Nazi-teksten en die op verschillende plaatsen achter te laten in hun woonplaats Berlijn. Die ansichtkaarten komen terecht bij inspecteur Escherich [Daniel Brühl), die onder grote druk van de Gestapo begint met een klopjacht naar 'het spook van Berlijn'.

De vraag waarom Otto en Anna zo lang bereid waren om in dienst van de Nazi's te werken wordt hier niet beantwoord. Mijn vrije interpretatie is dat zij, zoals zo vele landgenoten, aanvankelijk meegingen met de gepropageerde vaderlandsliefde en dat ze de gevaren van het Nazi-regime pas onderkenden toen die Duitsland in meedogenloze wurggreep hielden, waardoor ze nu alleen nog uit angst doen wat de Nazi's van hun verlangen.

Het scenario toont wel duidelijk hoe de halleluja-stemming van 1940 drie jaar later volledig is omgeslagen door de bombardementen van de Geallieerden. Het acteerwerk is zeer sterk, waarbij het vooral prettig om Gleeson een robuuste, maar vooral sympathieke man te laten spelen. De kracht van "Alone in Berlin" zit 'm in het feit dat Otto door de dood van zijn zoon geen angst meer kent. Hij lijkt vastberaden om door te gaan totdat hij wordt opgepakt, wetend dat dat zijn dood zal betekenen. Dit is dan ook geen thriller over een man die angstvallig probeert de Nazi's te ontlopen, maar een drama over de emotionele impact op zijn vrouw en, ook intrigerend, de effecten van zijn acties op de onderzoekende officier. Perez is er zeker niet op uit om de Duitse burgers vrij te pleiten. Integendeel: de film bevat momenten waarin buren tegenover elkaar komen te staan, elkaar verraden en waardevolle bezittingen stelen. Otto en Anna Quangel waren echter twee gewone burgers die hun leven gaven in de hoop hun stadsgenoten in verzet te laten komen tegen het Nazi-regime. In hoeverre ze daarin zijn geslaagd maakt de film niet duidelijk, maar dat neemt niet weg dat dit een boeiende, goede gemaakte productie is.

Onderkoeld relaas over een echtpaar, dat als een van de eersten in Nazi-Duitsland in verzet kwam tegen het Hitler-regiem. Het nogal emotieloze acteerwerk van de beide protagonisten maken de film onnodig afstandelijk. Toch mooi meegenomen, want —afgezien van Die Weiße Rose (1982) en Sophie Scholl - Die Letzten Tage (2005) — is het aantal films over het verzet in het toenmalige Duitsland bij mijn weten niet dik gezaaid.

Ik kan hier gewoon niet naar kijken. Duitsers die Engels praten in Nazi Duitsland. Dit kan echt niet meer Anno nu en vroeger eigenlijk ook al niet. De Duitse taal is zo'n integraal onderdeel voor zo'n historische film, dat er niks heel blijft van de illusie van een historische filmwerkelijkheid, zodat ik er absoluut niet in kan meegaan. Onmogelijk om de film nog serieus te nemen, ookal is het verhaal het waard om verteld te worden.

Onvergevelijk, zonde van alle moeite die erin gestopt is.

Afgezien van dit megamankement een vrij droge standaard WO2 film.

Ze komen er nog aardig mee weg door de Engelse taal. Als ze Nederlands hadden gesproken met dezelfde kwaliteit van acteren hadden ze waarschijnlijk fors minder punten gekregen. Met de Framse nasynchronisatie is ie beter te pruimen. ?

En voor de Brendan Gleeson fans hier, ik was totaal niet van onder de indruk van zijn rol. Een uitstreken kop, moeilijke blik.... Ja moeilijke tijden ik weet het, maar dit is toch wel heel erg cliché. Geen persoonlijkheid, ja de depressieve..... ?

De punten gaan naar de props afdeling.

Dit is dus het risico om het verhaal boven het artifact zelf te stellen: veel kritiek over het eindproduct. Volgens mij was meneer Perez zo onder de indruk van het verhaal dat hij het aan de wereld bekend wilde maken, kostte wat het kost. De reflectie van de kijker wordt geleid naar het ernst van de gebeurtenis, het zou zo in ieder geval moeten. De waarheid heeft niet veel nodig om verteld te worden, Duits of Engels?, does it matter? Goed gebruik gemaakt van de ultra-bekende namen (Gleeson, Thompson). Deze film is duidelijk niet gemaakt om de film-puritanen tevreden te stellen, maar voor het verhaal zelf. En voor de mensen, de statistieke-gewoon kijker, die de waarheid over het verleden verdient: nazi-Duitsland had z'n helden, er waren kil redenerende, out-of-the-box gewone burgers. Dit gaat het hier over.

Voor mij, een Ingmar Bergman liefhebber, een 10 voor meneer Perez.

Viel me toch tegen. Erg gewoontjes, denk dat de twee hoofdpersonen van dit waar gebeurd verhaal een beter eerbetoon hadden verdiend. Verleidelijk om het irritante gegeven dat echte Berliner continue Engels spreken als belangrijkste reden op te voeren voor de gedeeltelijke mislukking, maar vond Valkyrie destijds ook goed te doen ondanks dit euvel, dus daar kan het niet aan liggen. Dan toch maar de priemende vinger richting acteur/regisseur Perez, die dit verhaal te oppervlakkig verteld en zijpaden inslaat zonder goed te duidelijk waarom precies. Acteerwerk viel me ook niet mee, zijn beide kanonnen op hun retour? Gleeson verwart moeilijk kijken met goed acteren. Thompsons immer wat theatrale manier van spelen werkt hier niet lekker, iets meer authentiek ogende emotie ware beter geweest. Eigenlijk komt Brühl er nog het beste vanaf, en dat doet pijn om toe te geven want vind hem eigenlijk geen bijzonder acteur. Of nee, het allerbeste is ene Mikael Persbrandt in een bijrol als vuige Nazi.Een man die je, zoals dat hoort, zonder schaamte kunt haten. Persbrandt zorgt tenminste nog voor een klein beetje vuurwerk, in een film die voor de rest erg bleekjes blijft.

Film ontbreekt mogelijks aan wat kracht en overtuiging, wat jammer is gelet op het toch wel merkwaardig gebeuren, van verzet tegen het Hitler-regime.
Eén en ander heeft m.i. te maken met de manier van Perez om het verhaal te brengen, waarbij belangrijk feiten of overgangen tussen de scènes ontbreken of onafgewerkt lijken. Nochtans is bijvoorbeeld de rechtbankscène (waar we verrassend geen verloop van krijgen) maar toch knap dient om de uiteindelijke voldaanheid over hun acties en liefde bij Otto en zijn vrouw, weer te geven.
Vindt dan ook de film sterker worden naarmate hij vordert, maar akkoord : het is geen voltreffer.

Niet onaardig. Wat afstandelijk gefilmd allemaal, wel met prachtige cinematografie (Hergé achtig soms) en kleurgebruik. Thompson kreeg niet erg veel te doen. Britten die zich een Duits accent aanmeten om in een Duits verhaal te spelen, zou eigenlijk niet meer mogen. Teveel puike Duitse acteurs daarvoor.

Interessante film en goed verhaal. Waargebeurde verhalen zijn sowieso favoriet van mij. Wat ik wel jammer vind is dat er Engels werd gesproken (op Heil Hitler na). Maar dat is verder niet storend. Verder kwam de film op mij wel wat afstandelijk over. Desondanks toch 3,5*.

Na ruim een half jaar geleden deze film gezien te hebben, is het verhaal nog goed in het geheugen gebleven en dat is met sommige films en boeken wel eens anders. "Rommel" zijn we na enige maanden echt wel deels kwijt maar "Alone in Berlin" zit nog goed in het geheugen"doosje".

Een prima film met een goed verhaal en uitstekende acteurs, alleen.....en daar komt de kritiek: regisseur Vincent Perez had er goed aan gedaan om voor deze filmprent Duitse acteurs in te huren!

Nu is Daniel César Martin Brühl González Domingo van oorsprong wel een Duitser maar in deze rol wordt hij geacht Engels te spreken. De rest van de acteurs ben ik niet nagegaan maar de taal is dus mijn kritiek.

Ondanks dat is onze waardering hoog en hebben besloten de film te bekronen met een 7,5!

Het is een moeilijk te beantwoorden vraag in welke mate de Duitse bevolking actief, gedwongen, stilzwijgend of ondergaand het nazibewind steunde. Fijn om ook vanuit dat standpunt een verhaal te zien van protest wetende dat het vroeg of laat boven water komt.

Ik vond het een aandoenlijke serene film met mooie rollen van Emma Thompson en Brendan Gleeson. De trigger was duidelijk de dood van hun zoon, maar verder vond ik hun motieven onduidelijk. Dergelijke vastberadenheid en doortastendheid gaat verder dan dat, maar komt niet aan bod in de film. Voor een nazifilm te zijn allemaal zeer braafjes. Amper of geen gruwel te bespeuren al voel je wel het apparaat zijn stempel drukken op de bevolking.

Het politioneel onderzoek was interessant al werd er weinig gedaan met de statistiek van ouders die hun zoon verloren aan het front. De terugkerende kritiek van de taal kan ik alleen maar beamen. Het zou de film extra kracht en authenticiteit gebracht hebben. Blijkbaar ook niet helemaal geijkt op de werkelijkheid, jammer ook. Alles in beschouwing genomen toch een mooie voldoende met 3,0*.

Matige film over een Duits echtpaar die hun zoon verliezen aan het begin van de tweede wereldoorlog. De hoofdpersonages hadden beter uitgewerkt mogen worden. Zelfs het prima acteerwerk weet dit niet echt te verbeteren. Hierdoor blijft het vrij oppervlakkig. De hele aankleding van de film is wel goed verzorgd.