491 (1964)

Enorm interessante film, deze 491. Inderdaad verboden geweest in Noorwegen en Zweden. In Zweden werd de film onder druk van o.a. de Christen Democratische Partij aangepast en opnieuw gemonteerd. Dit leidde tot een versie van 88 minuten, wat volgens mij inmiddels ook de meest gangbare versie is. Ik heb helaas ook deze gecensureerde versie gezien, die naar de verhalen die op internet staan toch wel de punch uit de film haalt.

Sjöman wilde met deze film vooral een sociaal statement maken, dat door de release-geschiedenis aardig belemmerd werd. De film werd ingezonden voor de Berlinale van 1964, maar werd door festivaldirecteur niet tot de competitie toegelaten. Ook de korte, geknipte versie is nog steeds effectief en erg sterk. De film is heel donker, maar doordat de toon van de film vooral registrerend blijft, voelt de opbouw van de film toch rustig aan. Van begin af aan zijn de personages nogal verontrustend. maar het is de ontwikkeling naar het einde, die ervoor zorgt dat de film redelijk subtiel onder de huid gaat zitten.

Vooral de laatste scène, waar gesuggereerd wordt dat het meisje door een hond verkracht wordt, is door de geslaagde opbouw veel meer dan een shockmoment. Niet dat er in de korte versie nog veel over is van dit moment, ik had namelijk toevallig over de film gelezen voordat ik hem heb gezien. Zonder dit, is deze link haast niet meer te leggen. Andere verwijderde momenten zouden een homoseksuele verkrachtingsscène en een tussenstuk met een prostituee zijn. Daarnaast zijn er enkele stukken in de film, die door een voice-over aan de hand van foto's verteld worden. Ik kan me voorstellen dat ook dat niet in de oorspronkelijk zit.

Maar erg interessant, een product van zijn tijd en bovenal vooral een erg goede film.

De ongecensureerde versie gezien, die zich in het kader van het huidige verbod op ... nog niet zo heel veel zorgen hoeft te maken over een nieuwe ban. Eerste helft is zelfs vrij tam en speelt te veel binnen af, tweede helft is een stuk sterker. Daarin komt het karakter van de hoofdpersoon ook beter naar voren. Ooit het boek van Lars Görling gelezen en dat maakte als geheel meer indruk. En dan hebben we inmiddels "Adam's Apples" ook nog achter de rug...

Destijds in de ban gedaan in Zweden, Noorwegen en Maleisië .... hoe dat in de rest van de wereld zat is mij onbekend, de gencensureerde versie mocht later wel door.