Hitori Musuko (1936)

Een heel lieflijke en ook trage vroege Ozu. Eigenlijk een soort voorbode van Tokyo Story. Ontzettend subtiel, zowel in hoe het verhaal wordt verteld als in het acteren van de spelers.

Mooi sentiment dat nergens nep wordt en eigenlijk niets minder is als de Ozu's van de jaren na de oorlog!

Een aandoenlijk filmpje van Ozu, dat qua stijl en camerawerk typisch is voor de rest van Ozu’s Oeuvre. Wat me vooral ook opvalt is dat men in Japan in vroeger tijden elkaar lange tijd niet zag. Een paar jaar is heel normaal, maar hier duurt het maar liefst 13 jaar, voordat moeder en zoon elkaar eindelijk weer zien. Ik moet er persoonlijk niet aan denken, om iemand waar je zo van houdt, zo lang niet te kunnen zien. De moeder heeft zichzelf weggecijferd en komt naar Tokio om te zien om de zoon zijn droom heeft kunnen waarmaken. Hoewel het weerzien allerhartelijkst is, is de droom voor de zoon blijkbaar een illusie gebleken.

Het gedeelte na het weerzien is ook duidelijk het boeiendst. De zoon schaamt zich voor zijn baan, al wordt het nooit echt duidelijk of zijn moeder het hier mee eens is. Ik vond de moeder in ieder geval een ontzettend lieve vrouw, voor wie je op een gegeven moment best wel medelijden voelt. Het drama wordt redelijk goed uitgewerkt en werkt ook mede, omdat de acteurs allemaal goed acteren. Het mist alleen de impact, die de echt sterke Ozu’s wel op mij hadden en daarom blijft The Only Son bij mij “slechts” hangen op een bovengemiddelde score.

3,5*

Mooi klein filmpje over gesmoorde ambitie en zelfopoffering. Al in het begin zie je hoe de zoon wordt opgezadeld met een loden last; hij moet presteren, een groot man worden, om de offers van zijn moeder te kunnen verantwoorden. Japan was toen ook al een prestatiemaatschappij, en succes een must. Ozu oordeelt niet over deze prestatiedruk, maar lijkt wel te willen waarschuwen voor al te hoge verwachtingen van de trek naar de grote stad. Of de moeder uiteindelijk ontgoocheld is of niet blijft in het midden. Na het ongeluk lijkt ze eerst wel trots te zijn, haar zoon is misschien niet maatschappelijk geslaagd, hij is in elk geval een goed mens. Maar de laatste scene suggereert toch dat de teleurstelling overheerst.

Het wordt zoals Ozu eigen is heel subtiel gebracht, traag, met veel statische shots en lang uitgesponnen scenes (waaronder een aparte bioscoopscene waarin je meekijkt naar een Duitse operette- niet vertaald of nagesynchroniseerd) en in een rustig verteltempo, maar het is wel een stijl waar ik van houd.

Prachtige poster trouwens.

Inmiddels niet meer zo bekend als Kurosawa, Imamura en Oshima is de invloed van Yasujiro Ozu op de universele filmtaal niet te onderschatten.

Zijn stijl kenmerkt zich door de zen-achtige rust van zijn shots, die in veel gevallen vanuit een laag camerastandpunt zijn genomen. Je waant je als kijker een stiekeme toeschouwer van vaak ingehouden familiale emoties. Camerabewegingen zijn schaars en je krijgt alle tijd om de schoonheid van de scenes in je op te nemen. Ozu’s stijl heeft onder meer Claire Denis en Jim Jarmusch beïnvloed.

Twee karakteristieke films handelen over incomplete gezinnen. ‘Hotori Musuko’ uit 1936 over een alleenstaande moeder die haar hele hebben en houwen opoffert om haar enige zoon een goede toekomst te geven (tevergeefs) en ‘Banshun’ uit 1949 over een alleenstaande vader die zijn dochter probeert te overtuigen dat ze moet trouwen (dat lukt uiteindelijk). Opmerkelijk is dat de Tweede Wereldoorlog die toch tussen beide films in zit geen weerklank vindt. Beide zijn stijlvaste Ozu-films, waarvan ‘Hotori Musuko’ integraal én Engels ondertiteld op youtube is te vinden.