Der Untergang (2004)

Geweldige film over de laatste dagen van Adolf Hitler ten einde van de tweede wereldoorlog. Een indrukwekkend relaas dat zich voornamelijk afspeelt in de bunker met Hitler en de mensen om hem heen. Een boeiend stukje geschiedenis vooral ook omdat hier de persoonlijke kant van Hitler getoond wordt (mede dankzij een schrikbarend overtuigende rol van Bruno Ganz). Spannend en aangrijpend.

Der Untergang

Fascinerende en indrukwekkende film. De laatste dagen van Hitler in de bunker is natuurlijk een interessant onderwerp voor een film en als alles dan ook nog tot in de perfectie wordt benadert heb je een regelrecht meesterwerk. De regie is briljant en alleen al die korte fragmenten van de echte Traudl Junge aan het begin en eind van de film zorgen ervoor dat Der Untergang nog meer impact heeft.

Ik dacht eigenlijk dat het merendeel van de film in de bunker zou plaatsvinden maar er zijn nog opvallend veel buitenscènes die de oorlog in al zijn gruwelijkheid laten zien. De radeloosheid van de Duitse soldaten maar ook de vastberadenheid en loyaliteit aan Hitler is fascinerend om te zien. Maar natuurlijk worden er ook genoeg vraagtekens gezet bij het doorgaan van de oorlog tot het bittere eind. Hitler zelf is op een gegeven moment één en al paranoia en gekte en hij vertrouwd bijna niemand meer. Magistraal gespeeld door Ganz. In de bunker ontstaat een beklemmende sfeer van paranoia, gekte, dronkenschap, angst, radeloosheid maar ook loyaliteit tot het bittere eind. De ijzingwekkende sfeer houdt ook de kijker in zijn greep en er zijn een aantal scènes waarnaar ik ademloos heb zitten kijken. Naast Ganz vond ik ook Maria Lara, Harfouch (kippenvel), Matthes (die ogen!!) en Berkel geweldig maar eigenlijk zijn er geen zwakke schakels. Het hele uitgangspunt van Der Untergang vond ik al bijzonder interessant maar als alles dan ook nog zo goed samenvalt... Een Duits kroonjuweel van een film.

Der Untergang. In 1 woord: Meesterwerk. Aan deze film klopt gewoon alles. Geweldig acteerwerk (natuurlijk vooral door Bruno Ganz als Hitler). Het nabootsen van de verschrikkingen in Berlijn destijds zijn subliem verfilmd. Qua sfeer zit het dus top in deze film. Als liefhebber van oorlogsfilms heb ik van deze zitten smullen.Kreeg gewoon kippenvel bij de scene waarbij de vrouw van Goebbels uit wanhoop haar eigen kinderen het leven ontnam.
Voor alle liefhebbers van oorlogsfilms, en zelfs de niet liefhebbers.....deze film is echt een aanrader!

Dit is een hele goede film. Der Untergang focust zich op de laatste dagen van het derde rijk van Adolf Hitler en speelt zich voornamelijk af in bunker waar de Führer zich schuilhoudt.

Wat de film heel goed doet is het laten zien dat de mensen die je in de film ziet ook heilig geloven in dat wat ze doen goed is. Zij zijn van mening dat Adolf Hitler de messias van de twintigste eeuw is en dat men ooit zal begrijpen dat zij het bij het juiste eind is. De discussie over dat ze daarin fout zaten of niet is totaal irrelevant voor de film. Je ziet het namelijk vanuit hun oogpunt en de pijn die zij doormaken in, voor de meeste, hun laatste dagen.

Het gebruik van Duits is voor mij ook een plus. Ondanks dat ik het vanuit een economisch standpunt begrijp dat veel films voor Engels sprekende Nazi's kiezen, komt het toch veel overtuigender over als de Nazi's in hun echte taal spreken (ik weet inderdaad dat dit een Duitse film is en dus logisch is dat hij Duits gesproken is maar wilde toch even kwijt dat dit bijdraagt aan de beleving van de film).

Verder wil ik het niet onvermeld raken dat in deze film, naar mijn mening gebaseerd op wat ik tot nu toe heb gezien, een Hitler speelt die voor mijn gevoel het dichts bij de echte Führer komt.

Zijn er ook minpunten? Helaas wel. De film is naar mijn mening wat te lang, waardoor sommige scénes in het niet vallen door andere te lange scénes.

4*

Weer eens herzien. De film start en eindigt met archiefbeelden van Hitlers secretaresse Traudl Junge, op wiens boek de film is gebaseerd. Ze nam het zichzelf kwalijk dat de werkelijkheid niet tot haar doorgedrongen was en dat ze verblind was door hoe aardig Hitler in de persoonlijke omgang was. Ik geloof er weinig van eerlijk gezegd. Jezelf onwetendheid verwijten is natuurlijk veel makkelijker dan toegeven dat je gewoon sympathie voor het nazi gedachtegoed had. Dezelfde smoes heeft Albert Speer gered van de strop, waarna hij nog geruime tijd goed geleefd heeft van de verkoop van kunst geroofd van Joodse mensen. Later is alsnog duidelijk geworden dat hij toch echt een rabiate nazi was; zeker op de hoogte van de omvang van de holocaust was, en sterker nog, ook heeft meegewerkt aan de constructie van de vernietigingskampen. Bovendien was hij zo effectief als minister van bewapening door de oorlogsproductie sterk te verhogen, dat dit waarschijnlijk de oorlog met een jaar heeft verlengd. Junge zat zo dicht op het vuur, wat je ook ziet in de film, dat ik niet kan geloven dat het allemaal langs haar heen is gegaan.

Ik heb overigens ooit één van de secretaresses van Goebbels ontmoet. Ze was de oudtante van een Duitse vriendin. Volgens de vader van die vriendin noemde deze voormalig secretaresse Goebbels "ein ganz netter Mann", wat hijzelf niet kan geloven. Hij betichtte haar dan ook ervan nog steeds nazi sympathieën te hebben. Zelf heb ik het niet met haar over de Tweede Wereldoorlog gehad; ik wist op dat moment nog niets van haar verleden.

Maar goed, dit soort gedachten komen bij mij op bij het zien van deze film, maar hebben uiteindelijk maar zijdelings iets met de film zelf te maken. Die mag audiovisueel niet uitzonderlijk zijn; een sterke apocalyptische sfeer opwekken doet de film wel. Ik waande me in ieder geval op momenten zelf in de bunker. Het is interessant om te zien hoe de verschillende mensen reageren op de ondergang van het Derde Rijk. Door te feesten alsof de zon de volgende ochtend niet op zal komen; of door vanwege het "schrikbeeld" van een wereld zonder nationaal-socialisme zelfmoord te plegen. De scène waarin de vrouw van Goebbels hun de kinderen vermoord is een gruwelijk hoogtepunt van de film. De vele bombardementen maken het gevoel in de finale van Wagners Götterdämmerung beland te zijn compleet.

Wat acteerwerk betreft draait het natuurlijk allemaal om Ganz in zijn voortreffelijke rol als Hitler. Ik vind hem qua uiterlijk eigenlijk niet eens echt op Hitler lijken, maar ik kan me heel goed voorstellen dat de echte Hitler zich net zo gedroeg als de Hitler die hij neerzet in de film. Al met al een film die een prima sfeerbeeld van de laatste dagen van Hitler weergeeft. 3,5*.

Het heeft lang geduurd maar deze film nu toch eindelijk eens bekeken en ondanks dat ik toch wel een beetje opzag tegen de speelduur is de film goed bevallen. De film schept een geloofwaardig, en schijnbaar betrouwbaar, beeld van de hectiek van de laatste dagen van het leven van Hitler. De film brengt duidelijk in beeld dat er van rationale keuzes geen sprake meer was en dat de sfeer in de bunker ontzettend vreemd moet zijn geweest, de spanning is goed merkbaar. Voor nu vier sterren maar dit is zeker niet de laatste keer dat ik deze film gezien heb.

Masterpiece en dat voor een Duitse film. Wist trouwens niet dat er ook een extended version bestond. Anyway deze 2.5 uur is al boeiend genoeg. Reeds eerder gezien, maar blijf het een absolute topper vinden. Acteerwerk is subliem de rol van Hitler en zijn "secondanten". We zien zeer opvallende uitspraken zoals die van Eva Braun. Ik ken hem al 15 jaar, maar weet nog steeds niet wie hij werkelijk is. De vergelijking met apen is er ook zo eentje. Sowieso in het dierenrijk overleeft alleen de sterkste geslacht. Waarom hij zo'n antipathie had tegen Joden komt in deze film niet ter sprake, maar is ook niet van belang. Zijn betogen zijn vooral van VOOR 1940 en we zitten in 45 toch aan de nadagen. Dan hoeft alles niet meer herkauwt te worden over het waarom.

Opvallend zijn de kinderen die niet door Adolf en Eva worden omgebracht. Dat dit later gebeurt is opvallend. Dat we hen wel zien en Adolf en Eva niet heeft er misschien mee te maken dat niet elk detail even duidelijk was. Immers het hok van Adolf was dicht. De rest is open en toegankelijk. Een bewuste keuze van de regisseur denk ik.

Het beeld is af en toe korrelig vooral binnen, maar ziet er zo zeer authentiek uit. Buiten is alles kraakhelder. Het geheel ziet er sowieso erg goed uit. En op alles is gelet. Vooral op de bordjes ie hier en daar in beeld komen.

Ik blijf Der Untergang een zeer boeiende film vinden. Je zou er eigenlijk geen 5 sterren voor moeten geven. Maar de downfall is dan wel prettig.

Der Untergang is een herziening. Destijds gezien, maar de film blijft nog steeds erg indrukwekkend. Er is onder historici al veel geschreven over de laatste weken van Hitlers leven. De complottheorieën zijn legio van wat er nu precies gebeurd is met Hitler. De rijksarchieven in Moskou verklaren misschien wat er écht gebeurd is, maar deze zijn nog niet vrijgegeven, als dat ooit al zou gebeuren. De meest plausibele verklaring zou het plot zijn zoals verhaald in Der Untergang. Laten we gemakkelijkheidshalve daar maar van uitgaan ...

Der Untergang is een indrukwekkende film geworden. Een meesterwerk van Oliver Hirschbiegel die ik al kende van Das Experiment. Wat mij betreft verplicht schoolmateriaal, maar er is zoveel interessants om op de jeugd los te laten. Bij de release van de film oogstte de film wat kritiek. Succesrijk, dat was hij ook. Kijkers vonden het stuitend dat Hitler zo humaan, zo 'gewoon' overkwam, sympathiek en innemend zelfs bij momenten. Hoe kan zo iemand vereenzelvigd worden met één van de grootste misdadigers op aarde? Vrij confronterend dus. Erg mooie scènes ook wanneer Hitler op charmante wijze zijn secretaresse zoekt in de Wolfsschanze. Ook later in de film geeft hij blijk van empathisch vermogen ten aanzien van vrouwen of zijn hond Blondie.

Joseph Goebbels is diegene die in mijn ogen het meest weg heeft van een psychopaat. Hij vertoont nauwelijks of geen emoties, zelfs niet wanneer zijn kinderen gedood worden. Wat is hartstollende scène! De blik in de ogen vertoont iets onheilspellends. Sterke performance van Ulrich Matthes! De andere generaals of hooggeplaatsten (Schenke, Weidling, Günsche, …) vertoonden “vreemd” genoeg menselijkere trekken zodat het als kijker wat ‘vervelend’ is hoe ermee om te gaan. Want topcriminelen met bloed aan de handen hadden ze allemaal wel. Waarschijnlijk daarom dat de film veel kritiek oogstte in sommige middens.

Bruno Ganz is geweldig als Hitler, subliem zelfs. Een ongelooflijke performance hoewel beiden niet echt op elkaar lijken qua gezicht. De houding, wandelgang, (arm)bewegingen , schuimbekkende scheldtirades, etc ... benaderen echter wel de realiteit. Hij toont echter ook zijn andere kant. Hij heeft het steeds over het verraad van zijn officieren aan hemzelf of het Duitse volk, maar hij heeft er zelf geen moeite mee om vanuit het sociaal darwinistisch denkbeeld “zijn volk’ te bestempelen als inferieur of minderwaardig. Het volk wordt bestempeld als dé zondebok en hun falen moet dan maar afgestraft worden met honger, de dood of overlevering aan de Russen, zonder enig verpinken of emotie.

Mooie decors in de bunker wisselen zich af met de troostelijke buitenwereld. Schrijnend ook vast te stellen hoe hondstrouw sommigen nog steeds zijn in de nadagen van het Derde Rijk. Vooral doelend op de Hitlerjugend (of de tieners die dat willen zijn) is dit frappant hoe geïndoctrineerd ze (nog steeds) zijn. Hitler als rolmodel tot de laatste snik, tot ‘de ondergang’ … Surrealistisch zijn op het hetzelfde moment de decadente zuippartijen die zich in de bunker afspelen terwijl boven de grond de Russen oprukken en de bommen je om de oren vliegen. Sterke montage ook die een mooi evenwicht biedt tussen beide ‘werelden’.

Een steen goede film waarin Bruno Ganz de rol van Adolf Hitler zo briljant weet neer te zetten, dat jij als kijker bijna sympathie begint te krijgen voor misschien wel de verschrikkelijkste man, die ooit bestaan heeft.

Een film die elke 'liefhebber' gezien moet hebben..!

Ik geef 5 sterren

"Bruno, bedankt. Rust in vrede..."

Toch veel meer van verwacht.

Een oorlogsfilm, dit keer vanuit Duits perspectief, waar ik voordat ik hem opzette, ontzettend veel van had verwacht. Helaas misschien iets te hoog, want dit had mijn verwachtingen niet helemaal waargemaakt. De inmiddels overleden Ganz is wel het beeld van de film natuurlijk.

Het viel me eigenlijk op dat de dialogen vaak wel heel overdreven zijn, hierdoor ontstaan er bepaalde beperkingen in rollen van de acteurs. Ook de rol van Ganz leidt hieronder, maar hij maakt dit goed door zijn zeer overtuigende "boze buien".

De beelden op straat zijn soms mooi vormgegeven, maar soms vallen enkele beelden wat door de mand. Als we de explosies zien, is de keuze om de camera bij impact te laten schudden slecht gekozen, waardoor het wat dreiging mist. Stil houden die camera, Polanski deed dit bijvoorbeeld perfect. De russen haast volledig uit beeld houden voor een groot deel is ook niet altijd even goed gedaan, want dreiging gaat hier ook ten kosten van.

Het is allemaal ook niet altijd even boeiend, vooral het eerste deel wist mijn aandacht niet maximaal te pakken. Of het historisch accuraat is, weet ik niet, en daar trek ik geen punten bij of voor af. Ganz zet 1 van de grootste bruten in de geschiedenis iets meer als man neer, inplaats van bruut, en dit lukt ook wel goed.

Ganz is eigenlijk ook haast de enige die het ook daadwerkelijk uitstekend doet. De rest van de rollen zijn vrij beperkt. Er is vaak geen enkele angst of dreiging van de gezichten af te lezen. Het cameragebruik is vaak niet mooi, slechts enkele tracking-shots van de bunker zijn wat beter.

De "schokkende" momenten zijn dan soms wel goed in beeld gebracht, al voelen ze ergens een beetje geforceerd aan. Sommige rollen zijn ook wel heel overdreven en pijnlijk dommig gebracht, zoals de zuster die voor Hitler in tranen uitbarst en begint te schreeuwen was erg pijnlijk. Gelukkig is dit niet al te veel gebracht.

Met meer gevaar, spanning en dreiging was dit beter geweest. Acteerwerk van Ganz is top, de bunker is top aangekleed en sommige beelden zijn sterk in beeld gebracht gemengd met goede en overtuigende chaos, maar dat was niet altijd genoeg. 156 minuten waren misschien toch wat te lang. Tweede deel was voor mij absoluut beter dan het eerste deel. Op de agressieve Ganz-momenten na dan.

Er maar even ter beoordeling door heen gedraaid, en behalve dat de film intrigeert, valt ook op dat het boek van Joachim Fest ontzettend goed gevolgd wordt. Aangezien Fest de 'biograaf van Hitler' genoemd werd en meerdere werken over Hitler en Speer schreef zal wat we voorgeschoteld krijgen niet ver van de waarheid liggen.

De film begint met de echte Traudl, die behalve de domme en jeugdige naïviteit die velen in de fout liet gaan, ook duidelijk het Duitse trauma verwoord van allen die vlak na de oorlog opgroeiden. Hoewel kort, best wel een interessant stukje inzicht. De film vervolgt zich met een opvallende verschijning in die zin, Hitler zelf dus, die verrassend warm, hartelijk en menselijk over komt. Een verfrissend beeld om een 'mens' te zien, weliswaar nog steeds bizar waar hij gedurende vijf jaar de wereld in wist te storten, maar het boeit meer dan een in en inslecht beeld waarbij hij de verpersoonlijking van het kwaad is. Iets wat in die zin niet eens zou kloppen.

Na een sprong enkele jaren vooruit komt er een uiterst bizar beeld naar voren. Een bijzonder tweedeling, tussen die in de bunker en het gepeupel buiten in de chaos, wordt prima gebracht. Bijna decadent, puissant en geschift gedrag komt naar voren met als voornaamste de wereldvreemde Braun die constant met opmerkingen strooit die kant nog wal raken en lacht alsof ze ernstig labiel is. Zo vergrijpen de meesten zich aan wilde feestjes, roken en drinken alsof het leven ten einde loopt. Des te schrijnender zijn de beelden van de machtswellustelingen in de Greifcommando's, de ouderen die liggen te creperen, soldaten die voor een onmogelijke zaak strijden. "Morgen zal ik vervloekt worden door miljoenen.' Goed geraden ouwe...doch slaagt Bruno Ganz er met verve in een kwetsbare en twijfelende man neer te zetten, volkomen vervreemd van de realiteit. Iemand die met fantasielegers schuift en de ene na de andere briljante zet uit zijn mouw lijkt te schudden om de zaak te redden. Wanneer hij Keitel een laatste order geeft, die kant nog wal raakt, rest mij slechts medelijden voor een in feite geschifte man. Verder is de minachting van Goebbels richting zijn eigen Volkssturm op het maniakale af, toch mag zijn vrouw de kastanjes uit het vuur halen betreffende de kinderen. Verschrikkelijke enge en goed neergezet personage in die zin. Verder vallen de woedeaanvallen op, het Drievliet moment, al die ja-knikkers die er niet tegen in durven te gaan, en die mensen die ademloos op de gang staan te luisteren. Surrealistische beelden, net als de Goebbels kinderen die tot twee keer toe aan het zingen zijn alsof de wereld niet in brand staat, de tegenstrijdigheid ten top. Om als laatste de bijna stuitende adoratie van verschillende vrouwen te horen die zich aan Hitler's voeten werpen. Over verblind gesproken.

Der Untergang is als oorlogsfilm en als beschrijving een document van jewelste, en geeft bijzondere inzichten. Hoewel het einde met de vlucht van Traudl me net iets te lang duurt geeft het toch een heel aardig beeld van de verslagenheid en chaos. Bepaalde interessante details worden mooi gebracht zoals de decoratie van de Hitlerjugend, maar ook de opmerking 'voltreffer' van één van de Goebbels kinderen schijnt te kloppen. Heeft Traudl Jung zelf vertelt in een documentaire. De totale ontaarding, en ontreddering van het 'Herrenvolk' wordt pakkend in beeld gebracht en er zijn een aantal mooie setting en decors. Dan is er uiteraard de prettige verschijning van Alexandra Maria Lara, altijd leuk om te zien. En niet te vergeten Bruno Ganz die een wel erg treffende Hitler neerzet, maar er vooral in slaagt de man in al zijn facetten te brengen zonder dat het een karikatuur wordt. De film staat niet in mijn persoonlijke top maar een bijzonder goede film is het wel.

Recent nog eens bekeken en het blijft een bijzonder krachtige film. Heel fijn dat WOII nu eens niet vanuit het Hollywood perspectief wordt benaderd en dat Duitsers dus ook Duits spreken in plaats van koeterwaals-Engels. Samen met Das Boot misschien wel het beste op oorlogsgebied. Waaruit ik dan weer concludeer dat Die Duistser niet alleen goed zijn in het veroveren van Europa, maar ook in het verfilmen van de wandaden die daarmee gepaard gingen.

Hele goede film. Acteerwerk was heel goed van elke acteur. Een must-see voor iedereen

Teleurstellend.

Het is eens iets anders dan de doorsnee opgeklopte Hollywoodversies, maar warm word ik hier niet van, ondanks (of misschien net door) z'n status. Dik 2,5 uur gebeurt er eigenlijk bitter weinig. Het zielig hoopje Hitler slaat door - nu ja, dat is natuurlijk al lang voor de Tweede Wereldoorlog gebeurd -, en een hoop laffe SS-officieren, soapachtig vertolkt door acteurs met twijfelachtig acteertalent, jammert er op los. Daar is eigenlijk alles mee gezegd.

Dat gezegd zijnde zitten er natuurlijk ook positieve zaken in de film, niet geheel verrassend bijvoorbeeld Bruno Ganz, die Hitler op een menselijke manier neerzet. Daarom is het nog lieverdje, van bij de eerste scène is het gewoon een vies, vuil mannetje. Enige warmte heb ik toch niet gezien of ervaren. Ganz overstijgt evenwel moeiteloos het niveau van de film.

De persoon Traudl Junge was mij geheel onbekend. Er valt iets voor te zeggen dat men de uitroeiingskampen zo lang geheim heeft weten houden én dat zo'n jonge vrouw dom en naïef kan zijn, maar zelfs dan nog vind ik dat ze er heel goed vanaf gekomen is.

2

Weer eens herzien na een lange tijd.

Wat deze film zo goed maakt zijn het acteerwerk en het realisme wat het uitstraalt. De laatste dagen van Hitler worden verbluffend sterk neergezet en je waant je als kijker ook echt in die bunker.

Bruno Ganz levert een wereldprestatie door Hitler niet alleen als monster neer te zetten, maar ook als (vooral) een mens van vlees en bloed.

Zijn liefde voor dieren en bepaalde personen toont aan dat zelfs hij menselijke trekjes vertoonde.

Een oorlogsfilm waarin je een heleboel nazi-kopstukken leert kennen en je een paar gruwelijkheden te zien krijgt die op het laatste moment nog plaats vonden voordat de oorlog ten einde was.

Niet alleen een film ter vermaak, ook een film waarin je de nodige kennis op doet.

4* stonden en blijven staan.

Sterke en informatieve film over de laatste dagen van Hitler. Die hoofdrol wordt zeer goed neergezet door Bruno Ganz. Deze gestoorde geschiedenis is in deze film echt net zo gestoord als hij in het echt moet zijn geweest. Absurd natuurlijk.

Toch is niet alles even boeiend; de vele zijpadjes zijn niet altijd even interessant, ondanks dat ze vrijwel allemaal hun aandeel hebben in het grote verhaal.

3,5*

hele goeie informatieve film. Heftig om te zien dat mensen zover gaan voor hun idealen: o.a moord op 6 eigen kinderen.

persoon die Hitler speelt is zeer overtuigend.

Ik had de dag voor ik deze film zag me wat ingelezen in de laatste dagen in de bunker, via Wikipedia. In tegenstelling tot sommigen vond ik het deel na Hitler's dood ook interessant om te zien.
De film voelt alsof je in een vliegtuig of auto zit, waar de benzinetank bijna leeg is, in slow-motion.
Het is film waar alle acteurs top zijn, het soort film waar ieder personage waar op een moment gefocusd wordt, even het hoofdpersonage lijkt te zijn. Dat komt omdat deze film historisch accuraat wenst te zijn, en zowat elk personage stelt historisch persoon voor, behalve de 12-jarige Peter, die dan weer deels gebaseerd is op een bestaande kindsoldaat, die in 1947 te weet komt dat zijn vader gestorven is.

Joseph Goebbels vond ik goed vertolk. Al vond ik de vertolking iets te fanatiek. De echte Joseph Goebbels zou rond het einde van 1944 al geweten hebben dat de oorlog verloren was en dat hij er wellicht niet leven uit zou komen. De man wist hoe de buitenwereld zijn misdaden zou zien, hij was meer dan een fanatiekeling, maar in deze film lijkt hij ietwat in een andere wereld te leven. Op een bepaald moment verwarde ik eerst Wilhelm Mohnke met Joseph Goebbels. Ik stelde me eigenlijk eerder de acteur voor Wilhelm Mohnke voor als een betere Joseph Goebbels, qua gedrag. Dat gecombineerd met de schoonschrijverige zinnen die Joseph Goebbels krijgt in deze film. Zijn fysionomie lijkt er misschien ook water beter op. Misschien was de echte Goebbels wel degelijk zo delusioneel zoals Ulrich Matthes in deze film hem voorstelde, zo goed heb ik mijn verdieping ook niet gedaan.
De muziek van Stephan Zacharias is spaarzaam, ik heb hem nadien nog eens beluisterd. Het moment dat de oorlog voorbij is, dat is een echt kippenvelmoment.

Wat kan ik nog vertellen over Bruno Ganz dat niet eerder is gezegd? Door de vertolking van Bruno Ganz snap ik pas waarom Hitler het ene moment charmerend was, dan weer autoritair, maar altijd fascinerend voor de mensen rondom hem.

Het is ook een film waar de massazelfmoorden centraal staan.
Ik snap wel waarom ze de zelfmoorden van Hitler, Braun en de Goebbels uit beeld hielden. Sommige uitten hierover kritiek, omdat ze het mythisch willen houden ofzo. Over die zelfmoorden is veel over geschreven, hoe die precies verliepen. Loste Adolf Hitler een schot, was dit in de mond of tegen de slaap, of hoorden ze getuigen een schot van buitenaf? Zat Adolf Hitler in een aparte zetel, of zat hij in de sofa, waar ook Braun zat? Loste Joseph Goebbels een schot naar zijn vrouw die een cyanidecapsule nam, waarna hij zelf een capsule name en een schot loste op zichzelf? Of namen ze de capsules zonder schotten? Kregen ze een coup de grâce, zoals op Wikipedia staat? De behandeling van de lichamen was in ieder geval heel ongewoon in vergelijking met alle andere lichamen: geen enkel ander lichaam werd verbrand, of kreeg geen instructies vooraf om het overschot te vernietigen. Het is misschien dan inderdaad beter om dit buiten beeld te laten, om geen definitieve versie op te dringen.

Mijn mening over de film ongelukkigerwijs om zeep geholpen door te willen reageren.
Ik tik dan nog maar even de essentie in een verkorte versie...

Rauw drama over de laatste dagen van het Derde Rijk, met een prima rol van Bruno Gantz die indruk maakt met een knap ingestudeerde rol van Adolf Hitler. De bevende hand, de intonatie van de stem, de woedes... denk dat er nooit nog een acteur zal zijn die Hitler beter zal vertolken als hem. Pijnlijkste scène voor mij is die waarin mvr Goebbels (Magda dus) haar kinderen ombrengt met cyanide .
Knap ook hoe de sfeer omslaat van een drukke bunker waar nog volop gewerkt en geleefd wordt naar de kerkhofstilte op het einde. Soms lastig te volgen door de vele personages, al wijt ik dat aan het perfectionisme van de regisseur om er iets goeds van te willen maken.

Een week nadat ik Schindler’s List nog eens opnieuw heb bekeken was het ook tijd om Der Untergang opnieuw te zien, na 13 jaar aldus mijn gegevens op deze site. Beide films staan al vele jaren in mijn top 10 en dit vind ik ook de twee beste oorlogsfilms ooit gemaakt. Nou kan smaak altijd veranderen, maar beide films heb ik nog altijd op 5 sterren staan, vrijwel perfect. Uiteraard heb ik de extended versie van Der Untergang bekeken die ik al lang in mijn bezit heb, die versie is nog veel completer dan de normale editie.

Der Untergang is een zeer realistische weergave van de laatste dagen van de meest gehate man aller tijden, Adolf Hitler, in zijn bunker in Berlijn enkele dagen voor zijn dood en voor de Russen de hele stad hebben veroverd. Hitler staat uiteraard in the picture, maar genoeg andere bekende Nazikopstukken komen voorbij, terwijl je veel momenten ook volgt vanuit het perspectief van de secretaresse van de führer, Traudl Junge (ik geloof er overigens geen klap van dat zij van niks wist wat betreft de Jodenvervolging in vernietigingskampen). Dat begint al met een schitterende scène waar Hitler zijn nieuwe secretaresse kiest en wij als kijker merken dat Hitler niet alleen dat afschuwelijke beest was die 6 miljoen Joden liet vermoorden, maar ook nog wel een gewoon mens met liefde voor zijn vriendin en hond en gewoon gedrag kon vertonen tegenover zijn personeel. Dit concept lag 20 jaar geleden gevoelig bij mensen die de film voor het eerst zagen maar volgens mij is dit de beste keuze geweest. Juist doordat hij ook normaal deed ga je beseffen dat iedereen een Hitler had kunnen zijn. De man was zeer rancuneus na de schande van de verloren eerste wereldoorlog en heeft het voor elkaar gekregen met zijn bizarre praatjes en zijn uitstraling om een heel volk achter zich te krijgen dat bijna heel Europa in puin heeft geschoten.

Ik denk wel dat je echt interesse moet hebben in de details rondom WO II wil je deze film van begin tot eind boeiend en intrigerend vinden. Bijna alle namen waren mij wel bekend, omdat ik de oorlog gewoon een fascinerende periode vind. En diverse scènes blijven grote indruk maken, met vooraan natuurlijk de gruwelijke moord van Magda Goebbels op haar 7 kinderen, die ze liever dood ziet dan dat ze moeten leven in een wereld zonder Nationaal-Socialisme. Krankzinnig en ook zo wreed. Hitler die zijn zwager Fegelein enkele dagen voor de oorlog voorbij was liet executeren. En de zelfmoord van Hitler en Eva Braun uiteraard. Men koos ervoor dit niet expliciet in beeld te brengen, maar iedereen begrijpt wat er gebeurde. Ik heb weer de volle speelduur vol interesse gekeken.

Dat komt natuurlijk ook door het fenomenale acteerwerk. Bruna Ganz was al een topacteur, maar dit is natuurlijk veruit zijn grootste en meest imponerende rol. Wat ongelofelijk goed zeg, zijn kromme houding, zijn trillende handje, zijn tirades, maar ook momenten dat hij een kind op schoot heeft of een jeugdige soldaat een knijpje in de wang geeft uit waardering. Maar er zijn wel meer rollen bijzonder goed, zoals het echtpaar Goebbels. Die zijn misschien nog wel griezeliger dan Hitler zelf. Magda Goebbels was zo geïndoctrineerd dat ze de fuhrer nog op de knieën smeekte door te gaan, want zonder hem was er niks.

Valt er niks te zeuren? Nou ja, de film ging nog wat lang door na Hitlers dood. Had van mij niet gehoeven, toen was de film wel echt over z’n piek heen. Der Untergang is een monument van een film en tevens ook een cultureel fenomeen onder jongeren, want iedereen kent wel de bekende parodiefilmpjes met andere teksten eronder van de scène met Hitler aan zijn bureau met een lading hoge piefen in zijn buurt.

5* blijven natuurlijk staan

Bij deze heb ik Der Untergang eindelijk ook eens gezien, maar ik had er toch iets meer van verwacht. Ik werd nooit echt meegetrokken in de film en vond het eerste deel nogal wat braaf. Het is pas wanneer de zelfmoordoperaties op gang beginnen komen dat de film zich pas echt weet te onderscheiden. Vooral de scène waarin de vrouw van Goebbels haar kinderen vergiftigt, is best heftig net zoals de zelfmoord met de handgranaten waarbij de hele familie omkomt.

Bruno Ganz weet wel erg te overtuigen als Adolf Hitler. Zijn driftbuien, zijn tics,.. het kwam allemaal erg overtuigend over. De rest van de cast vond ik weinig bijzonders, maar over het algemeen ook nergens storend. Een positief punt zijn de interviews die we in het begin en op het einde van de film te zien krijgen van de echte Traudl Junge. Hierdoor krijgt haar personage in de film toch iets extra.

3*