South (1919)

Ongelooflijk eigenlijk, dat deze film bestaat. Een extreem waardevol document. De gelijkenissen tussen Shackleton en Barentsz zijn voor de hand liggend, maar de real deal is toch duizenden malen interessanter dan (bijvoorbeeld) een Oerlemans-interpretatie. Tikkie jammer dat de aandacht in de laatste twintig minuten voornamelijk uitgaat naar de Antarctische fauna, maar anno 1919 werden dergelijke scenes (begrijpelijkerwijs) als noodzakelijk voor de commerciele waarde van de film beschouwd. Het mag de indrukwekkendheid echter niet drukken.

Is het niet meer de inhoudelijke dan de commerciele waarde. De flora en fauna van Antarctica was toen nog voor velen onbdkend. Get is toch een beetje als het leven op een andere planeet. Ontzettend interessant om te zien in die tijd.

Waar heb je deze trouwens gezien?

BFI heeft een hele aardige dvd uitgave. Die versie is voorzien van een commentaartrack waarin wordt beschreven hoe Hurley een jaar na de redding van zijn expeditiegenoten terugkeerde naar South Georgia om het dierenleven aldaar te documenteren. De reden hiervoor was dat de gefaalde Shackleton expeditie natuurlijk een fikse financiele domper betekende, en eventuele recuperatie van de geleden kosten was direct afhankelijk van een 'box office' succes van deze film. Zoals je zegt waren dergelijke beelden dan ook bij uitstek aan het publiek anno 1919 besteed, en de film deed prima business. Het is dus een combinatie van commercieel en informatief.

Voor alle duidelijkheid trouwens: Hurley (en zijn camera) waren onder de 22 achterblijvers op Elephant Island, en er zijn dus begrijpelijkerwijs geen beelden van Shackletons heroische 1200 kilometer sloeptocht over stormachtige winterzeeen. Maar ook dit mag de waarde van de wel bestaande beelden niet verminderen.

Toen ik hoorde dat dit bestond kwam het gelijk op mijn watchlist: een documentaire gemaakt tijdens een (mislukte) expeditie van Ernest Schackleton naar Antarctica, zo rond 1914-1917. Ontzettend gaaf om beelden te zijn van de expeditie, de mannen en alles wat daarbij komt kijken, en een indrukwekkende poolomgeving die uiteindelijk te sterk blijkt voor deze expeditie. Helaas, maar ook volkomen logisch natuurlijk, zijn er geen beelden van de heroische boottocht van Shackleton die met vijf man onder extreem barre omstandigheden een boottocht van zo'n 1500 km (!) maakte om hulp te halen op South Georgia. En met succes, gelukkig. Op een gegeven moment komt de klad er wel een beetje in bij allerlei routineuze bezigheden, en het einde verzandt enigszins in een natuurdocumentaire. Ook wel leuk om te zien en ik begrijp de beweegredenen, maar toch minder interessant dan de expeditie zelf. Best de moeite waard om een keer een goed uurtje voor te gaan zitten.