Marathon Man (1976)

Is it safe?

Ik heb tegenwoordig geen distributie meer en dat resulteert dus logischerwijs in geen digitale televisie meer. Het enige spijtige dat ik daaraan vind is dat ik het aanbod van onder andere Canvas niet meer kan zien, maar kijk eens aan: ze zetten gewoon erg veel online. Bij toeval kwam ik achter deze Marathon Man en zag dat hij nog maar 3 uur beschikbaar ging zijn en aangezien ik een Dustin Hoffman film nooit laat schieten, ben ik er maar meteen voor gaan zitten.

Even kwam er een twijfelgevoel toen ik zag dat dit van de hand van John Schlesinger was (wiens Midnight Cowboy ik nogal overroepen vind) maar dit doet hij wel erg fijn. Het is het leukste om compleet zonder enige voorkennis aan de film te beginnen en gewoon, net als Babe, meegesleurd te worden in de waanzin waar hij in terecht is gekomen. Een handvol harde scènes (ken je iemand met schrik van de tandarts? Laat hem of haar gewoon even de martelscène uit Marathon Man zien..) en een intelligent plot rond het smokkelen van diamanten en nazi's. Halverwege nog een grote verrassing wanneer blijkt dat Doc het loodje legt, maar vanaf dan begint de film wel wat zijn geloofwaardigheid te verliezen. Het is natuurlijk wel erg toevallig dat Szell zowat overal op straat opeens herkent wordt (zeker omdat hij dan nog eens zijn kenmerkende witte haar heeft gehalveerd) en ook dat Elsa subplot had wel wat beter gemogen, maar er staan gelukkig nog een hoop andere degelijke momenten tegenover dat je de film zo'n "knullige scènes" gemakkelijk vergeeft.

En ook wel omdat je hier een enorm sterke cast voorgeschoteld krijgt. Laurence Olivier had op het moment van opnemen kanker (hij nam de rol aan om nog een extra som geld achter te laten voor zijn vrouw & kinderen en speelde de rol van Szell onder de nodige pijnstillers waardoor hij soms maar 2 lijnen dialoog kon onthouden) maar zou uiteindelijk nog meer dan 10 jaar het scherm sieren. Geen idee of het daaraan te wijten is, maar Olivier speelt hier misschien wel zijn meest indrukwekkende rol. De link naar Mengele is nooit ver te zoeken, maar Olivier slaagt er perfect in om misschien één van de griezeligste slechteriken aller tijd neer te zetten. Ook Dustin Hoffman was hier op het toppunt van zijn kunnen en levert een aantal impressionante scènes af (het stuk in de badkamer...) maar ook Roy Scheider mag toch ook niet vergeten worden. Hoewel hij niet meteen mijn favoriete acteur is, is hij hier wel volledig op zijn plaats.

Tof! Misschien net iets teveel slordigheden om een echt hoge score te rechtvaardigen, maar het mag duidelijk zijn dat dit één van de beste thrillers is die Hollywood rijk is. Het grauwe van New York, het mistroostige van de jaren '70 en een cast die de pannen van het dak speelt. Zo zie je maar dat je een regisseur nooit op één film moet afschrijven.

Dikke 4*

Interessante film die meteen al met een duister en pakkend sfeertje komt, waarin achter iedere boom een beer schuilt en niets is wat het lijkt.

Over de openingsscène tussen de twee scheldende oudjes zit ik nu nog na te gniffelen. Heerlijk! het gerace en gebotst wat minder geloofwaardig maar niet minder leuk. De gevolgen niet minder complex zoals Scheider en zijn netwerk snel zal merken. Andermaal een door montage en muziek gecreëerd sfeertje dat geweldig te noemen is. De scene waarin Scheider op zijn kamer met de pianosnaar wordt aangevallen is eveneens heerlijk, beetje Hitchcock-achtige element met die man aan de overkant die alles ziet.

In eerste instantie vind ik het personage Babe weinig toevoegen en de vaart en sfeer uit de film halen, dat er iets stinkt aan die vrouw is overduidelijk, pas later bewijst Babe zijn rol als de pion waarvan iedereen denkt dat hij iets weet maar die totaal onschuldig is. Maar de tweedeling qua sfeer en verhaal kan ik in eerste instantie niet zo waarderen tot de badkamerscene.

Maar zoals gezegd als de rol Babe er verder betrokken in raakt herpakt de film zich op het gebied van spanning en sfeer. Twee elementen waar de film bijzonder in slaagt, al is het alleen al die prikkelende muziek. De smerige praktijken van de Nazi's met hun vlucht en smokkel wordt mooi gebracht, het smerige en donkere New York de perfecte setting. Daarnaast vind ik vooral de bijna ontmaskering in de Joods wijk geniaal, Devane bewijst maar weer eens dat hij niet te vertrouwen is, Olivier vind ik geweldig, in The boys from Brazil nog achter Mengele aan als nazijager en nu zelf als gewetenloze Nazi boef. Prima eind overigens waar hebzucht tot de ondergang leidt.

Zeker gecharmeerd van deze film, maar nog niet overtuigd genoeg voor een topwaardering, binnenkort nog maar eens.

Dit is een typisch voorbeeld van een paranoiathriller. Ten tijde van de Koude Oorlog heerste er wantrouwen. Er waren dubbelagenten, valse identiteiten, afluisterpraktijken en ideologische conflicten. Een studentenbetoging tegen milieuverontreiniging tekent de tijdgeest. De nasleep van de communistenjacht onder Joseph McCarthy was nog voelbaar.

New York wordt in beeld gebracht als een heksenketel waarin verschillende bevolkingsgroepen opeengepakt leven en met elkaar botsen. Het verkeer is er hectisch. Er is voortdurend beweging: auto's, hardlopers, fonteinen. Het was een van de eerste keren dat de steadicam gebruikt werd. Er zijn mooie matchcuts: van Abebe Bikila naar een trainende Levy; van een raster boven een fontein naar het hek in Central Park.

De twee broers verschillen van karakter. Doc draagt dure kleren en een Rolex; Babe loopt er slonzig bij en hecht geen belang aan materiële rijkdom. Toch is er een sterke band tussen de twee. Om de finesses van de intrige te volgen, moet je meer dan één keer kijken en eventueel het boek lezen. Vreemd genoeg wordt de keten van wraakacties en achtervolgingen in gang gezet na een toevallig verkeersaccident. Het geweld dringt binnen in schijnbaar veilige plaatsen als een studentenkot en een buitenhuisje.

De folterscène kun je best niet bekijken kort voor een afspraak bij de tandarts. Ze is angstaanjagender dan grootschalig geweld. Het is een confrontatie tussen twee topacteurs met een verschillende stijl. Laurence Olivier stond bekend als de klassieke thespiaan. Terwijl hij zelf met kanker streed, moest hij het verlies van de gezondheid de ultieme diefstal noemen. Dustin Hoffman was aanhanger van method acting. Hij liet z'n hoofd echt onder water duwen, ging echt hardlopen, stond echt te zweten en te hijgen. Olivier zou verwonderd gereageerd hebben: "Why don't you try acting?"

Klassieke thriller heeft minstens twee zeer memorabele scenes: de Is it safe scène en de herkenning van Szell door overlevenden van de Holocaust. Scènes die na zoveel jaar niks aan kracht hebben ingeboet. Ook de beginscène met de twee bejaarde ruziemakers is trouwens het vermelden waard.

Helaas is het niveau niet altijd even hoog: zo was het spionagedeel met Doc rommelig en af en toe ook iets te James Bond, en door de editing was het met name in het begin soms lastig te volgen. Voordeel is wel dat de kijker net als Hofmann nauwelijks een idee heeft waar Szell op doelt als hij zijn beroemde ondervraging start. Ook vond ik de rol van de Amerikaanse dubbelspion de gehele film erg onduidelijk. Waarom hij zijn Duitse kompanen neerschoot om vervolgens ook "Irmgard" neer te knallen en achter Hoffman aan te gaan is me een raadsel. Maar goed, daar is het ook een dubbelspion voor.

De scenes met Olivier en Hoffman maken in elk geval de film, beiden spelen zeer goed. Hoffman speelt hier wat mij betreft een van zijn beste rollen, vanaf de jaren 80 wordt het snel een stuk minder. Van Olivier heb ik nog niet zo veel gezien maar die staat toch vooral bekend om zijn Shakespeare-films van enkele decennia eerder. Hij overtuigt in elk geval ook als Mengele-achtige nazi.

Een vrij boeiende spionagethriller waarbij een sterke sfeer wordt opgezet in het bruisende New York van de jaren 70. Dubbelagenten, mysterieuze achtervolgingen, intriges en smokkel zijn de klemtoon van deze geslaagde film met Een immer lopende Dustin Hoffman en Laurence Olivier in de hoofdrollen, maar ook Roy Scheider verdient een eervolle vermelding als de broer van Babe.

Geen meesterwerk, maar zeker het bekijken waard met enkele leuke scènes. Het start bvb al erg vermakelijk met de verkeersagressie tussen twee oudjes. De tandartsscène is vrij bekend en is vooral erg suggestief en laat bijgevolg je verbeelding danig werken. Ook de nachtelijke achtervolgingsscène op de ontblote Baba was erg vermakelijk.

Het einde loopt jammer af op een kleine sisser, maar zit voor de rest prima in elkaar. Een degelijke 3,5* is dan ook zijn deel!

“You're weak. Your father was weak in his way, your brother in his, now you in yours. You are all so predictable.”

Donkere en rauwe thriller met veel twists en politieke intriges. Vooral in het begin moet je wel je aandacht erbij houden, maar in het tweede gedeelte wordt alles goed uitgelegd en komt alles op een geloofwaardige en realistische manier samen. De martelscene is natuurlijk iconisch, en voor mij waren Olivier en Scheider van de cast wel de uitschieters. Hoffman acteert ook sterk (hoewel veel te oud voor de rol), en alle andere acteurs doen het ook goed. Regisseur John Schlesinger weet een naargeestige sfeer te creëren, waarin het verhaal en de acteurs goed tot hun recht komen.

Gemiddeld.

Ik had er iets meer van verwacht, maar al bij al is Marathon Man de moeite om eens te zien. Die jaren 70-thrillers - hoewel ik er nog een heleboel te gaan heb - hebben wel iets. Soms is dat iets potsierlijk zoals die auto-achtervolging in het begin, of bombastische muziek op momenten waarop het naar mijn aanvoelen niet past. Anderzijds vind ik het mistroostige, vrij kleurloze en grauwe sfeertje wel eens leuk.

Het vormt in ieder geval een prima setting voor een thriller als deze. De film wordt evenwel nooit interessant, een logisch gevolg na een langgerekte aanloop en een tegenvallende finale. Subplotjes zoals met die dame hebben geen toegevoegde waarde. De cast doet het trouwens best goed, al ben ik ook weer niet de grootste Dustin Hoffman-fan. Laurence Olivier mag wat mij betreft de meeste pluimen op z'n hoed steken.

3

Intense topthriller dit, voor mij één der besten uit de jaren '70. Met een resem grote acteurs voorop en een gespannen sfeer van begin tot eind, zat ik op het puntje van de stoel. Alles ontvouwt zich aan een gezapig tempo; altijd leuk voor het publiek als je een tijdlang niet weet waar het eigenlijk om draait. Griezelig voor 'Babe' hoe hij gekidnapt en gefolterd wordt zonder te weten waarom. Het zal ja maar overkomen. Eén ongeloofwaardige scène is die waarin een aantal Joden plots de nochtans fysiek veranderde (en ook 30 jaar oudere) Szell herkennen in de straten van New York. Maar omwille van de ruwe intensiteit, knappe regie en bloedstollende spanning geef ik de film een 4*.

Thomas “Babe” Levy, een onschuldige geschiedenisstudent en hardloper in New York, ziet hoe zijn broer Doc, lid van een geheime overheidsorganisatie, wordt vermoord. Babe wordt in het mysterie meegesleurd en ontdekt dat dokter Christian Szell – een voormalige SS-tandarts en nazi-oorlogsmisdadiger bijgenaamd de “Witte Engel” – achter de moorden zit. Szell, die na de Tweede Wereldoorlog diamanten gestolen van Joodse gevangenen in Auschwitz probeert te verkopen, ontvoert en martelt Babe met tandartsinstrumenten. Kan Babe alsnog ontkomen?

"Marathon Man" van John Schlesinger is zonder twijfel één van de beste thrillers aller tijden. Deze paranoiathriller uit 1976 combineert een nerveuze, realistische stijl met een chaotische sfeer die de morele verval van de jaren 70 perfect weergeeft. Dustin Hoffman levert als angstige, humanistische student Babe een iconische prestatie, terwijl Laurence Olivier als de sadistische ex-nazi Szell memorabel is – een rol die hem een Golden Globe opleverde. De beruchte tandartsmartelscène met de vraag “Is it safe?” is onvergetelijk en toont hoe grenzend aan horror deze thriller kan zijn. Schlesingers regie, Goldmans scherpe script en de geopolitieke diepgang met de schaduwen van het Holocaust maken deze prent tot een tijdloos meesterwerk dat de angst van post-Watergate Amerika vangt. Voeg daarbij nog de prima muziek van Michael Small. Elke scène, elke spanning, elke acteursprestatie draagt bij aan een perfecte thriller – een mustwatch voor elke filmfan. 5/5 en meerdere keren herbekeken, nu via de Kino Lorber UHD 4K.