Kasaba (1997)

Inderdaad, de beelden zijn soms verschrikkelijk mooi. De scène waarin het absente scholiertje een besneeuwde berg af komt rennen bijvoorbeeld, is uniek.

Verder vond ik de conversaties doorgaans wel interessant om naar te luisteren. Het decor speelde daarbij een belangrijke rol: een familie zit in een prachtig bos te 'picknicken' tot 's avonds laat. Opa vertelt over zijn avonturen in Irak in WO I; de oudste zoon vertelt over zijn 'intellectueel' leven en zijn terugkeer naar het dorp ondanks zijn vele diploma's; de andere, losbandige zoon (M. Emin Toprak! Zie de overeenkomst in Uzak!) heeft er genoeg van om te moeten boeten voor zijn vaders daden en wil zo vlug mogelijk weg uit het dorp; de kleinzoon vergaapt zich aan de wonderen der natuur en moet in zijn droom op een bizarre maar prachtige manier boeten voor iets wat hij een schildpad heeft aangedaan (een beetje op de 'Spring, Summer...'-manier) etc.

Deze picknick neemt volgens mij meer dan de helft van de film in beslag. Het is echter zo rustgevend, dat je het gewoon wil afkijken. Net of je daar zelf zit met je gezin.

Ja, ik vind de stijl van Ceylan wel mooi.

3,5*

P.S.

Wat ik opvallend vond: op een gegeven moment zegt opa tegen zoon M. Emin Toprak: "Jij bent nog jong. Voor jou bestaat de dood nog niet."

Zoals ik al bij Uzak zei: M. Emin Toprak kwam vorig jaar om bij een verkeersongeluk. Met dit in het achterhoofd, maken die woorden nóg meer indruk.

Net als in Uzak, gaat de sublieme eerste helft ook in Kasaba ten onder als de (eerlijk gezegd) saaie gesproken scenes aan bod komen. Het prachtige camerawerk + mooie plaatjes verdwijnen letterlijk als sneeuw voor de zon. (oke Mug, niet overdrijven, hier en daar tovert Ceylan toch nog een prachtig plaatje uit zijn toverhoed).

Ceylan is toch meer een meester in het ongesprokene (zie zijn korte film [pareltje!!] Koza). In Kasaba zijn de monologen een redelijk onaangename zit. De bedoeling hiervan wordt wel duidelijk in de loop van de film als de monologen plaats maken voor dialogen (en daarna wél een prachtige monoloog + 'plaatje' van M. Emin Toprak), maar het kon me gewoon niet meer echt bij mijn lurven pakken.

Jammer, Ceylans stijl is prachtig. Maar er schort heel wat aan het 'gesproken script'. 3 sterren voor de eerste 40 minuten (en een paar momenten daarna). Juist de eerste 40 minuten die The One Ring bestempeld als oninteressant, dat is dan ook weer typerend.

Hopelijk brengt Mayis sikintisi wat meer zonnestraaltjes, en geen donkere wolken.

Het eerste gedeelte van de film is goed te doen, vooral dankzij de fraaie fotografie. Daarna komt Ceylan met vermoedelijk de saaiste lange dialoog die ooit met een camera is vastgelegd en valt Kasaba volledig dood. Meest typerend voor Ceylan lijkt me vooralsnog, na drie films, het totale gebrek aan dramatische kracht en ontwikkeling in z'n films. Een goede scriptschrijver is geen overbodige luxe, zo blijkt.

Eén van de eerste scènes in een klaslokaal was echt wondermooi. Poëzie voor het oog van de leraar, die zo verzonken is in de repetitie van één van de leerlingen dat hij zo'n beetje alle schoonheid mist.

Verder echt een bijzonder debuut dat uitblinkt in z'n eenvoud. Dat de film fragmentarisch is, doet minder ter zake omdat Ceylan in de behandeling van de dorpsbewoners niet zoekt naar een narratieve logica maar naar momenten en gesprekken die hun (kijk op het) leven inzichtelijk maken. Enerzijds is er de mens en zijn verhouding tot de natuur, maar natuurlijk is er ook de wens daarbuiten te treden. Dit zien we weerspiegelt in een jonge man die de vermeende 'simpelheid' van het leven smalltown niet aankan en de wijde wereld in wil trekken. Opgehaalde herinneringen aan de militaire diensttijd van één van de dorpsoudsten en verhalen over Alexander de Grote spiegelen de harde kant van de mens - veroveringsdrang, handelen ten koste van anderen - aan zijn zachte kant, een sentiment dat de toon van de film uiteindelijk tekent: nederigheid, en eigenlijk vooral ook tevredenheid.

Ik begrijp de kritiek op het tweede deel wel een beetje. De gesprekken zijn heel wat explicieter dan in latere films van Ceylan. Het maakt de film minder terloops, waar Ceylans kracht toch ook wel ligt. Maar ik kan het de film nauwelijks kwalijk nemen. Want wat gebeurt er al veel bijzonders in deze film. Vooral bijzonder fraai hoe momenten van schoonheid uitvergroot en zo ook blik van de kinderen laat zien die vaak impulsief en vol verwondering is. De kinderen zijn sowieso de sleutel hier. Ook de korte blikken van de camera op hen tijdens de gesprekken om het kampvuur. Of de verhouding tussen de tekst die de kinderen tijdens de les voorlezen, de toon waarop het wordt gelezen en de praktijk van alledag. Heel fijn.

Op zoek naar de verloren tijd, een poging tot herschepping van het verleden, door middel van de blik van de kinderen, de focus op details; met name in de klas, op weg van school naar huis, en de droombeelden van het meisje. En tussendoor kijkt het jongetje een ezel, een schildpad, en vervolgens al zijn familieleden diep in de ogen.

Ceylan weet reeds in zijn eersteling een geweldige sfeer neer te zetten.

Een film met veel Zerkalo-momenten, al is dit debuut wel een stuk bescheidener van opzet dan dat magistrale werk.