Osama (2003)

Iran (of toen nog Perzië) zag er toen alleen beter uit voor mensen behorende tot een bepaalde elite. Ondanks het nare islamitisch fundementalistische bewind nu is het maar de vraag of de gemiddelde Iraniër toen beter af was...

Wat je op de foto's ziet in dit soort artikelen is doorgaans niet de arbeidersklasse, nee. Daar geef ik je volledig gelijk in. En ook in een film als Persepolis zien we het natuurlijk door de bril van een kind van een bovenbemiddeld gezin. Toch, niet hoeven vrezen voor zo'n bewind lijkt mij het allerbelangrijkste; het hangt ervan natuurlijk ook vanaf hoe je 'beter af zijn definieert, denk ik.

Maar je zult met me eens zijn dat dit niet een film is die persé enorm representatief is voor wat we 'de cultuur van Afghanistan' zouden kunnen noemen, denk ik?

Ja, precies dit. En de tijd van de Shah wordt in het huidige Iran nog wel eens geromantiseerd, maar er was destijds een breed gedragen volksbeweging om de man weg te krijgen. Daar moet echt wel het één en ander hebben geborreld aan armoede en maatschappelijke problemen.

Dat betwijfel ik geen moment, maar dat betekent niet direct dat het er beter op geworden is, toch? Maar het is interessant en ik weet er te weinig van. Misschien toch maar eens wat meer over lezen.

Jammer genoeg een erg actueel thema deze laatste dagen/weken. Met de opmars van de Taliban lijken deze harde tijden mogelijks terug te komen voor de Afghaanse bevolking. Schrijnend portret van de sociale ongelijkheid van vrouwen binnen het regime en waarbij ondeugden zwaar publiekelijk gesanctioneerd worden. Dit laatste komt naar het einde toe even aan bod, maar wordt niet in beeld gebracht.

In dat opzicht een ideale "schoolfilm" waarbij ongelijkheid, discriminatie en het harde bestaan van vrouwen sterk naar voren komt, maar waarbij geweld en bloed voor het oog van de camera wat wordt gemeden. De film mist daardoor wat body om echt aan te slaan.

Toch is de sfeer erg grimmig en ruw. Hongersnood, pedofiele uithuwelijking, indoctrinatie, in puin geschoten wijken, enz ... een mooi beeld is het niet en zet je aan tot nadenken.

Pakkend drama over de leefwereld van de vrouwen - van alle generaties - in het Afghanistan onder de taliban. In mindere mate ook die van de mannen; hoe er op jonge leeftijd een aantal zaken ingepompt worden.

Pakkend wanneer je 'the making of' bekijkt: de meeste acteurs zijn mensen zonder enig toekomstperspectief die gewoon van straat geplukt zijn.

Pakkend hoe de jonge hoofdactrice bij opnames aan het wenen gebracht wordt - gewoon door haar gebeurtenissen uit haar eigen leven voor ogen te houden. Hoe moeilijk het soms is om haar in een scene te laten lachen. Hoe verbaasd ze is wanneer ze voor één scene voor de eerste keer in haar leven make-up aangebracht krijgt.

En het meest pakkende, het meest aangrijpende is het feit dat minder dan 20 jaar later de taliban dat land wéér in handen heeft, en de positie van de vrouw terug is naar wat we hier te zien krijgen. Of erger.

Wat de regisseur met z'n beperkte mogelijkheden heeft tot stand gebracht: indrukwekkend.

Behoorlijk onbekend film die ik meegenomen had bij de kringloop, zo'n Quality film collection hoes geeft toch altijd een beetje een prikkel ook al heeft het dat me de afgelopen jaren ook best wel eens teleurgesteld.

Maar Osama heeft een interessante basis met de focus op de minderbedeelde en rechteloze vrouwen tijdens het Taliban bewind met een neergeslagen protest en al snel het bijzonder gewaagde idee om toch te kunnen voorzien in leefomstandigheden. Alhoewel, hoe had men dat in gedachten als de jongen naar school toe moet? Dit risico had men kunnen incalculeren toch? Maar dat is wellicht voor een kniesoor waar het vrouwonvriendelijke maatregelen regent en de omgeving vooral kapot geschoten is, en zo kan de film het best omschreven worden als troosteloos en treurig met belachelijke regels jegens vrouwen en deplorabele leefomstandigheden.

En natuurlijk houdt het daar niet op met het gewaagde geheel van het meisje vermomd als jongen, en regelmatig doet de film me denken aan The Stoning of Soraya M wat al zo'n misselijk schouwspel betreft, en daar toe de aanloop richting het einde van deze Osama niet vooronder waar vrouwen niet meer dan opgejaagd wild of eigendom vormen. Het lot van het kind is niet best, toch schrik ik nog het meeste van de haat en minachting die al van de rest van de klas uitgaat bij de verdenkingen jegens Osama die ik niet anders kan inschrijven als vergiftigd. Het is dan ook dat ik de helft, het tweede gedeelte, praktisch geheel met gekromde tenen van ergernis en afschuw heb zitten kijken. Met de reeds eerder genoemde TSOSM kan Osama zich niet meten maar in de beurt komen doet het wel zeker.