The General (1926)

Met de Amerikaanse Burgeroorlog en een historische locomotief en kanon als achtergrond, een filmisch meesterwerkje met Buster Keaton aan bod.

De slapstick tiert welig in deze "The General" maar Keaton is fit en sterk in de actie, bedenkt altijd wat nieuws en zorgt dat ge u geen seconde verveelt en best kostelijk amuseert.

Uitstekend.

Als iemand die zichzelf als filmliefhebber beschouwt werd het hoog tijd om eens iets van Buster Keaton te kijken, toch een ionische naam in de geschiedenis van cinema. Het is meteen ook de oudste film die ik ooit gezien heb. 1926, toen mijn overgrootouders amper pubers waren, het is wat.

Maar het is me wel een ervaring geweest. The General is eigenlijk totaal niet gedateerd. De warme bruinachtige kleur zorgt nog voor gezelligheid, maar het is toch de grootsheid die indruk maakt. De stunts van Keaton zijn fantastisch. Koddig en spectaculair tegelijkertijd. Bovendien is de cameravoering er ook naar: de scènes met de trein zijn keurig en overzichtelijk in beeld gebracht. Het toneelgehalte ligt zo redelijk laag en dat is voor mij een enorme plus. Ook het acteren en de slapstick is vrij naturel en gematigd. Net zoals de soundtrack, nog zoiets waar ik schrik voor had.

En zo is dit een erg geslaagde kennismaking met Keaton.

4

Eerste Keaton.

Ik weet niet waarom een hoop jaren 50 t/m 70 films het slecht bij me doen, maar jaren 20 films het juist goed doen. The General kwam ik tegen nadat ik me recentelijk had aangemeld voor Plex, die een gratis aanbod kent van vele films waarvan er enkelen zelfs klassiekers zijn. The General was daar eentje van, en dus gelijk maar meegepakt.

Het viel me zeker niet tegen, deze film is voor zijn tijd bijzonder indrukwekkend in elkaar gestoken en om Buster Keaton daar te zien staan is zeker een ervaring. Ik wist, ondanks dat ik meer dan 3000 films heb gezien, niet veel af van deze regisseur en acteur, maar die stoïcijnse blik zal me nog wel even bijblijven. Aparte verschijning die opvallend veel talent voor komedie heeft, ook al zou je anders denken.

De beste gedeeltes van de film zijn waarschijnlijk de stunts, want voor die tijd zijn deze erg indrukwekkend. Eigenlijk gewoon ongelooflijk wat Keaton wel niet voor elkaar krijgt met die trein. Ik hou er wel van, kleine opzetten met een grootse manier van uitpakken. Zo zit je niet klem met wat simpele slapstick, maar ook met scenes die daadwerkelijk sterk zijn.

Jammer genoeg maakt het verhaal zelf weinig voortgang en konden personages buiten die van Keaton om weinig doen om me verder naar het scherm te trekken. Nadat Keaton richting de helft van de film van de trein stapt kakt de film ook wat in, en komt pas weer terug tijdens een spectaculaire oorlogsfinale. Buster Keaton had duidelijk zeker wat centjes in zijn zak tijdens het maken van deze film.

Soms indrukwekkende film die wat kracht verliest zodra de film wat anders doet dan zijn stunts laten zien. Ondanks zijn korte speelduur ben ik daarom ook van mening dat de film wat aan de lange kant is, want het verhaal rechtvaardigt een te lange speelduur op geen enkele manier. Leuke ontdekking, geeft me wel de motivatie om nog eens wat meer van Keaton te zien.

In 1926 behoorde Buster Keaton tot de grote sterren van Hollywood. Vanwege grote successen had hij zich van een zekere onafhankelijkheid verzekerd, zodat The Great Stone Face (zoals hij wel werd genoemd) kon kiezen voor films die hem interessant leken. The General is zo’n film. De film is gebaseerd op The Great Locomotive Chase, een militaire operatie uit de Amerikaanse burgeroorlog. Een operatie waarin een locomotief met de naam “The General” werd ingezet. Gezien Keaton’s affiniteit met locomotieven en treinen was dit voor hem een film waar hij zijn ziel en zaligheid in kon leggen.

De productiekosten liepen hoog op. Keaton ging helemaal los. Ik las zelfs dat hij een dam liet construeren om het waterpeil van een rivier te controleren. Ook liet hij een brug bouwen en gebruikte hij echt materieel waarmee niet bepaald zuinig werd omgesprongen. Een treinwrak heeft nog jaren na het verschijnen van de film in een rivierbedding gestaan en werd een toeristische attractie. Ook waren er de nodige schadeclaims omdat de met hout aangedreven locomotief talrijke brandjes langs het spoor veroorzaakte, die uitmondden in bosbranden en hier en daar de hooiberg van een plaatselijke landbouwer in vlam zetten. De verhalen rondom de film zijn talloos.

The General was geen kassucces. De inkomsten vielen erg tegen en wogen nauwelijks op tegen de productiekosten. Voor Keaton betekende dit het einde van zijn onafhankelijke status als filmmaker. Pas jaren later kreeg de film de artistieke erkenning die hij verdiende. Niet meer dan terecht. Na 100 jaar is The General nog steeds een meesterwerk.

In de film komt de grote kracht van Keaton (die van de overdrijving) grandioos naar voren. De beste scène voor mij is in dit opzicht de scène waarin Keaton zich midden in het oorlogsgeweld bevindt en vanwege drukke bezigheden op de trein zodanig wordt opgeslorpt dat het oorlogsgeweld geheel aan hem voorbijgaat. Bijzonder grappig.

De humor, de slapstick is fantastisch. De stunts die Keaton allemaal zelf voor zijn rekening neemt, zijn indrukwekkend. De opoffering die hij zich getroost in zijn liefde voor de locomotief is grenzeloos. De meest doldwaze en levensgevaarlijke manoeuvres worden door Keaton uitgevoerd om maar te garanderen dat de locomotief ongedeerd blijft en hem blijvend kan vervoeren naar zijn andere liefde die moet worden bevrijd uit de klauwen van de vijand.

The General is een fantastische film. In de hoofdrol een geweldige Buster Keaton die met een wonderbaarlijk gevoel voor timing en een droefgeestige blik zowel de lachspieren als de traanbuizen weet te beroeren.

Een artikel vanochtend, terwijl ik nog op bed lag, over het leven van Buster Keaton was de katalysator dat ik toch eens verder keek betreffende zijn top250er genaamd The General en daarmee een stomme film waarbij gesproken taal of ondertiteling immers geen rol speelt, en zo vond ik mij zelf tijdens het ontbijt terug op de bank met een full movie versie op YouTube. En het bleek niet moeilijk te begrijpen wat er bijzonder is aan deze film.

Opvallend toch wel van begin af aan de scherpte opvan de film en dat voor een bijna 100 jaar oude product die op YouTube staat. Daarnaast is het even zoeken waar het heen gaat tussen Johnny en Annabelle in een film die verder doorspekt is met humor en een zekere charme heeft rond deze acteur dus te vergelijken is met Charlie Chaplin maar dan iets minder flauw, iets minder slapstick en dat mag ik wel. Overduidelijk is dat Keaton een duizendpoot betreft die acteert, regisseert en zijn stunts zelf doet waarvan een aantal erg sterk zijn en kan het regisseursduo een goed oog erkend worden, want wat een prachtige plaatjes in de vorm van Keaton die de trein te voet achtervolgt wat een prachtige open shot is. Tevens is het shot van Keaton hakkend op de trein fraai met het leger op de achtergrond en is het shot van de oprukkende troepen in het donkere bos tegen het licht in waardoor alleen silhouetten zichtbaar zijn om te likkebaarden.

Maar The General biedt nog meer want de film gaat überhaupt pas echt los als de trein gekaapt is. Vlotheid, tempo en actie zijn daarna key met de visionair Keaton natuurlijk als grote animator waarbij ik mijn hart regelmatig vasthoudt want wat een waaghals met de stunt met de balken voorop de trein natuurlijk als het meest bekende moment. Er wordt wat afgeraced en gestunt met de treinen en is iets dat zeker indruk maakt want hoe hebben ze dat allemaal zo goed in beeld gekregen? Niet te vergeten de stunt met de trein en de instortende brug waarbij ik toch automatisch de conclusie trek dat The General voor 1926 begrippen een lieve duit gekost moet hebben. Dan mag ik scènes in het donker en de regen niet vergeten die er uitspringen als belichting en camera technisch erg knap en is het overduidelijk met de grote taferelen en figuranten dat dit een giga productie moet zijn geweest.

Uiteindelijk kan ik dan ook niet anders zeggen dan dat The General een verdomd knappe, fraaie en vermakelijk film betreft en dat terwijl ik niet eens zo op de hoogte was van Buster Keaton en diens prestaties. Maar dat blijft hierna wel hangen verwacht ik.

Dit zou de beste en in velerlei opzichten perfecte film van Buster Keaton zijn (hij staat ook hoog op de lijstjes van kenners van de beste films aller tijden), maar op mij maakte de film weinig indruk. De humor is flauw – toen de film al een tijdje bezig was begon ik me af te vragen waar de humor bleef al noemen critici die onopvallendheid ‘organisch’ – en bracht hooguit af en toe een flauwe glimlach op m’n gezicht. Ook kent de film weinig spectaculaire stunts waar Keaton toch vooral om bekend lijkt, al zijn die wellicht ook ‘organisch’ dus onopvallend (en ik doe zijn acrobatiek rondom de trein zeker niet na). Het zou ook de beste film over de Amerikaanse burgeroorlog zijn: dat zou kunnen – ik ken weinig films over dat onderwerp – maar het is bovenal een western rondom de trein (en in die zin ligt het in het verlengde van de allereerste western, The Great Train Robbery uit 1903). Wel valt op de uitvoering niets aan te merken: verhaal en humor maakten weinig indruk maar zijn wel ‘volmaakt’ uitgevoerd en op doek gezet. Wat mij betreft is Buster Keaton echter in de verste verte geen concurrent voor het genie van Charlie Chaplin.

Ik begrijp overigens dat sinds de jaren '60 filmkenners Keaton hoger aanslaan dan Chaplin omdat Keaton een groter technisch kunnen toont en Chaplins kunst sentimenteel is. Wat dat betreft kun je misschien zeggen dat Keaton de acrobaat en Chaplin de clown is, maar ik hou dan meer van de clown.