Inshallah Walad (2023)

De bonus van het kijken naar films uit “onbekende” filmlanden is dat je kans loopt geconfronteerd te worden met tradities en gebruiken die haaks staan op je eigen belevingswereld. Zo ook deze film uit Jordanië over een vrouw (met kind) die na het onverwachte overlijden van haar man een speelbal wordt in een erfeniskwestie. Een opmerkelijk debuut van de Jordaanse regisseur Amjad Al-Rasheed met een geschakeerde rol van de Palestijnse actrice Mouna Hawa (Bar Bahar).

Deze film laat zien hoe vrouwen onder de op de sharia gebaseerde Jordaanse wetgeving het slachtoffer zijn van meedogenloze onderdrukking. Het kiest daarvoor zowel een arme, vrome vrouw die na de dood van haar man huis, auto en dochter dreigt kwijt te raken tenzij ze zwanger blijkt van een zoon als een rijke, moderne vrouw die juist ongewenst zwanger is en abortus wil, zodat duidelijk wordt gemaakt dat onder de sharia c.q. in Jordanië geen vrouw ontsnapt aan het patriarchaat. Beide radeloze vrouwen worden gedwongen de wet te overtreden in een poging hun leven te redden en klampen zich aan elkaar vast (met de veelzeggende suggestie van de rijke vrouw dat in de ogen van Allah de verwoesting van hun levens misschien een nog grotere zonde is dan wat zij als vrouwen allemaal niet mogen), al lijkt zelfs dat niet te helpen. Het idee van de film is niet slecht maar de feministische boodschap overheerst ten koste van het verhaal dat maar niet echt spannend of boeiend wil worden en vooral de juridische procedures toont waarmee de vrouw in een ongelijke positie wordt geplaatst en afhankelijk van de man wordt gehouden.

Nawal [Mouna Hawa] en Adnan [Mohammad Suleiman] hebben een dochter [Seleena Rababah] en proberen nog een kind te krijgen. Wanneer Adnan plotseling overlijdt, meldt diens broer Rifqi [Hatiham Alomari] zich kort na de uitvaart met de mededeling dat Adnan een schuld bij hem had uitstaan. De Jordaanse wet geeft hem bovendien het recht de bezittingen van zijn overleden broer op te eisen en te delen met zijn zussen, omdat er geen mannelijke erfgenaam is. Dat betekent dat Nawal en haar dochter hun appartement verliezen … tenzij ze kan aantonen dat ze zwanger is van een jongen! En dus probeert Nawal haar familie om de tuin te leiden. Hawa schittert in dit maatschappelijke drama dat de onrechtvaardigheid en het absurdisme van paternalistische wetgeving aan de kaak stelt.

Schrijnend, maar sereen portret van een weduwe die als het in het Westen betrof rechten had als langstlevende echtgenoot, maar jammer genoeg leeft in Jordanië. Komt je man te overlijden en krijg je te maken met een inhalige schoonbroer die huis, auto én kind wil inpalmen omdat de wet dat nu eenmaal voorschrijft. Vreemd (en tegelijk niet vreemd) dat een zoon als erfgenaam de wetgeving een andere richting uitslaat.

Als Westerling blijft het een fascinerend en bijzonder negatief gegeven hoe de positie van de vrouw in bepaalde landen wordt onderdrukt ten voordele van het patriarchaat. Niet voor het eerst inderdaad dat dergelijke films ons bereiken. Ik hou er wel van en telkens opnieuw weer verbaas ik er me over. De onderwerpen vervelen me niet, integendeel zelfs.

Veel heeft ook te maken met de kwaliteit. Een sobere cinematografie waar het maximum uitgehaald is qua plot, regie en acteerwerk. Velen zijn pareltjes, ook deze weer. Nawal is een interessant personage die zich na de dood van haar man moet laveren tussen andere mannen, andere opvatting en het juridische kluwen van de maatschappij. Sterk!

Nawal is een vrouw die woont in Jordanië en een dochtertje heeft. Ze treft op een morgen haar man dood aan in bed en wordt weldra onverwacht geconfronteerd met de dreiging haar huis en eigendommen te verliezen omdat ze geen zoon heeft. De Jordaanse wet laat haar zwager toe de erfenis te claimen, wat Nawal dwingt om een manier te zoeken om haar onafhankelijkheid en het welzijn van haar dochter veilig te stellen: ze beweert dat ze in verwachting is.

“Inshallah a Boy” biedt een rauwe kijk op de onrechtvaardige gevolgen van patriarchale regels in de Jordaanse maatschappij. De film combineert emotionele diepgang met realistische spanning en brengt een verhaal over moed en vastberadenheid. De prestaties van de cast, vooral van Mouna Hawa als Nawal, zijn prima en brengen oprechte kwetsbaarheid. Een rauwe en kritische blik op een verschrikkelijke, hyperreligieuze en misogyne Jordaanse samenleving. Goede film.