Hitsville: The Making of Motown (2019)

Erg leuke, aanstekelijke documentaire die zich richt op de geboorte en beginperiode van Motown in 1958, tot de verhuizing naar Los Angeles begin jaren 70. Veel geweldig archiefmateriaal, leuke anecdotes en uiteraard prachtige muziek. Zo worden ze niet meer gemaakt, zullen we maar weer eens zeggen.

Wat rommelige documentaire in de zin dat het duo Berry Gordy en Smokey Robinson als grondleggers van het legendarische Motown-label nogal spontaan allerlei anekdotes opdissen en er een enorme stroom van namen voorbij komen en je niet altijd weet wie wat zegt, maar de grote lijn is duidelijk: liedjesschrijver Berry Gordy werkte in de autofabriek in de befaamde motor town (Detroit), waar de naam Motown op is gebaseerd, en kwam op het lumineuze idee om een platenmaatschappij op te richten die is gebaseerd op de assembly line van de autofabriek. Van liedjesschrijver tot choreograaf: allerlei verschillende mensen voegen iets toe aan een lied, het geluid en de presentatie en uiteindelijk wordt – opnieuw net als in de autofabriek – in de quality control-vergadering bepaald of het lied wordt uitgebracht. En net als de autofabriek was het doel puur commercieel: het ging erom hits te scoren en geld te verdienen. En dat lukte al snel met Smokey Robinson als eerste mede-liedschrijver en ster: Motown werd een heuse hitfabriek. Daarbij zou Berry als coach vele getalenteerde artiesten opleiden en grote hits bezorgen: zelfs in de twee uur die de documentaire duurt wordt bij geen enkele artiest – zelfs niet een talent en ster als Stevie Wonder of Michael Jackson – lang stil gestaan omdat de lijst van Motown-sterren schier eindeloos lijkt. Als anekdote is het natuurlijk leuk te vertellen hoe juist de groepen en liedjes die men de minste kans gaf, Motowns grootste succesen werden zoals The Supremes met Diana Ross en het nummer I Heard It Though The Grapevine, zoals gezongen door Marvin Gaye, Motowns grootste hit werd.

De liedschrijvers en artiesten leverden competitie met elkaar om de grootste hit te maken en Motown wilde zelfs The Beatles van de troon stoten (dus nummer 1 op de hitlijsten staan boven The Beatles), hetgeen lukte met My Girl van The Temptations. Zo werd Motown het Amerikaanse geluid van de jeugd in de jaren ’60. Daarbij wordt ook stilgestaan bij de veranderingen in de VS wat betreft de rassenkwestie: zoals de documentaire Summer of Soul laat zien ontstond eind jaren ’60 een zwart bewustzijn dat Motown wel verguisde omdat Motown ook blanke medewerkers had en hun artiesten ‘wit’ zouden laten klinken om bij het blanke publiek hits te scoren. Motown streefde inderdaad naar hits bij het blanke publiek omdat zo veel mogelijk geld verdienen c.q. de grootste hits scoren nu eenmaal het doel was maar het opereerde bewust kleurenblind zonder onderscheid te maken tussen blank en gekleurd (vóór de ‘black is beautiful’-beweging werden gekleurde mensen nog coloured genoemd in plaats van black hetgeen ik vriendelijker vind klinken): het wilde simpelweg de grootste hits scoren en voor alles de beste mensen ongeacht hun huidskleur. Daarmee leverde juist Motown een belangrijke bijdrage aan de rassenemancipatie, zoals ook Martin Luther King erkende, want door zwarte artiesten (apolitieke!) hits te laten zingen die ook blanken mooi vonden en door die artiesten er mooi en chic uit te laten zien (dus niet als crimineel tuig zoals bv. de latere rappers) werden zwarte mensen acceptabel en integreerde Motown zo de gekleurde mens in de blanke maatschappij.

Maar een mens is geen auto: het succesvolle schrijversteam Holland-Dozier-Holland verliet Motown en artiesten als Stevie Wonder en Marvin Gaye wilden hun eigen gang gaan en bv. wel over politieke kwesties zingen. Het zou wellicht tot de grootste artistieke successen van het label leiden (Smokey Robinson noemt daarbij Marvin Gaye’s What’s Going On z’n favoriet album aller tijden) maar het zou ook het einde van Motown als hitfabriek inluiden. Maar de verdiensten van Motown staan buiten kijf: ze maakten hun slogan “The Sound of Young America” waar en hebben daarmee zeer bijgedragen aan de integratie van gekleurde mensen.

Natuurlijk is Motown qua namen en legendarische muziek een heel dankbaar onderwerp.

Maar deze docu is, zoals ik hier ook al lees, inderdaad erg aanstekelijk.

Hele fijne (voor mij grotendeels onbekende) fragmenten van optredens, leuke interviews van daadwerkelijk relevante personen en een prettige opbouw.

Het enige wat je misschien als tegengas kunt zeggen is dat er in de geschiedenis van het bedrijf echt wel hele harde en pittige beslissingen zijn genomen die wellicht wat onderbelicht zijn.

Maar evengoed een enorme feel gooddocu, voor mij tenminste.

En als je dan ook nog afsluit met 1 van mn grote favorietjes Heatwave dan ben ik om hoor.

Zeer aanstekelijke documentaire over Motown dankzij het duo Gordy & Robinson. Je kent waarschijnlijk de hits en wat namen uit de Motown stal. Ik had ook het beeld van de soms wat te luchtige muziekfabriek tegenover de meer sociaal bewogen Stax Records waar namen zaten als Otis Redding, Booker T, Isaac Hayes. Maar de impact van Motown was veel groter. De docu laat zien hoe divers het label eigenlijk wel was, de problemen waar ze mee te maken hadden, het talent dat er zat, maar ook een tijdsgeest van een haatdragend Amerika tegenover zwarte burgers. Vooral naar het zuiden.

De beelden zijn zeer boeiend, de muziek is alom tegenwoordig. En praktisch alle artiesten komen wel een keer aan bod. Je kan er nog uren over vertellen, maar het geeft wel een goed beeld. En Gordy & Robinson lijken me twee toffe gasten waar ik gerust een avond op café mee wil gaan. Al zijn die ondertussen respectievelijk 95 en 84 jaar.