Niet Schieten (2018)

De impact op een familie na de laatste aanslag van de 'Bende van Nijvel'.

Beklemmende film en een glansrol van Jan Decleir.

Denk dat deze film ook voor veel nabestaanden moeilijk moet zijn en weet niet of het nodig was om de aanslag zelf zo expliciet in beeld te brengen.

Gemengde gevoelens maar toch een aanrader.

Ik kom uit de nabije regio van Aalst en deze historie speelt daar nog steeds. Ik was dan ook erg benieuwd naar de film. Coninx bracht een aangrijpend verhaal van de extreem geweldadige roofoverval van de Bende van Nijvel op een Delhaizefiliaal in Aalst in 1985. De echte David Van De Steen stapte zelf met de idee naar Stijn Coninx om een film te maken over de gebeurtenissen. David was vervolgens ook nauw betrokken met de opnames.

De film benadert een zeer waarheidsgetrouwe en gevoelsmatige weergave van de feiten. Zo werd er bvb gefilmd op de werkelijke begraafplaats van zijn familieleden en werd er gefilmd in een huis tegenover het werkelijke ouderlijke huis. Niet onwaarschijnlijk dat dit voor de echte David een enorme impact moet gehad hebben.

Enerzijds wordt er gefocust op David zelf, maar ook Albert “Petje” Van Den Abiel wordt van zeer nabij gevolgd. Zijn strijd en zoektocht naar de waarheid lijkt er eentje van Don Quichote. Ik ken de details niet voldoende, maar het hallucinant vast te stellen hoe klungelig - bewust of onbewust - het onderzoek (verschillende malen) gevoerd werd. Jan Decleir levert een fenomenale prestatie af als diepgeschokte (groot)vader. Tijdens de begrafenis of tijdens de identificatie waren zijn emoties erg intens. Jammer dat er een streepje melige muziek werd ondergezet. De emoties van Decleir waren zo echt dat dit eigenlijk overbodig was. En ook Viviane De Muynck was niet te versmaden. Steengoede actrice, al decennia in Vlaanderen! De broertjes Bakker doen het ook goed en de oudere Jonas Van Geel ook. De jonge twintiger in name van Van Geel was wel wat bizar. En in een kleine rol zien we ook Zita Wauters, de dochter van, als Rebecca.

Anderzijds legt de film ook de focus op het onderzoek (vanuit de beleving van Albert). Het gevoel van machteloosheid en de idee aan het lijntje gehouden te worden is wraakroepend. De film verveelde geen moment. En ondanks alle pijn en leed gaat het leven gewoon door. Fijn dat ook David uiteindelijk een eigen leven heeft kunnen opbouwen. De laatste scène van de film met de jaarlijkse reünie was een hoogtepunt. Van Geel plaatste een mooie monoloog, maar het was vooral Decleir die nagels met koppen sloeg met zijn parlé. Een afsluiter om U tegen te zeggen. Een einde die de film een extra kracht en emotie meegeeft waardoor de film extra hard binnenkomt waardoor hij nog langer zal blijven hangen.

Schitterend

Wederom een zeer sterke film van Vlaamse bodem over één van de grootste schandalen van België. Ik was toen nog niet geboren en heb het dus zeker niet actief meegemaakt maar ik denk dat Stijn Coninx met deze film een harde realiteit heeft weten te schetsen van hoe de slachtoffers zich al vele jaren voelen. Het blijft dus heel dichtbij de waargebeurde feiten of zo voelde ik het toch aan. Hier en daar worden er wat oude beelden en achtergrondinformatie meegegeven om alles danig te kunnen kaderen.

De film hakt er zeer zwaar op in en wie de zaal verlaat na de film zal ongetwijfeld stil geworden zijn van dit zwaarmoedige drama. Niet schieten is gebaseerd op het boek van David Van De Steen, maar de hoofdrol is evengoed weggelegd voor Jan Decleir die de sterren van de hemel speelt. Een schitterende, soms wat melige soundtrack deden mij uiteindelijk zwichten en lieten mij een traan wegpinken. Toch waren het vooral de woorden van Jan Decleir op het einde die zeer hard doordrongen en die de film van een extra maatschappelijke kritiek wist te voorzien.

Nu is Stijn Coninx geen begenadigd regisseur, 'Marina' was behoorlijk onbeholpen en ook 'Niet Schieten' is technisch verre van perfect, maar de eerste helft van deze film is indrukwekkend. Dat is grotendeels te danken aan het weergaloze spel van Jan Decleir en Viviane de Muynck, plus het bronmateriaal dat de film sowieso al veel gravitas en emotie meegeeft.

Helaas slaat de film om zodra Jonas Van Geel zijn intrede maakt in het tweede uur, hij weet namelijk geen moment echt te overtuigen - Mo Bakker is stukken beter als de jonge David. Op dat moment wordt ook duidelijk dat Coninx niet in staat is een fatsoenlijk einde aan de film te geven, zowel met de toon als het tempo gaat het al snel mis.

Denk daarbij aan de fragmentarisch gestructureerde parlementaire-enquête en zijn poging om middels het Hilde de Moor karakter er een aanklacht tegen het systeem van te maken. Toppunt van de onkunde van de regisseur is de behoorlijk pathetische scenè met het 'grote' pleidooi van Decleir tegen het einde (dat ook fictief blijkt te zijn, iets dat je als kijker meteen aanvoelt). Jammer, het eerste uur is écht aangrijpend.

3,25*

Ik had meer van deze film verwacht. Het begint sterk in 1985 maar wanneer we bij de tweede David komen in 1989 zakt de film toch wel in elkaar. Wanneer Jonas van Geel de derde David is wordt het een tragi komedie. Om juridische redenen zijn enkele namen veranderd. Lepoudre is duidelijk Philippe de Staercke, de man met de pukkel Patrick Haemers. Wie een diepgravend objectief boek over de bende van Nijvel wil lezen raad in Beetgenomen van Hilde Geens aan. Hilde de Moor uit de film is een fictief persoon maar ik vermoed dat ze losjes gebaseerd is op Hilde Geens die als journaliste zich al sinds de jaren 80 heeft vastgebeten in de bende. Ze is echter nooit in de politiek gegaan.

Ik kan jou wel volgen Antonin. Daarom dat ik ook maar 4 sterren geef i.p.v. 5 sterren. Bij mij nam echter de emotie en de woede het over van de acteerprestaties en de slechte pruiken en kostuums. Vivianne De Munck en zeker Jan Decleir spelen ijzersterk. Decleir draagt gewoon de hele film. Het eerste halfuur is wel sterk, maar daarna zakt de film toch eventjes in elkaar. Ik vroeg mij al af of ze de eigenlijke schietpartij wel gingen laten zien. Gelukkig gebeurt dit na een tijdje. Ik ben al van jongs af aan geïnteresseerd in de bende van Nijvel. Een grote schandvlek in de Belgische geschiedenis. Ik heb wel altijd zaken gelezen, maar het menselijke verhaal en de frustraties achter dit wist ik echter niet. Dit bracht de film wel uitstekend in beeld. Ik werd gefrustreerder en woedender door de onkunde van de Belgische justitie. Wat zeg ik? Ze willen gewoon niet onthullen wie de daders en de opdrachtgevers zijn. Hoe laf kunnen mensen zijn. En dan gaat het over het neerschieten van kleine kinderen en gezinnen, maar ook het moment waarop David met zijn kruk een medeleerling sloeg vond ik verbijsterend. Lachen met het leed van anderen. Klein detail, maar ook dat pakte mij. Ze spelen natuurlijk in op de emoties, maar dat mag ook. Met momenten krijg je het toch moeilijk en dat is vooral omdat je weet dat dit echt gebeurt is. Als dit fictie was geweest dan had dat nooit dezelfde emoties van verdriet, frustratie en woede kunnen oproepen. Het onderwerp ligt dus wel in het voordeel van de film.

De voorbereiding van meerdere jaren voor deze film heeft geloond.

"Niet schieten" is een knappe film die niet alleen enig inzicht geeft in de wanpractijken die rond het onderzoek plaats vonden, maar ook op een overtuigende, gevoelige manier de impact weergeeft van personeen bij het drama betrokken, hun woede, hun onmacht, het onbeantwoord blijven van essentiële vragen en uiteindelijk hun weerzin van de bevoegde instanties.

Hoogtepunten zitten in de emotionele scene met de identificatie van de slachtoffers en in de aangrijpende replieken tegenover de zoveelste nutteloze commissie.

Jan Decleir is subliem in zijn vertolking en Jonas Van Geel bevestigt zijn veelzijdigheid.

Kwam deze even zwaar binnen seg.

Overdonderende en intense kijkervaring die mij meermaals koude rillingen bezorgd heeft, met voorsprong het beste dat Coninx als regisseur heeft afgeleverd, misschien zelfs ook iets van het beste dat Decleir ooit gedaan heeft en die man heeft veel goeds gedaan... .

Zeker dat eerste deel is van een uitzonderlijk hoog niveau en van een intensiteit die ervoor zorgt dat je in je stoel gekleefd bent en blijft.

5*

Ik kende het verhaal over de bende van Nijvel niet. Ik kom ook niet uit België. Toch was ik benieuwd naar deze film. De eerste helft vind ik erg intrigerend en het raakte mij. De tweede helft kon ik minder goed volgen en mijn aandacht verzwakte, wat niet wegneemt dat ik het heel erg en aangrijpend vind dat dit heeft plaatsgevonden. Goed geacteerd en mooi beeld. Een voldoende. 3*

De bende van Nijvel. De gebeurtenissen aan de Delhaize in Aalst gebeurden toen ik een jaar oud was. Ik weet er dus weinig van, behalve de zaken die je op tv ziet en leest ik de krant. Het is wel overduidelijk dag het een triestige periode was die de Belgische top niet wou/wil oplossen. Sterke film, heel aangrijpend vooral. Maar helaas, ik ben fan van Jonas Van Geel, maar man, wat doet die in deze film? Komt absoluut niet tot zijn recht en het paste gewoon niet in het plaatje. Maar voor de rest, goede film.

Verwacht hier geen keiharde actie of sensationeel spektakel, want dan kom je bedrogen uit. Ik was in ieder geval diep geraakt door het indringende spel van de acteurs en het feit dat deze zinloze moorden echt gebeurd zijn en tot nu nog steeds in een doofpot gestopt zitten.

Eindelijk deze ook eens bekeken en vond het wel een aanrader. Zeker het eerste uur was erg sterk en indrukwekkend. Bij het tweede uur lag het tempo ietsje lager. Wel nog een sterk slot.

De cast deed het wel uitstekend en kwam overtuigend over en zag de film er prima uit.

Een prima film die zeker het bekijken waard is. Hij mocht misschien iets korter geweest zijn, maar voor de rest een aanrader.

Iedereen die de zaak een beetje gevolgd heeft, weet dat de onderzoeken naar de “Bende van Nijvel” aan alle kanten stinken. Deze film is één grote aanklacht tegen de autoriteiten, die 40 jaar na dato nog steeds geen antwoord kunnen of willen geven op de vele vragen over de moordlustige bende. Ik heb zo mijn twijfels of de waarheid überhaupt ooit boven tafel zal komen.

Geïnspireerd door het autobiografische boek van overlever David van de Steen heeft regisseur Stijn Coninx een film gemaakt over de impact van de overvallen op de nabestaanden, dat nog versterkt wordt door het misselijk makend ontwijkgedrag van de autoriteiten. Ondertussen gaat het “Niet schieten. Dat is mijn papa!” door merg en been. Goed beschouwd geldt dit laatste voor de hele film, die naast zijn beklemmend verhaal vooral opvalt door het uitmuntende acteerwerk.

Stijn Coninx, die eerder opviel door aansprekende films als “Daens”, “Sœur Sourire” en “Marina”, heeft opnieuw een pareltje afgeleverd.

Het relaas van misschien wel het grootste complot in België, als je het samen rekent met de zaak Dutroux. De film mikt op de aanslag zelf met de bijhorende drama en de nasleep ervan. Het hinkt wat op twee benen tussen trauma en het onderzoek dat op alle vlakken misgelopen is en op elke vraag antwoord met een andere vraag. Beiden zijn niet zo heel goed uitgewerkt. De aanslag zelf is nog het meest indrukwekkende. Vooral met de wetenschap dat dit vrij accuraat is met David (waar de film rond draait) als expert op de set.

Het verhaal is sowieso de moeite om te vertellen en het weergeven van de feiten zou normaal genoeg moeten zijn om het intrigerende van de zaak weer te geven. Maar kan me voorstellen dat het voor mensen die de zaak minder goed kennen, het niet altijd even duidelijk is. Er wordt met namen gegooid alsof het klaar is voor de makers dat iedereen die namen kent. Ik ben zelf enkele jaren jonger dan de echte David. Ik ken de zaal vooral in grote lijnen. Er was ooit een mogelijke link met Patrick Haemers, wiens bende sterk leek op de Bende van Nijvel en zelfs werd genoemd als de 'reus'. In het jaar van de release sprak men nog van De Reus met opnieuw foto's en verdachten in de media. De opzet van de film om aandacht te vragen voor de zaak is toen even gelukt. Of we er een centimeter verder mee geraakt zijn, is nog de vraag.

De film zelf is old scool, Stijn Coninx is een regisseur van de vorige eeuw. De jaren van Daens en Koko Flanel liggen al lang achter ons. Visueel is het niets bijzonder. De film teert vooral op het verhaal en de feiten. En door de grote focus op de feiten werd blijkbaar toch wat vergeten om het geheel in een verhaal te gieten dat die feiten ook duidelijk kan weergeven. Het drama gedeelte rond David en zijn familie trekt meer de aandacht. En gelukkig maakt Jan Decleir veel goed. Maar zeker niet alles.

Zeer degelijke film met Decleir die nimmer teleurstelt, over de beruchte Bende van Nijvel, die zoals in deze film wordt gesuggereerd vanuit de rijksrecherche was opgezet om naar Russisch model false flag operaties uit te voeren om hun budget te vergroten- zo interpreteerde ik de woorden van Lepoudre tenminste (wie heeft ervan geprofiteerd?). Het wordt -gelukkig- in het midden gelaten of die lezing de juiste is, zodat het raadsel kan voortbestaan.

De film focust op een familie die zeer getekend is door de bende, waardoor de nadruk vooral op het drama komt te liggen. Soms zakt het wel wat in en de overgangen naar een nieuwe periode verlopen niet altijd even vlekkeloos- met name Jonas van Geel als volwassen David was een verkeerde castingkeuze. Al met al toch boeiend, en schokkend dat het onderzoek zo werd gesaboteerd-ervan uitgaande dat die details zoals het overhevelen van het onderzoek naar Wallonië kloppen.

Inmiddels heel wat informatie verder en rijker met verschillende boeken over het onderwerp De Bende van Nijvel en afgelopen zomer nog de documentaire over De Bende van Patrick Haemers gezien maar echt opheldering gaat er nooit komen vrees ik hoewel ik toch iedere maand wel even een zoekopdracht via Google doe om te kijken of er nog nieuws is.

Als drama, over deze nationale tragedie, staat Niet Schieten nog altijd als een huis en boet de film niet in qua kracht ondanks dat ik de film vermoedelijk inmiddels 5 a 6 keer gezien heb. Desondanks blijft de film een hoog emotionele vibe hebben, fascineert en schokt rond deze verschrikkelijke nationale schandvlek met louter leed en verdriet. En voor wie zich er in verdiept of interesse heeft gaat het nog veel dieper dan deze film met een België begin jaren '80 die meer weg had van wild west met extreem links en rechtse groeperingen en verschillende bendes die overvallen pleegden, roofden en moorden. Niet Schieten...is slechts een druppel op een gloeiende plaat van de immense complottheorieën die er zijn tot in het de hoogste regionen met staatsveiligheid, de politiek en het Koningshuis. Een raadsel die gemakkelijk mee kan met de grotere raadsels als JFK, Marilyn Monroe, Luther King, Pearl Harbor, 9/11 en waarschijnlijk zullen we de waarheid nooit weten. Niet Schieten vormt met al deze wetenschap een ontzettend fraai en emotioneel beeld van de gemiddelde Belg getroffen door de aanslagen wat leidt tot een prachtige film.

De 9-jarige David van de Steen [Mo Bakker] overleeft in 1985 ternauwernood een overval dat door De Bende van Nijvel wordt aangericht in de Delhaize in Aalst. Zijn vader [Louis Talpe], moeder [Elke van Mello] en zus [Zita Wauters] overleven het bloedbad niet. Grootouders Metje [Viviane de Muynck] en Albert [Jan Decleir], die ooggetuige was van de schietpartij, nemen de zorg voor David voor hun rekening. Albert belooft zijn kleinzoon dat de daders hun straf niet zullen ontlopen, maar ontdekt al snel dat politie, justitie en politici grote steken laten vallen bij het onderzoek naar De Bende van Nijvel. Ten einde raad zoekt hij hulp bij onderzoeksjournalist Hilde de Moor [Inge Paulussen]. Deze boeiende reconstructie van een zwarte bladzijde uit de recente Belgische geschiedenis is gebaseerd op de memoires van de echte David van de Steen en toont op indringende wijze wat de impact hiervan is geweest op slachtoffers en nabestaanden. De titel verwijst naar de laatste woorden die Davids zus uitsprak voor ze in koelen bloed werd doodgeschoten.