Tesnota (2017)

Film is vrees ik een beetje langs me heen gegaan.

De sfeer is goed, de setting is somber, de familie overtuigend, en de liefdesscenes met dat meisje zorgen ook voor een mooi tintje. Ook is het hele verhaal rond die executiebeelden een erg interessant gegeven. De regisseur (althans, dat had hij voor de programmering duidelijk willen maken met vele archiefbeelden van oa. de Praagse lente... en de uiteindelijke daadwerkelijke executiebeelden) heeft overduidelijk jaren rondgelopen met die beelden op zijn netvlies... en nou wou hij daar wat mee gaan doen.

Maar het is allemaal zo traag en afstandelijk dat ik het verhaal verder niet kon volgen... en de aansluitingen niet kon maken. Je krijgt, voordat je er erg in hebt, al meteen met een hele lading personages te maken, en valt alles een beetje in de tragie-gehalte. Die executiebeelden worden hierdoor ook net iets teveel bijzaak.

Nee... Te afstandelijk.

2,5*

Rauwe film over het leven in de Kaukasus met zijn veelzijdige etnische spanningen. Rommelig en confronterend zoals het leven daar. Bij het snuff-gedeelte heb ik de ogen regelmatig gesloten, want aan dit soort schokkende beelden wens ik mezelf niet bloot te stellen. Afgezien daarvan wel een boeiende film met uitstekend naturel acteerwerk, vooral van protagoniste Darya Zhovnar.

Het is een typische langzame filmhuisfilm die een ander misschien als oersaai kan ervaren maar om een of andere reden wist de film mij meteen te pakken en te intrigeren, waarschijnlijk door zijn rauwheid en het getoonde leven in de jaren ’90 van vóór internet dat nostalgische gevoelens bij me opwekte. Maar het verhaal is ook boeiend: de sfeer is aldoor dreigend – de hoofdpersonages worden als Joden duidelijk niet door iedereen gewenst en tot overmaat van ramp is de dochter des huizes opstandig hetgeen ook grote spanningen in de familie en de Joodse gemeenschap opwekt – met sterke scenes en een interessante thematiek omtrent gaan of blijven c.q. het kwijtraken wat je liefhebt c.q. nabijheid vs. verwijdering (waar ook de titel naar verwijst), welke thematiek op verschillende niveaus speelt zowel voor de familie als voor de band tussen ouder en kind. Het verhaal wordt niet uitgespeld maar laat veel over aan de invulling van de kijker waarbij de empathische kijker zich bewust wordt van de complexe emoties en beslissingen die de personages ondergaan en moeten nemen.

De film is aldus in elk opzicht geslaagd en een indrukwekkend debuut. De film heeft zelfs een speciaal plekje in mijn hart gekregen. Tussen vier en vier-en-een-halve sterren.

Een beklemmende maar vooral ook interessante film over hechte familiebanden tegen de achtergrond van een sluimerend complex etnisch en politiek conflict. In Tesnota staat Ilana (Darya Zhovnar) centraal, een eigenzinnige en zelfbewuste jonge Joodse vrouw die samen met haar broer bij haar ouders woont in Naltsjik, de hoofdstad van de autonome Russische deelrepubliek Kabardië-Balkarië. De familie wordt op de proef gesteld en dreigt verscheurd te raken als de broer van Ilana wordt ontvoerd en er losgeld moet worden betaald, maar ook door de relatie van Ilana met een jongen die Kabard is.

Darya Zhovnar is wat mij betreft echt een vondst: de wijze waarop zij Ilana neerzet als een uiterlijk wat nonchalante en jongensachtige vrouw (ook in haar doen en laten) die weinig om haar uiterlijk geeft, maar die innerlijk worstelt met bijvoorbeeld haar rol in de familie, is van bijzondere kwaliteit. Haar voorkomen had op de een of andere manier ook een magnetische uitwerking op mij.

Los van het thema draagt de manier van filmen (de belichting, het kleurgebruik, de 'ruwe' omgeving) bij aan het beklemmende gevoel dat de film oproept. Dat wordt nog versterkt door de (veelbesproken) onthoofdingsvideo die tussendoor is ingelast en waarvoor hier en daar van tevoren wordt gewaarschuwd. Een gewaagde keuze van de regisseur, die wat mij betreft goed uitpakt, omdat het de film nog meer op scherp zet.

Al met al een rauwe film die door de manier van filmen toch ook een sluier van schoonheid kent.

Indrukwekkende film waar allerlei spanningen in de wereld doorsijpelen in het persoonlijke leven van een meisje dat zich aan haar strenge Joodse milieu wil ontworstelen. Ze is niet wat er van haar verwacht wordt, want een tomboy die graag aan auto's sleutelt en niet bepaald een doorsnee 24-jarige in haar kring. Haar broer wordt ontvoerd. Ze hangt zelf rond bij mensen van buiten haar kring (veelal moslims). De regio waar ze woont is in de buurt van Tsjetsjenië en de film speelt ten tijde van de oorlog daar die de bevolking verscheurd. De regisseur komt uit die regio en leefde daar in die tijd en geeft weer hoe de sfeer in zijn jeugd was. De beroemde video ging in die tijd daar rond als een viral video avant la lettre. Het geeft de film iets erg naars maar maakt hem ook een stuk urgenter en zelfs actueler.

Balagov groeide zelf op in de omgeving van Nalchik, een Russische stad ten noorden van de Kaukasus waar etnische spanningen voor verdeeldheid zorgen. Dat weerhoudt de Joodse Ilana [Darya Zhovner] er niet van een relatie te beginnen met de islamitische Zalim [Nazir Zhukov] die deel uitmaakt van een stam die behoorlijk antisemitisch is. De verdeeldheid wordt pijnlijk duidelijk wanneer Ilana’s broer David [Veniamin Kac] en zijn kersverse bruid Lea [Anne Levit] worden ontvoerd. Want Ilana’s ouders Avi [Atrem Cipin] en Adina [Olga Dragunova] beschikken over onvoldoende middelen om het gevraagde losgeld te betalen. Schetst een treffend beeld van een maatschappij die – zelfs op deze kleine schaal – scherp verdeeld is langs etnische grenzen en waar de gevolgen van de economische malaise na het uiteenvallen van Rusland nog scherp wordt gevoeld. Ondanks het indrukwekkende spel van Zhovner duurt het lang voor het plot vorm begint te krijgen. Het verhaal is bovendien dramatisch gezien nogal vlak.