Toilet - Ek Prem Katha (2017)

Positieve propagandafilm.

Je komt het fenomeen wel vaker tegen in Indiase cinema: overheidsinstellingen of Ngo's die één of andere campagne willen promoten en dan een bioscoopfilm subsidiëren. Ook hier zijn de opening credits eindeloos. Toilet promoot letterlijk het aanleggen van toiletten op het platteland; blijkbaar spelen hier vooral achterlijke religieuze motieven een rol en heeft het weinig met armoede te maken. Ander voorbeeld: Yuva (2004), dat tot doel had om jongeren meer bij de politiek te betrekken.

Op zich dus een goed doel, ware het niet dat de uitwerking nogal cheesy is; zelfs voor Bollywood begrippen. In de Indiase pers waren de meningen dan ook sterk verdeelt: het deel dat zich op de boodschap richtte was tevreden; het deel dat meer keek naar het verhaal niet. Eerst de boodschap: binnen het Hindoeïsme - en met name in de primitievere dorpsgemeenschappen - spelen er allerlei religieuze redenen om vooral geen toiletten te hebben, maar in het open veld te schijten. In de film wordt duidelijk gemaakt dat de zogenaamde dorpsoudsten vooral aan cherry picking doen in hun heilige schriften, maar zie een eeuwenoud gebruik maar eens te veranderen.

Uiteraard zijn vooral vrouwen hiervan de klos: je mag ze niet naakt zien, dus alleen in het holst van de nacht mogen zij hun behoefte doen. Tijdens hun nachtelijke poep uitstapje zijn ze ook nog eens kwetsbaar voor aanranding c.q. verkrachting, wat bepaald niet zeldzaam is in India. Ja, nep feministen van Nederland (en het westen), in India hebben vrouwen daadwerkelijk nog een lange weg te gaan voor gelijke rechten. De rest van de dag hebben de vrouwen pech; ze moeten alles ophouden. Mannen mogen natuurlijk plassen en poepen waar en wanneer ze willen. Daarnaast leidt al die schijt in het veld tot onhygiënische omstandigheden.

Dan het verhaal: zoals in de plotomschrijving staat dreigt het huwelijk van Keshav en Jaya stuk te lopen, omdat hij geen toilet heeft in zijn huis. Zij komt bovendien uit een ontwikkelde familie, terwijl hij een boerenlul van een vader heeft. Op komische wijze probeert hij haar op allerlei manieren te faciliteren bij het doen van haar behoefte: zo brengt hij haar bv. naar een treinstation waar de trein 10 minuten stopt, zodat ze ff kan gaan persen. Na een tijdje heeft ze hier echter genoeg van en gaat ze bij hem weg.

Uiteindelijk gaat hij de strijd aan met de autoriteiten en de eeuwenoude tradities van zijn dorp. De manier waarop dit wordt verbeeld is echter niet erg overtuigend. Zijn speeches zijn niet indrukwekkend en toch staat iedereen (dorpsoudsten, overheid, familie etc.) binnen no-time aan zijn kant. Dit om toch vooral een positief beeld te geven van de Indiase overheid: zie hoe meegaand en begripvol vadertje staat voor zijn schaapjes zorgt.

Ook de romance overtuigt niet echt. Hoewel zowel Anupam Kher als Akshay Kumar goed acteren, is er weinig chemie tussen de twee. Veel slap romantisch gedoe, maar geen vurige liefde. Zij is overigens wel een schitterende en pittige verschijning en haar feministische rol past haar goed. Hij is ook leuk als oudere vrijgezel onder de plak van een dominante vader. De liedjes bestaan vooral uit romantisch gezemel: "de lucht is blauw, ik hou van jou". Maar dan op z'n Hindi.

Conclusie: sterke boodschap, slap verhaal. Een vijfje dus. 2,5*