Der Hauptmann (2017)

Getver wat een nare film.

Dat zou een compliment kunnen zijn, en misschien is dat het ook wel. Want in de positieve benadering, het narratief is ijzingwekkend sterk, en het wordt met geniaal mooie beelden verteld. Sterk en strak geacteerd, waarbij vooral Hubacher en Peschel erg sterk spelen. Hier en daar iconisch in de cinematografie - bijvoorbeeld het shot van de mannen die de auto voortslepen, met Der Hauptman die er op zijn fotogeniekst in staat. Als het niet zo luguber was, zou het zo aan de muur kunnen.

Maarrrr. Op het eerste gezicht lijkt het even dat de historische gebeurtenissen vrij zuiver verteld worden, maar daar rammelt toch ook wel het een en ander aan - en hoe langer ik er bij nadenk, hoe meer het er op lijkt dat Schwentke vooral voor het maximum aan spektakel gaat en integriteit daaraan ondergeschikt maakt - wat zich dan ook nog eens volkomen onnodig culmineert tijdens de aftiteling, want dat gaat wel heel ver over de grens van zinvol en noodzakelijk. Nogal kwalijk bij zo’n onderwerp als dit - ik vind eigenlijk dat je zo’n absurd onsmakelijke geschiedenis alleen maar strikt documentair zou mogen benaderen. Al was het alleen maar omdat er nog overlevenden en nabestaanden zijn. En ja, die zijn er dus nog.


Wat er dan precies wel en niet waar is van wat we te zien krijgen is me overigens niet heel duidelijk, en de lust ontgaat me om er iets van na te gaan zoeken. Een paar minuutjes googlen levert al op dat de laatste scenes dichterbij waren dan je misschien denkt - die speelden in het echt vlak over de grens in Leer, en de slachtoffers waren Groningers. Het zal je vader maar geweest zijn, dan wordt het toch ineens een heel ander verhaal.

Goh! Deze gaat bij mij nog lang nazinderen! En telkens de vraag 'Zou ik ook...?' De film toont historische feiten maar houdt ook een spiegel voor. Absolute aanrader: 5 sterren!

Oh eindelijk weer eens, wat een heerlijke mooie film! ik heb veel gelachen en genoten. dit is precies waar ik van houd. echt gruwelijk goed! deze film ga ik nog vaak terug kijken. ik geef al mijn 5 sterren.

Op dit forum is een hele polemiek gaande over de vermeende humor in Der Hauptmann. Ik heb deze niet kunnen ontdekken, ook niet in de absurdistische scenes die mij telkens een angstig voorgevoel gaven van naderend onheil. Een gevoel dat ook werd gevoed door de indringende zwartwit beelden vergezeld door een angstwekkende verwachting van aankomende ellende mede aangewakkerd door de muziekkeuze. Der Hauptmann is sowieso een film die apocalyptische emoties oproept.. Het zijn emoties van angst, verwarring, naargeestigheid, onwerkelijkheid, ontkenning, sensatiezucht, verraad, lijdzaamheid, naderend einde. Allemaal negatieve emoties omdat het allerlaagste in de mensheid naar boven komt. Ik kreeg het gevoel dat de film ons de spiegel voorhoudt waarin wij naar onszelf kijken en onszelf de alles overheersende vraag stellen: "zou ik onder gelijke omstandigheden identiek handelen om mijn hachje te redden?" Het antwoord op deze vraag zweeft als een vale zwartwitte gier boven de film.

Der Hauptmann verdient mijn dikke 4*.

Deze film was op tv en was wel een redelijk heftige film. Een zwart-wit film die ook nog eens bijna 2 uren duurde, maar dit stoorde zeker niet.

De cast deed het uitstekend. Het verhaal is spijtig genoeg waargebeurd en toch ook wel verrassend. Geen film waar je blij van wordt, maar toch de moeite om eens gezien te hebben.

Op veler verzoek (of eerder: van harte aanbevolen) kon ik zeker gezien de zwart-wit challenge nu echt niet langer om Der Hauptmann heen. Sowieso is het als gewezen historicus wat bijzonder dat deze er bij ingeschoten is destijds, maar er is nu eenmaal teveel om te kijken. Ieder jaar blijven er minstens 50 (soms beduidend meer) nieuwe releases liggen, en als het toch al te laat is om hem mee te nemen voor je eindlijst, dan is de haast er vanaf en belandt hij op de stapel. En als je JM heet, is dat een een behoorlijke.

Der Hauptmann opent met de jonge deserteur Willi Herold, een eenvoudige soldaat die vlucht voor zijn leven voor een groep soldaten. Hij weet ternauwernood weg te komen, en vindt in een verlaten auto wat eten en een officiersuniform; beduidend warmer dan het Gefreiter kloffie dat hij zelf aanheeft. Als spel glijdt de jonge soldaat gelijk in zijn rol als Hauptmann, maar dat blijft het niet lang omdat zich gelijk een andere soldaat bij hem meldt, die zijn groep is kwijtgeraakt. Vanaf dat moment is het voor Willi moeilijk om terug te gaan, iedere leugen en situatie waar hij zich doorheen bluft, lijkt de weg naar voren te vernauwen. Bovendien lijkt de jonge militair zijn nieuwverworven macht bepaald niet te verafschuwen.

Robert Schwentke's op waarheid gebaseerde film is geen plezierige zit. Ik moest meermaals even aan Jonathan Littel's De Welwillenden denken, al slaat de waanzin bij Willi in veel kortere tijd toe dan bij Littel's protagonist Max Aue, die als SS-er tot in detail de gruwelen die hij meemaakte besloot op te tekenen. De regisseur verhaalt hiermee vanuit het daderperspectief, en nodigt de kijker uit zelf de vragen te stellen, en waar mogelijk, antwoorden te geven. Dit wordt gelukkig gedaan zonder sensatie of glorificatie, anders had Der Hauptmann niet gewerkt. Hoewel de film de gruwelen niet schuwt, is dit heel wat anders dan het oorlogsgeweld van Gibson's Hacksaw Ridge.

Der Hauptmann is prachtig geschoten, en heeft met Hubacher, Lau en Fehling een keur aan Duitstalig talent binnengehaald, en ook Milan Peschel is goed gecast als het 'morele baken' van de film, als eerste soldaat die zich bij Herold aanmeldt en zichtbaar worstelt met de steeds gruwelijker praktijken die zich voor zijn ogen voltrekken. Er is wel meer protest, maar dat lijkt meer te gaan om het niet volgen van de regels en protocollen, dan om het humane aspect en empathie. Met name Frederick Lau's Kipinski is een gruwel van een mens, al is het maar zeer de vraag of een Herold met macht niet enger is dan deze sadist.

Dat Schwentke de kijker uitnodigt tot reflectie, blijkt andermaal tijdens de aftiteling, waarbij Herold met een groep soldaten door hedendaags Görlitz rijdt en mensen lastig valt. Welke vragen dat zijn en hoe geslaagd dat laatste is, is voer voor discussie. Een meesterwerk is Der Hauptmann voor mij niet, daarvoor raakt de film soms net teveel in de sleur, terwijl we meer zien van wat we daarvoor ook al zagen. Maar in de canon van de Tweede Wereldoorlog films, is het wat mij betreft zeker een interessante toevoeging, waar vast op universiteiten en filmclubjes gepassioneerd over gediscussieerd is.

3,8*

Hoe dan? Weer typisch zo'n film die al die jaren compleet onder mijn radar is gebleven. Geen idee wie op MM hier een keer mee kwam aanzetten. Ik ben die persoon hoe dan ook zeer dankbaar voor deze hidden gem.

Filmmaker Robert Schwentke toont op ijzingwekkende wijze hoe macht het slechtste in mensen naar boven haalt. Het draait daarbij om de opgejaagde Duitse soldaat Willi die per toeval op een officiersuniform stuit. Eenmaal aangetrokken, verandert zijn normbesef compleet. In de ban van het uniform ondergaat Willi namelijk een Sméagol/Gollum-achtige transformatie.

Knap is hoe de Duitse regisseur de grens daarbij steeds verder oprekt. In eerste instantie heb je sympathie voor de bravoure van een soldaat die louter probeert te overleven. Die verdwijnt vanzelf wanneer hij zich steeds meer als een meedogenloze kapitein gedraagt die niet kijkt op een lijk meer of minder. Uiteindelijk krijg je zelfs vigilantische taferelen die tegen zwartgallige humor aan schuren. De boodschap is hoe dan ook duidelijk: het moreel kompas is stukker dan stuk.

Alle gruwelijkheid is prachtig in zwart-wit geschoten. Dat zorgt bij een historisch oorlogsdrama niet alleen voor meer authenticiteit, maar is in dit geval een bewuste filter voor alle bloedvergieten. Het gaat volgens de regisseur namelijk niet om het exploiteren van geweld; het is een film óver geweld. Maar zelfs met die 'verzachtende' maatregelen is de film behoorlijk grimmig.

Der Hauptmann is een dikke aanrader waarbij je de Tweede Wereldoorlog op ongewone wijze door Duitse ogen bekijkt. Hoewel het einde van de oorlog (en dus begin van vrede) in zicht is, vieren opportunisme en wreedheid hoogtij. Het levert in dit geval de jonge soldaat geheel terecht de bijnaam 'beul van Emsland' op.

4,0 * Spookt door je hoofd, man

Wat een sterke film dit. Van soldaat tot onverschrokken 'Hauptmann'. Er is in die jaren van oorlog zoveel gebeurd, dat dit soort verhalen (en films) onder de radar blijven. Je ziet in deze prent hoe een simpele soldaat deserteert en per ongeluk, via de mazen in de wet en de chaos die zo'n oorlog meebrengt, het schopt tot kapitein. De ene na de andere gruwel ontvouwt zich onder zijn bewind, en de film laat goed zien hoe zo'n oorlog en zoveel verschrikkelijkheden een mens kan vormen tot moordmachine.

En dat deze film voor het overgrote deel uit zwart-wit beelden bestaat, geeft (voor mij) een extra lading mee. Goed acteerwerk afgewisseld met prima ondersteunde muziek heeft mij geen moment doen vervelen.