Le Redoutable (2017)

We leren Louis Garrels Godard kennen als een persoonlijkheid die de publieke ruimte niet mijdt, maar eenmaal daar uitblinkt in cynische opmerkingen en politieke leuzen. Het maakt Le Redoutable tot een mengeling van zwarte komedie en pure tristesse. In één scène steekt een lachende Godard de draak met een festivalwoordvoerder die de naam van zijn film verkeerd uitspreekt. Iets later noemt hij de Joden onomwonden de nazi’s van vandaag. Garrels Godard is een man van absolute extremen, die uitblinkt in felle retoriek maar er geen moment in slaagt zijn uitspraken te onderbouwen. De eens gevierde filmmaker weet de term fascisme nog niet eens toe te lichten, en vlucht ondertussen wel steeds verder in afgunst en politiek onbegrip.

Het steekt enorm dat een regisseur met een zo gelaagde kijk op het medium film en de mogelijkheden daarvan neer wordt gezet als een eenduidige karikatuur. Le Redoutable schetst een lineair verval: eenmaal ten onder (lees: vanaf minuut één) is er geen weg meer terug. Godard stelt zich niet alleen extreem op, hij lijkt ook geen moment meer in zijn eigen opvattingen te geloven. Daarvoor is hij – zeker later in de film – te warrig, wispelturig, inconsequent.

Een hol personage blijft over, en daarmee helaas ook een holle film. In een interview vertelt Hazanavicius dat één van de grootste uitdagingen van de film was om een balans te vinden tussen destructie (vanuit Godard zelf) en empathie (vanuit de kijker). In die opzet is de maker niet geslaagd. Garrel komt over als een acteur die weet hoe hij Godard moet imiteren, maar de emotionele draagkracht mist hem ook als mens te vertolken. De schertsende dialogen doen de rest. De relatie met Anne had de film kunnen redden, maar iedere vorm van chemie tussen Garrel en Martin ontbreekt – ook in de eerste scènes van de film is de emotionele afstand tussen de twee al voelbaar.

Hazanavicius bewijst desondanks dat hij de kunst van het filmmaken tot in de puntjes beheerst. De regie is vaak uitgekiend, zeker als verwijzingen naar eerder werk van Godard de revue passeren. De inrichting van het appartement in de eerste akte weerspiegelt de scherp contrasterende kleuren uit Le Mépris, en Guillaume Schiffman filmt het lichaam van Stacy Martin werkelijk op exact dezelfde manier als Godards DoP dat deed bij Brigitte Bardot. In een bijna lege bioscoop kijken Godard en Anne tenslotte naar Carl Theodor Dreyers La Passion de Jeanne D’Arc; in Vivre sa Vie was die scène nog een emotioneel hoogtepunt, hier doorbreekt Garrel de stilte met zijn slissende commentaar. Een beter moment om de definitieve dood van Godard te tonen had Hazanavicius niet kunnen kiezen.

met uitgebreide inleiding

Ik heb mij uitstekend geamuseerd met deze film over Godard die behalve mooie erotische scènes ook nog eens een mooi beeld gaf van de mei revolutie in Parijs, dit jaar exact 50 jaar geleden. Die revolutie heeft Godard in ieder geval geen goed gedaan want vanaf dat moment maakte hij op een kleine uitzondering na geen goede film meer. Waarom, dat maakte deze film zeer duidelijk. Godard ging zo op in het door hem bewonderde maoïsme dat hij ziende blind werd voor de realiteit en niet alleen dus doordat zijn bril het telkens moest ontgelden. Het e.e.a. werd treffend weergegeven in de scène van de 800 kilometer lange autorit naar Parijs. Die kon eerst niet doorgaan omdat er geen benzine te krijgen was als gevolg van een staking, opgeroepen door de Parijse revolutionairen en Godard himself.
Eigenlijk begon de verstandsverbijstering van de voor mij nog altijd beste Franse regisseur aller tijden met de film "La Chinoise", een bewieroking van het maoïsme en voor mij nog altijd de slechtste film van Godard die ik gezien heb, want Vivre sa Vie en Le Mepris zijn voor mij nog altijd absolute hoogtepunten van de Franse cinema.
Tja, en dan hebben we natuurlijk nog de schitterende erotische plaatjes van Anne Waziemsky met een duidelijke verwijzing naar Le Mepris. Voor mij een lust voor het oog en dat geldt ook voor de beelden van die dame in zeer korte minirokjes. Zo hebben die eindjaren zestig toch nog iets positiefs opgeleverd, want de mode was tot dan toe zeg maar gerust zeer truttig. Oh ja, over positief gesproken, de schitterende popmuziek die destijds gemaakt werd mogen we natuurlijk ook niet onderschatten.
Binnenkort ga ik toch maar weer eens films van deze bijzondere regisseur herzien. Vievre sa Vie en Le Mepris worden trouwens weer opnieuw in de bioscopen vertoond.

4.5*

De beste film die Jean-Luc Godard nooit maakte. In een visuele stijl die de zelfverzekerdheid van regisseur Michel Hazanavicius mengt met vrijwel het volledige canon van Godard zelf, verhaalt 'Le Redoutable' over de romance en het huwelijk tussen Godard [Louis Garrel] en de zestien jaar jongere Anne Wiazemsky [Stacy Martin], op wiens autobiografische toneelstuk deze film is gebaseerd. Voor de liefhebbers van Godard is er extra plezier te behalen aan de vele verwijzingen naar meesterwerk van Godard, maar op onnavolgbare wijze ontregelt Hazanavicius deze film waarbij hij volop gebruikt maakt van visuele trucs - acteurs die plotseling het publiek rechtstreeks toespreken, politieke commentaren van schijnbaar toevallige voorbijgangers - en van een perfecte soundtrack die opvalt door plotselinge stiltes en muziek die in schril contrast staat tot datgene wat we zien. Hazanavicius blijkt even zelfverzekerd in de reconstructie van de betogingen in Parijs, waarbij honderden figuranten bijdragen aan de beklemmende, angstaanjagende sfeer die er toen heeft gehangen. De film is tevens een liefdesverklaring aan Wiazemsky, gezien de manier waarop Stacy Martin in beeld is gebracht. Martin is hier de toeschouwer die lijdzaam toeziet hoe de geniale filmmaker waar ze verliefd op werd, veranderd in een neurotische, radicale, onzekere, recalcitrante man met wie ze niet langer kan leven. Garrel geeft een fantastische vertolking en weet op geloofwaardige wijze die transformatie van charismatische, bevlogen en intelligente filmmaker tot een man die de wereld als zijn vijand zag. Het scenario geeft ook inzicht in het waarom van die verandering, vooral in de bijzonder levendige, soms bijzonder heftige discussies die Godard voert met de studenten met wie hij zich zo verbonden voelt, maar die hem weigeren te accepteren als één van hen. Een meesterwerk en zonder enige twijfel één van de beste films die dit jaar in de bioscoop te zien is.

Omdat Jean-Luc Godard bepaald niet tot mijn favoriete regisseurs gerekend mag worden, ben ik met de nodige scepsis aan deze film begonnen. Niet terecht blijkt achteraf, want Michel Hazanavicius komt met een verrassend sterke film over de kortstondige relatie tussen Godard en diens tweede vrouw Anne Wiazemsky, plus Godard’s transformatie tot een maoist. Dat alles gebaseerd op Wiazemsky’s autobiografische boek “Un An Après”. Mijn waardering voor deze film kan ook deels komen, omdat films over de revolutionaire meimaand van 1968 (nu 50 jaar geleden) mij bijzonder interesseren. Maar los daarvan schetst de film een scherp (niet erg positief) beeld van de zo lijkt het vaak raadselachtige, vrijwel altijd eigengereide regisseur.

Zoals mrklm hiervoor terecht opmerkt: "De beste film die Jean-Luc Godard nooit maakte."

Ik zal binnenkort —wellicht tegen beter weten in— toch nog eens wat films van Godard (opnieuw) bekijken. Met uitzondering van Vivre Sa Vie (1962) zijn die mij tot nu toe matig tot slecht bevallen, maar misschien moet ik mijn mening over hem herzien.

Heb van deze film ontzettend genoten. Niet alleen omdat we toch wel iets meer te weten komen van cineast Godard, contreversieel, brutaal, voortdurend in een impasse en overhoop met zichzelf, kortom ongenietbaar, maar vooral omdat de film volsteekt met prachtige en doorleefd geacteerde scénes, waarvan ik er toch graag enkele citeer :
- de brutale scène in het restaurant met Godard, zonder bril, (spot) en het koppel dat werkelijk vernederd wordt;
- de rit in de auto met het ganse gezelschap en de hoogoplopende discussies en het potsierlijk gedrag van onze Jean-Luc; (achtergrondmuziek is dan een instrumentale versie van "Magic Moments" !);
- die andere scène in het restaurant met het contrast tussen de belachelijk nukkige Godard en de uitbundigheid aan de andere tafel;
- en vooral de scène tussen Godard en Anne die het einde van de relatie inluidt.
Aldus is humor voortdurend aanwezig in Hazanavicius' film (Als hyperboze Godard op straat loopt met zijn vrouw passeren ze een restaurant "Au Pays du Sourire"...), naast Godards politieke, ideologische "gedrevenheid" uit die periode. De slotscène maakt anderzijds toch wel duidelijk dat het eigenlijk allemaal geen zin had.
Zoals reeds vermeld : uitstekend acteerwerk.
En tenslotte sluit ik mij aan in het rijtje van mensen hierboven, die van plan zijn een oude Godard nog eens op te snorren. Voor mij zal dat dan "A Bout de Souffle" zijn, want die heb ik enkele jaren geleden lelijk verguisd. Was er helemaal niet buiten adem van. Zien hoe het nu uitdraait.