Terwijl op dit moment Rusland nog altijd doorgaat met de oorlog in het buurland Oekraïne, is een documentaire over Poetin's grootste politieke rivaal, Aleksej Navalny, nu te zien. Voor Canadese regisseur Daniel Roher was het opnameproces allesbehalve normaal, aangezien wereldnieuws zich vlak voor zijn ogen plaatsvond. Het verhaal achter de documentaire Navalny openbaart hij nu in een interview.

Je bent een regisseur die nog maar één lange documentaire heeft gemaakt, maar toch sluip je middenin de lockdown over de Oostenrijks-Duitse grens om in een klein dorpje de Russische oppositieleider Aleksej Navalny, die nog kort daarvoor werd vergiftigd, te vragen of je een documentaire over hem mag maken. Daniel Roher had flink wat durf om deze film van de grond te krijgen, maar het is hem wel gelukt. Om Navalny te overtuigen had de Canadese regisseur weinig woorden over, zo zegt hij in een interview met The Hollywood Reporter: "Ik ben hier. We zouden nu meteen moeten beginnen. Ik ben er klaar voor. En ik ben bereid om te sterven voor deze film," is wat de regisseur naar eigen zeggen tegen de Russische politicus vertelde. Het gevolg is een documentaire die nu al veel lof oogst. De Volkskrant zei bijvoorbeeld: "Zelfs al zijn veel feiten in Navalny al bekend, op rij gezet en verpakt als thrillerachtige vertelling leveren ze een verbijsterend historisch document op."

Een historisch moment

Voor Roher gaat het niet alleen om het vertellen van het verhaal over de man Navalny, maar ook om hoop te geven voor de toekomst. "Terwijl we toekijken terwijl de Russische overheid dag na dag oorlogsmisdaden pleegt en dagelijks kinderen vermoordt, is het mijn hoop dat deze film mensen herinnert wat Rusland zou kunnen zijn en wat Rusland zal zijn, ooit binnenkort," aldus de filmmaker. Bijna vier maanden volgde hij de Russische politicus, terwijl hij bijkomt van zijn vergiftiging en opspoort wie er daarvoor verantwoordelijk was. Hoogtepunt in de documentaire is wanneer Navalny, die zich voordoet als een Russische overheidsfunctionaris, een gesprek weet te regelen met de geheim agenten die het vergif aanbrachten in zijn onderbroek. Roher was erbij, en ondanks dat hij geen Russisch spreekt, voelde hij meteen dat het een historisch moment was: "Je hoefde geen Russisch te spreken om te begrijpen dat er iets buitengewoons gebeurde," aldus de regisseur. "Ik begreep dat we iets opmerkelijks en historisch aan het vastleggen waren. Ik weet nog dat ik achter de camera zat, probeerde indachtig te zijn en mezelf te vertellen om de focus te behouden, de camera goed vast te blijven houden, zorgen dat de batterij niet leeg is, zorgen dat er ruimte op de harde schijf is en gewoon de camera te laten draaien."

Een film op het juiste moment

Aleksej Navalny is uiteraard geen vreemde op het gebied van opnames. Op zijn eigen YouTube-kanaal wist hij jarenlang zich te presenteren als dé luis in de pels van Poetin, door allerlei misstanden en corruptiezaken bekend te maken. Hij wist tegelijkertijd dat deze film iets compleet anders zou zijn, aldus Roher. "Hij begreep dat een documentaire iets anders is dan alles wat hij daarvoor had gedaan, het is een beetje als een tikkende tijdbom. De film komt uit over een jaar, of zelfs twee jaar, terwijl YouTube-videos vrijwel meteen uitkomen." Navalny wist daarom ook dat een documentaire die in de toekomst uit zou komen een strategisch goede zet zou zijn, aangezien hij van plan was om terug te keren naar Rusland, waar hij zonder twijfel in de cel zou belanden. Deze documentaire vormt, volgens Roher, daarom een reminder aan de wereld, zodat het verhaal van Navalny en zijn politieke missie niet vergeten worden. "Dit is een man die geen hulp nodig heeft om zijn verhaal naar buiten te brengen, maar deze film is enorm uniek en enorm anders en dat is waarom hij graag met ons samen wilde werken," aldus de regisseur.

Navalny is op dit moment te zien op het Movies that Matter filmfestival in Den Haag. Later deze maand komt de film uit op HBO Max.