Xi You (2014)

Een ultieme reflectie op Slow Film; een waardig, melancholiek afscheid van een genre; een welluidend stille zwanenzang van een meestercineast.

Zelfs voor slow film begrippen is deze film nog minimalistisch te noemen: een close-up van een gezicht, een monnik die, in contemplatie verzonken, in het langzaamst uitvoerbare tempo door Marseille loopt, een gespiegeld long shot van artiest die op een plein zeepbellen blaast.

Waar gaat dit in hemelsnaam over? Wel, in de eerste plaats over aandacht denk ik. Natuurlijk gaat de film over een verlangen om anders te leven dan ons wordt opgelegd door het gejaagde, doelgerichte, repressief consumentistische regime van de moderne tijd. Het is een Nietzscheaanse ontijdige meditatie (unzeitgemäße betrachtung). De film kan gelezen worden als een manifest, een oproep waarden te herwinnen, waarden als autonomie, onsuccesvol kunnen en durven zijn, niet-weten, afwachten, afstand nemen. Maar dit is, let wel, een vergaande interpretatie die geheel voor mijn rekening genomen komt.

Maar daarnaast gaat de film ook over film zelf, over het genre (jawel!) slow cinema. De basis van slow cinema, voor mij, is opnieuw leren kijken; door vervreemding, door de verhaalstructuren, de montage en de cinematografie van Hollywood radicaal om te keren (zoals het beeld in het laatste shot letterlijk revolutionair, d.w.z omgekeerd is). Dit kan verschillende doelen dienen; de politieke variant die ik hierboven heb beschreven is er een van.

En over interpretatie ook. Interessant hoeveel interpretatie er alleen al aan de synopsis hier op MoMe te pas is gekomen, want eigenlijk is dat niet strikt beschrijvend van wat de film weergeeft. Het gezicht van Denis Lavant in het openingsshot kan vanalles uitdrukken, geagiteerd is ook maar een interpretatie. Dat is wat slow film interessant maakt: de tijdsdimensie. Het stelt op de voorgrond hoe interpretatie, emotionele beleving, meeleven met een karakter, hoe dat alles deels afhankelijk is van het tempo, van de dynamiek in een shot, van de ritmische montage. Als ik ter afsluiting een boek mag aanraden hierover: Yvette Biro, Turbulence and Flow in Film.

P.S. ik heb een rip van een stream op de Arte website gezien, dus de beleving was niet optimaal. Ik had de film natuurlijk het liefst op een IMAX scherm tijdens de Berlinale gezien.

Tsai toch.

Slow cinema ... ik hou me er niet zo mee bezig. Af en toe zijn er wel films die tot de stroming (laten we het geen genre noemen) behoren, maar ik ga er niet expliciet naar op zoek. Het was in ieder geval het eerste wat bij me opkwam toen ik een 5-tal minuutjes in deze film zat.

Ik heb geen problemen met "trage" cinema an sich, ze behoren af en toe ook gewoon tot m'n favorieten. Maar Tsai drijft het concept op de spits. Traag is doorgaans een shortcut voor "er gebeurt weinig verhalends", maar Xi You gaat veel verder. Ook sferisch is het compleet steriel, niet enkel binnen scenes, maar doorheen de film zit je eigenlijk 52 minuten naar hetzelfde te kijken.

Er is enkel afwisseling tussen een close-up van een gezicht en Lee die tergend langzaam door een stad baggert. Shots van 5-10 minuten die eindeloos doorgaan en niks tonen behalve dat. Lee die van een metrotrapje afwandelt terwijl de rest van de stad wat vreemd opkijkt naar die rare monnik.

Ik mag het op zich wel wanneer een film wat ruimte laat om de gedachten te laten afdwalen, maar dat is niet bepaald wat hier gebeurt. Xi You is niet meer dan excuus om de kijker 52 minuten aan z'n stoel te kleven en hem alleen te laten met z'n gedachten. Nu, zoiets vind ik dan het toppunt van pretentie. Alsof Tsai het voor mij nodig acht dat te doen (terwijl hij de mensen die hij ertoe wil aanzetten toch nooit zal bereiken met die ARTE-projectje).

Op sommige momenten werkte de film wel. De shots zijn aardig uitgekiend en er zitten toch best mooie momenten in, maar dan blijft het echt té lang doorgaan en blijkt de film alleen maar hol te zijn. Het enige waar ik echt waardering voor kan opbrengen is het werk van de arme Lee ... lijkt me een hel om dit te moeten acteren

Niks voor mij dit, niet omdat het traag is, wel omdat het leeg is. Zo leeg dat je gedwongen wordt het zelf maar op te vullen ... maar daar kijk ik nu nét geen films voor.

1.5*

Distributeur New Wave Films gaat Journey to the West + Stray Dogs in 2015 uitbrengen op DVD.

Lijkt me verdacht veel op een verlenging (en verplaatsing) van zijn kortfilm "Walking" (2012) die ik zoëven zag, waarin de boeddhistische monnik (voor 27min) door Taipei (?) slentert en nauwelijks vooruitkomt. Echt traag maar zeer "Zen". (4*)

't Is nog maar een kippe-eindje naar het westen, zo te zien. Maar ja, die laatste loodjes. Achilles haalt de schildpad nooit in, of hij holt ‘m straal voorbij. Never the twain shall meet.

Het is af en toe even wachten tot de monnik weer het beeld binnen komt stormen, maar dan gaat het ook helemaal los. Opperste concentratie in een oceaan van gedachteloosheid. Of andersom.

Met Lavant in zijn voetspoor begint het wel een beetje op een performance te lijken. De verticale spiegeling van het beeld verandert alles, maar tegelijkertijd ook niets.