Ministry of Fear (1944)

Prettige thriller van Fritz Lang. Geen hoogvlieger, maar hij kijkt prettig weg en Marjorie Reynolds is zeker niet onaardig om te zien .

Wanneer ik mensen (echt) oude films aanraad, zeg ik ze vaak te beginnen bij Fritz Lang. Wat wist die man zijn film vol te stoppen met spionagetoestanden, achterkamertjes, (bom)aanslagen, shootouts, achtervolgingen etc. Geweldig.Ontzettend veel vaart zit er in zijn films en ook bij deze film zit je er direct in. De intrige is goed, het verhaal loopt ook daarna lekker en we staan niet meer stil voordat de film op zijn hoogtepunt eindigt alleen de laatste 10 seconden was overbodig, maar dat zal studiodruk zijn geweest. Als het dan ook nog prachtig gefilmd is, zit ik echt een beetje te juichen voor het scherm. Bijvoorbeeld bij zo’n shootout in het donker, waar de kamer waar vanuit geschoten wordt oplicht door het vuurgevecht. En dit alles tegen de achtergrond van WO2 waarin iedereen een nazi kan zijn. Heerlijk! 4 sterren.

Spionagethriller van meester Lang.

Niets buitengewoons maar toch een net intrige en meerdere geslaagde scènes, zoals het aanvankelijk onschuldig, komisch cake-gedoe (dacht dit lijkt op Hitchcock met Cary Grant), de scène met de valies, de scène bij de kleermaker en zeker het onderzoek tevelde op het einde van de film.

Bovendien passen Ray Milland, Marjorie Reynolds en co best in hun rol.

Filmisch ook best typisch voor deze cineast met toch wel wat schaduw en contrasten, zoals al in het openingsshot.

Het mist weliswaar de epische proporties van Fritz Langs grootste meesterwerken, maar met deze intelligente thriller toont hij dat hij ook met (relatief) weinig middelen vakwerk kan afleveren. Het scenario is gebaseerd op een roman van Graham Greene en heeft een interessant uitgangspunt: Stephen Neale [Ray Milland], een man die volstrekt rationeel lijkt te zijn, wordt ontslagen uit een krankzinnigengesticht. Hij bezoekt een zonderlinge conventie waar hij een waarzegster ontmoet die hem vraagt mee te doen aan een raadspelletje. Prompt gaat hij met de hoofdprijs, een taart, aan de haal, maar tijdens de treinreis naar Londen wordt hij bewusteloos geslagen en verliest hij zijn prijs. Wanneer Stephen besluit dit incident te onderzoeken, blijkt hij onbedoeld in een duister plot betrokken te zijn.

Het is een wat bizar begin, maar juist dat maakt de film zo intrigerend: net als de hoofdpersoon heb je al snel het idee dat je niets en niemand kunt vertrouwen. De ongebruikelijke camerahoeken en sfeervolle belichting door cameraman Henry Sharp dragen bij aan een immer boeiende film die behoort tot de betere spionagethrillers die tijdens WOII zijn gemaakt.

Knappe spionnagethriller die zich afspeelt in Londen, maar volledig gefilmd is in de Paramount studio's in Hollywood. Een vehikel van het studiosysteem dus, maar kon sowieso moeilijk anders omdat ten tijde van deze productie (1944) de bommen nog in het rond vlogen in Londen.

Ray Milland speelt een schitterende hoofdrol in een film die drijft op paranoia, waarbij tussendoor leuke chemie met tegenspeelster Marjorie Reynolds wordt vertoond. Van begin tot eind voelde ik me meegezogen in de zoektocht van Ray Milland naar de cake (for God's sake) en de talrijke plotwendingen. Het script, van de hand van Seton I. Miller, is gebaseerd op de novelle van Graham Greene, dus de kudos mogen in eerste plaats toch wel naar de auteur gaan. Naar verluidt was Fritz Lang toch niet zo tevreden van de adaptatie van Miller omdat het boek van Greene straffere kost was dan het script van Miller. Probleem voor Lang was het feit dat Miller tevens producer van de film was … en geen toestemming gaf aan Lang om het script aan te passen.

Deze informatie is mij pas nadien onder ogen gekomen, maar knibbelt voor mij niets af aan de kijkervaring die ik gehad heb. Ministry of Fear blijft voor mij een pracht van een film noir, en dat is uiteraard de verdienste van Fritz Lang, die zelf als vader van het expressionisme misschien wel de grootvader - of één van de grootvaders - van de film noir mag bestempeld worden.

De seance in de eerste helft van de film kwam bij uitstek heel expressionistisch over, maar de hele film baadt in feite in lichtcontrasten. Heel mooi voorbeeld nog; wanneer de broer van Carla de deur achter zich dichtgooit, komt er enkel nog een miniscuul streepje licht binnen in de kamer via het spiongaatje in de deur. Oog voor detail.

Geestig ook hoe de film eindigt met een gag. Het was toen blijkbaar de gewoonte om het publiek met een fijn gevoel naar huis te sturen, after some thrills and a laugh. Een gelijkaardige eindscene had ik ook al gezien in de horrorfilm The Uninvited, ook van dat jaar en toevallig ook met Ray Milland in de hoofdrol.

Deze film is zeker een aanrader voor liefhebbers van mystery en noir. Ben zelf nu ook wel getriggerd om het boek te gaan lezen waar Fritz Lang zo lovend over was.

Goeie film over een man die net ontslagen is uit een instelling en al snel in de problemen raakt. Een simpel en weinig vernieuwend plot dat zich afspeelt tijdens de tweede wereldoorlog. Maar het wordt, zeker op het begin, met genoeg mysterie gebracht. Het geheel doet bijna continue aan een Hitchcock-film denken.

De derde van drie antinazifilms die Lang nog tijdens de oorlog maakte. De tweede (Hangmen Also Die) zag ik ook eerder dit jaar en de eerste (Man Hunt) heb ik nog liggen. Lang hield van het boek (van Graham Greene) en hapte toe toen Paramount hem de film aanbood, maar hij vond het script niet zo goed naar het schijnt en hij was niet erg trots op de film.

Anders dan de andere twee is Ministry Of Fear een volbloed noir (waaronder een zeer expressionistische stijl, met name in de eerste helft) . En die waren wel vaker tegen de achtergrond van spionage in de tweede wereldoorlog of net erna. Het is een duidelijk mindere film als die van gisteren (The Woman in the Window) maar veel beter dan Lang de film zelf leek te vinden. Met name die eerste helft, waarin het drama wordt geschetst en een unheimisch sfeertje wordt geschapen vond ik goed. De tweede helft haalt Lang dat niveau niet meer. Maar het wordt ook niet veel slechter.

Wat wel opvallend is is de pacing van de film. De film heeft een flink tempo (niet te flink) en is om voordat je het weet en blijft constant boeien