Norte, Hangganan ng Kasaysayan (2013)

Echt helemaal mee in de discussie kan ook ik niet. Mijn ervaring met Diaz is beperkt tot een film van een uur en hoewel het qua duur al helemaal niet klopt, schijt dat toch stillistisch redelijk representatief te zijn. En ja, dan is Norte conventioneler en meer plotgedreven. En gemaakt met veel meer middelen. Maar het verschil was ook weer niet zò extreem. Nog altijd staat de camera vaak stil, nog steeds voelde ik me in veel scenes een onzichtbare toeschouwer (vooral ook dat!). Het schijnt dat Diaz zelfs vaker kleur en Dostojevski heeft gebruikt in zijn films. Ik had niet de indruk dat ik naar zelfverloochening zat te kijken. Gewoon naar iemand die wat dichter bij de bron van zijn film gebleven was.

Norte vond ik ijzersterk en ontzettend boeiend. Wereldliteratuur vertalen naar de Filipijnen in nog steeds een dwarse en erg knap gemaakte film.

4.0*

Ik kan de bovenstaande discussie compleet begrijpen, vanuit de standpunten van beide partijen, maar als dit denieuwe herboren Lav Diaz is, mag hij zich voor mij nog vaker 'verloochenen', om de woorden van Verhoeven te gebruiken. Ik vond het een schitterende film, zowel vanuit visueel als verhalend perspectief. Als groot fan van Dostojewski had ik al snel door wat het thema was van deze film (ik had het plot niet gelezen).

Ik had me verwacht aan een sobere, onverteerbare brok langzame cinema met 0,0 narratief, niet noodzakelijk slecht maar vooral ondoorgrondbaar. Dit was het helemaal niet. Nooit een film van dergelijke speelduur gezien die zo lang en zo intens blijft groeien. Deze maakt kans om nog uit te groeien tot een *5, een score die ik al héél lang niet meer heb gegeven.

Mijn eerste "slow movie" van Lav Diaz. Begon best aardig en tijdens het eerste anderhalf uur leek de tijd er niet toe te doen, de film ging mijmerend van de ene op de andere scene over. De beelden van de Filipijnen waren fraai, en heel langzaam kreeg het begin van het verhaal gestalte. De film volgt aan de ene kant een "gewone (arme) man" en zijn familie en aan de andere kant een groep "intellectuelen". Het middenstuk daar leek echter geen eind aan te komen, dat speelt zich vooral in een gevangenis af, visueel minder interessant en inhoudelijk niet uitdagend. Misschien was dat wel de bedoeling, om de ervaring van een lange gevangenisstraf op de kijker over te bregen, maar voor mij begon daarmee het klokkijken. Het is een verhaal wat we zovaak in andere gevangenisfilms hebben gezien.

Tijdens het laatste uur komen de "intellectuelen" weer in beeld en wordt het weer interessant, echter slaat de film dan helaas enorm door. Veel zaken komen dan zomaar uit de lucht vallen (zoals bijvoorbeeld de zelfmoordpoging, de verkrachting, de acceptatie van de pro bonozaak door de vrienden van de dader, vrijwel zonder vragen te stellen over het waarom daarvan, laat staan antwoorden te krijgen). Ongeloofwaardige situaties stapelden zich op, terwijl aan het begin slechts het enig minpuntje was dat de gesprekken van de "intellectuelen" op mij geforceerd over kwamen (al geef ik toe ik vrijwel niets af te weten van de Filipijnse geschiedenis of diens markante personages, maar die gesofisticeerd klinkende lege dialogen deden me niet veel, en voor het contrast tussen de arme gewone man en de "intellectuelen" waren ze niet nodig geweest). Al met al een magere 3*, vooral verdiend met het eerste anderhalf uur.

Ook mijn eerste Lav Diaz, een regisseur waar ik al lang iets van wilde zien maar de lange speelduur schrikt nogal af. Norte was met een "redelijke" duur van iets over de vier uur daarom een goede starter, en nu lees ik ook dat dit een voor zijn doen behoorlijk toegankelijk werk is. Dat het toegankelijk is (behalve de nog altijd vrij stevige speelduur) klopt wel, geen spartaans stilistische kaalheid, die ik toch wel enigszins vreesde vooraf, en ook een vrij duidelijke plot. Daarnaast de nodige mooie kleurrijke shots, aardige dialogen -ik vond het hoogdravend gediscussieer tussen de vrienden, die te pas en te onpas overgaan in het Engels en Latijn, behoorlijk amusant- het is allemaal niet hoe ik me Lav Diaz had voorgesteld maar mij hoor je niet klagen. Maar zal ook wel eens iets van zijn eerdere werk willen zien.