Whirlpool (1949)

Whirlpool is nogal van zijn tijd en ik vraag me zelfs af of zelfs toen iemand dit echt serieus nam. In de jaren '40 was het een tijdje hip om moderne psychologie te betrekken bij thrillers. Hitchcock had er ook een handje van. Nieuwe ontdekkingen in dat veld hebben ervoor gezorgd dat die film vaak wat veroudert over komen. Whirlpool gaat echter nog een stapje verder. De achtergrond die wordt toegedicht aan Tierney's kleptomanie is nogal typisch, al kwam het op mij wat minder dramatisch over dan gewoonlijk. Ze kreeg niet de jurk die ze wil en daarmee weinig affectie. De gevolgen zijn wat overdreven.

Niets is echter zo overdreven als de magische krachten van de hypnotiseur zelf. Niet alleen kan hij zichzelf hypnotiseren zodat hij iedere pijn kan weerstaan, maar hij kan zelfs bij mensen die hij niet kent of gehypnotiseerd heeft alle verborgen informatie in een keer zien. Er zit een absurde scène in waarin Ferrer op een feestje een rijke en voorname man tegenkomt en meteen beschrijft dat hij depressies heeft gehad en een gewelddadige aard heeft, evenals zelfmoordneigingen. De reactie van de man? Hij geeft het toe en vindt het kennelijk kostelijk dat Ferrer dit meteen deelt met alle aanwezigen. Nog meer idioterie: Ferrer laat Tierney onder hypnose de voor hem bedreigende opnames stelen, om ze vervolgens haar die te laten verstoppen bij een vrouw die hij net vermoord heeft...?

Dit is er inderdaad eentje van de categorie niet "goed, wel leuk". Het plot is te absurd voor woorden, maar Preminger is iemand die in ieder geval in deze periode van zijn carrière zich niet door een zwak script liet tegenhouden om toch gewoon goed werk te leveren. Hij brengt het stijlvol en met veel sfeer. Ferrer heeft veel plezier in zijn maffe rol en Bickford is altijd wel goed in bijrollen. Hoe goed Tierney is durf ik wat minder te zeggen, maar ze komt verward genoeg over. Alleen Richard Conte is een stijve hark en alles behalve overtuigend.

Natuurlijk heeft Preminger waardiger materiaal gehad en ook gewoon betere films afgeleverd. Dit was waarschijnlijk een verplicht nummer, zoals dat in die tijd ging, maar hij maakte er in ieder geval geen vervelende film van.
3*

Prima psychologische thriller over de enigszins hachelijke combinatie misdaad en hypnose. Het ziet er niet allemaal even geloofwaardig uit, maar Otto Preminger weet de spanning er goed in te houden tot aan de veel te simpele ontknoping. Dat is een regelrechte afknapper.

Zoals wel vaker speelt de oogverblindende Gene Tierney ook in deze film een vrouw-met-een-gebruiksaanwijzing en dat gaat haar opnieuw goed af. De beste rol is evenwel weggelegd voor José Ferrer als de manipulerende slechterik. Goede film, vooral dankzij het overtuigende acteerwerk.

Aangename film noir met sterke acteerprestaties van een voortdurend in psychose verkerende Gene Tierney, bezorgde echtgenoot Richard Conte, slechterik Jose Ferreren niet te vergeten politierechercheur Charles Bickford. Ik hou wel van het Freudiaanse sfeertje dat zijn opgang maakte in de films van de jaren veertig, zoals ook in Whirlpool het geval is. Gene Tierney wordt opgejaagd door spoken uit het verleden - een geliefkoosd thema in noir city - en daaraan gekoppelde neuroses.

Akkoord met de meningen op het forum dat bepaalde ontwikkelingen in het script - ik ga ze niet herhalen - niet erg geloofwaardig zijn. Niettemin beleven liefhebbers van het genre een fijne tijd met deze psychologische thriller, waarin de nadruk weliswaar eerder ligt op praten dan op actie.

De regie van Otto Preminger is uitstekend, en dat geldt ook voor de cinematografie die in handen is van drievoudig oscarwinnaar Arthur C. Miller.
Zo vind ik dat de film minstens één magistrale scene bevat waarin Jose Ferrer in het huis van de vermoorde Theresa Randolph (Barbara O'Neil) luister naar de grammofoonplaat met bekentenissen van diezelfde Theresa, terwijl het schilderij van Theresa op hem neerkijkt. Dezelfde scene riep in mij trouwens herinneringen op (oei Freud loert reeds om de hoek) aan de klassieker Laura (1944), eveneens geregisseerd door Preminger en met Gene Tierney in de hoofdrol. Daarin versterkt door de mooie score van David Raksin, in zijn herkenbare romantische stijl, die eveneens de muziek voor Laura heeft gecomponeerd.

Na Deadline At Dawn weer een noir die erg ver gaat in ongeloofwaardigheid. Het plot is zo maf dat je je niet kunt voorstellen dat ze het toen serieus namen (en er zijn recensies uit die tijd dat inderdaad niet iedereen dat deed. Met veel hippe thema's van rond die tijd. Niet alleen de zelfhypnose maar ook het einde, maar de film heeft ook wel heel erg veel fraais waardoor de film nog bijna wegkomt met de ongeloofwaardigheden. Dat begint al met de leuke opening waarin we in een warenhuis terecht komen. Korvo is een bijna klassieke driestuiverslechterik. De film is net wat minder visueel uitgesproken dan Fallen Angel gisteren al zijn er genoeg geinige details waar het plezier van Preminger , maar de film heeft ook een beetje een prettig campgehalte Fijne acteurs als Tierney en een tegendraads gecaste Conte die ik altijd graag mag zien.

Hoogtepunt uit de film is een lekker lange scene waarin Tierney onder hypnose handelt en bij het slachtoffer uitkomt. Dat zo uitgesproken midden in de film zetten had bij sommige regisseurs de angel uit de film getrokken, maar Premiinger maakt het er iets moois van.

Ik vond Fallen Angel sterker, maar als je een wat campy noir zoekt met een maf plot zoekt en je kunt die toon goed hebben dan heb je aan Whirlpool een toffe film