Sommaren med Monika (1953)

Harriet Andersson !

Ingmar Bergman was dol op haar, ontdekte haar op jeugdige leeftijd en liet haar spelen in een hele reeks van zijn films.

In Truffauts "Les Quatre Cent Coups" steelt het jochie Antoine Doinel een filmfoto uit een vitrine. Het is ongeveer de foto die je boven ziet, van Harriet Andersson die zich na een héel lange winter (denk ik) laat overstromen met zonlicht.

De beelden van Harriet Andersson : onbeschrijflijk. Ook een van de eerste naakt-bad-scenes in een belangrijke film ooit geloof ik.

Daarnaast als je haar ziet liggen op de voorplecht van de boot is een fantastisch beeld dat Bergman zelfs nog een keer terug laat komen.

En dan de film.
Het begin is subliem met de waterscenes aan de kades van Stockholm.
Heel mooi van opbouw, muziek van de straat, machines, auto's , schepen vooral het gedeelte in Stockholm. Veel mooie thema's.

De eerste liefde, en wat doet dat met je, vooral als je versiert wordt door Monika; de jeugdige en maagdelijke Harry laat zich helemaal daarin meezuigen terwijl al snel duidelijk is dat Monika niet geheel en al maagd is.

Wat volgt is een spel van de lente en de zomer en Bergman laat dat perfect zien, met water, vogelgeluiden, luchten etc. Kortom de poëzie is perfect.

En wat daartussen volgt is een geschiedenis dat een lente geen zomer maakt op liefdesgebied; Monika krijgt een kind en al snel is de relatie verdwenen (evenals zij zelf, met achterlating van het kind)

Helaas vind ik het script wat warrig (mischien ook tijdsgebonden daardoor weinig aftrek) (knullige dialogen in het begin en wat slechter acteerspel) en de shots te kort (Tarkovsky heeft hier goed naar gekeken en veel shots uit deze film in zijn films gebruikt, maar dan veel langer en meer in structuur.)

4,2*

Das wel populair ineens om onmogelijke cijfers te geven.

Overigens doet Bergman hier iets unieks.

Hij laat helemaal aan het begin Harriet Andersson uitdagend in de camera kijken.

Briljant, het effect is dat je weet dat Monika een mannenverslindster is, en dat ze dus die aanwezige jonge man in het cafe gaat verleiden.

Ik las net een stuk van in de camera kijken en ik vermoed dat dit de eerste keer is geweest.

Sommaren med Monika geeft een mooi maar ook tragisch beeld van twee jonge mensen die voor vrijheid en voor elkaar kiezen. Twee jonge mensen die eigenlijk in elkaars armen worden gedreven door de "nare" omstandigheden waarin zij verkeren. De eerste en prille liefde die niet voor niets in de zomer ontstaat is heel heftig en lijkt onaantastbaar. Aan de zomer komt echter altijd een einde.

Ik was zó ingespannen naar de film aan het kijken dat ik gewoon ff de realiteit verloor. In weze is het verhaal in de film zeer realistisch en daarom sprak het me ook zo aan denk ik.

De zwangerschap en de terugkeer, geven een tragische wending van hun relatie. Het geeft de kijker het gevoel dat er een proces op gang komt dat onomkeerbaar is. Een spiraal van steeds verder uitelkaar groeien. Je gaat je afvragen waar de foute keuzes zijn gemaakt. Achteraf ben ik tot de conclusie gekomen dat dit proces noodzakelijk was voor beiden om een stap hogerop te komen. Clichematig heet dat "een les in het leren leven". Ze waren te onvolwassen voor de liefde maar hadden elkaar nodig om verder in het levensproces te geraken. De manier waarop dit in beeld werd gebracht heeft mij geraakt. Echt een topper dit. *****

In Röda Kvarn (De allermooiste bioscoop die ik ken en waar bijna alle Bergman films in premiere zijn gegaan) hangt de originele poster van de film.

De Belgische Poster

Erg mooi vind ik hem.

Het was een unieke kans vanavond om een persoonlijke top 10 film uit 1953 in de bioscoop te zien. Ik blijf het een unieke Bergman film vinden. Een ontzettend moderne film voor die tijd. Ook erg goed spel van o.a. Andersson. Maar goed... verder verwijs ik naar mijn eerdere post. Ik blijf bij vijf sterren.

Dat Harry naïef is en de wulpse Monika alles behalve wordt al heel snel duidelijk in deze film vol prachtige sfeerbeelden. Maar waarom ontpopt zij zich na die onstuimige zomerliefde tot een egoïstisch genotzuchtig monster, dat geen huppeldepup geeft om haar baby en haar man? En waarom blijkt hij zo'n enorme sukkel, die dit lange tijd allemaal maar pikt? Dat blijft een raadsel, in ieder geval voor mij. En dus vond ik beide personages uiteindelijk vooral onbegrijpelijk, overdreven en irritant.
2,5*

Zwakke Bergman, met een afgezaagd en voorspelbaar verhaal. Mooie beelden wel (van de lucht, van het water, en van Monika ) maar die redden de film niet, ik vond hem vaak nogal vervelend en ouderwets. Het is wel mooi wat er gebeurt, maar zo simplistisch dat het me weinig deed. De structuur deed me trouwens denken aan Requiem for a Dream, grappig wel eigenlijk. 2.5 *, met een halfje extra voor de cinematografie .

Het was trouwens een van de eerste films waar borsten van een vrouw openlijk vertoond werden, dus dat is wel bijzonder

Het doet je denken aan Requiem for a Dream?

Lijkt me stug; ladingen films uit de jaren '10 en '20 hadden al blote vrouwenborsten (voor de Hays-code).

Gewoon, het feit dat het begint in de zomer als alles goed is, maar met het kouder worden beginnen de eerste strubbelingen te ontstaan. Deze film duurt langer dan drie seizoenen, maar het viel me wel op.

En die borsten, die zie je ook enkel vanop dertig meter afstand, vroeger draait ze zich niet om .

Ik heb het over het conservatieve Europa, mijn eerwaarde. (and forget the silly french follies, en daarmee bedoel ik de films van voor WO II) EDIT

In Europa was naakt sowieso veel gangbaarder dan in de VS; bekendste voorbeeld is natuurlijk het Tsjechoslowaakse Ekstase uit 1933 (die destijds verboden was in de VS). Aan Franse en Zweedse films zijn er waarschijnlijk ook talloze voorbeelden; zeker als je het alleen over borsten hebt, in plaats van over volledig naakt. Sommaren med Monika gaf volgens mij in de VS wat ophef, omdat deze, in tegenstelling tot zijn voorgangers, daar een redelijke release kreeg.

Ik vergat het even het zinnetje vooroorlogs, ik bedoel dus na de 2e wereldoorlog. Toen het Christelijke regime (die tijden weg was geweest) ineens weer hard toesloeg.

Het is dus volgens jou de eerste naoorlogse, Europese film die een vrouwenborst laat zien? Zou eventueel kunnen (er werden sowieso relatief weinig Europese films gemaakt net na de oorlog), maar in hoeverre is het dan nog een verdienste?

Een sfeervolle gedurfde film uit de jaren 50. Wat me opviel is dat er heel goed geacteerd werd in deze film, heel natuurlijk. Bovendien waren de filmbeelden wonderschoon. Nu is deze film pas de eerste die ik van Bergmann zie, en dat komt omdat ik nieuwsgierig ben gemaakt door Woody Allen. Woody Allen was een groot bewonderaar van Bergmann en daarom wilde ik wel eens een film huren van Ingmar Bergmann.

Toch boeide de film mij niet geheel, het is niet mijn favoriete genre. Waarom kan ik niet precies uitleggen, het is een gevoelskwestie. Maar dat neemt niet weg dat dit zeker een bijzondere film is gemaakt door een grootse regisseur.

Daarom geef ik deze film toch een 4.0*

Dan nog even wat Amerikaanse cinema geschiedenis.

De rechten voor exploitatie in de Verenigde Staten werden verkocht aan Kroger Babb, wiens produkties succesvol waren in menig drive-in-bioscoopje. Zo ook Sommaren med Monika, dat de grootste release ooit in de Verenigde Staten was voor Bergman...

Helaas zagen de bezoekers wel Andersson in vol ornaat...de film niet. Daar werd meer dan 30 minuten uitgeknipt, zodat de film alleen gezien kon worden als een sexploitation film (oh oh oh, die vrijzinnige Zweden toch).

bron

(Babb) followed much of the exploitation industry in turning to burlesque features in an attempt to make more money. One notorious attempt was his acquisition of the American theatrical rights for Ingmar Bergman's Sommaren med Monika (Summer with Monika). About one third of the film was cut, and the remaining sixty-two minutes emphasized nudity by retaining a skinny-dipping scene; the result was titled Monika, the Story of a Bad Girl. Suggestive advertising art, including promotional postcards, portrayed the nude rear of Harriet Andersson.

Met dank aan de tweede dvd van De Nacht van de Wansmaak waar dit 'heuglijk' feitje tussen neus en lippen vermeld werd. Helaas had men gelijk...

Belachelijke gang van zaken eigenlijk. Valt dit niet onder het vernietigen van een meesterwerk? Het verbaasd mij echter niet dat deze film misbruikt is vóór eerste experimenten op dat vlak. Bergman was zeer vooruitstrevend en exploitanten hebben dat misbruikt. Ik vraag me alleen af, wat er van het verhaal overgebleven is als je nog maar 62 minuten van de film overhoudt. Hoe meer ik erover nadenk, hoe erger het wordt... Dus zal ik maar stoppen met het proberen te begrijpen.

Een eenvoudig liefdesverhaal, maar met een donkere rand.

Anders dan ik verwacht had, in ieder geval minder zomers dan ik verwacht had.

Het was een prachtige zomer, wordt er gezegd, terwijl er amper 3 scenes aan voorbij gingen waarop ze aan het rollebollen waren. Het had ook een middag kunnen zijn, bij wijze van spreken.

De personages spreken me niet zo aan, vandaar dat ik alles beetje op afstandje gadesloeg. Wel een mooi tijdsbeeld en een bepaalde kijk op het leven en de relaties van de jeugd toen.

Het woord poëzie is al eerder gevallen, maar ik benadruk het even: Sommaren med Monika is pure poëzie. Sommige scenes zitten zo ongelooflijk harmonieus in elkaar: bij het wegvaren uit Stockholm valt alles precies op zijn plaats. De speelse melodieën die de kerkklokken voortbrengen rijmen geweldig met het bevrijdende gevoel dat bij Monika en Harry heerst. Vervolgens vloeit het over in het vrolijke gefluit van de vogels.

Het paradijs waar de twee in terechtkomen ziet er prachtig uit: verlaten wateren en idem strandjes vormen het leefterrein van de tortelduifjes gedurende de zomer. De rust die Bergman aan deze scenes weet mee te geven is fenomenaal. Sowieso lijkt de film veel langer te duren dan de daadwerkelijke 90 minuten (in dit geval is dat erg positief). Bergman neemt ook geleidelijk aan steeds meer tijd voor zijn scenes (het eerste half uur volgen de scenes elkaar in hoog tempo op, en dan wordt er steeds meer tijd genomen voor de scenes).

De verhoudingen tussen de hoofdpersonages vormen het hart van de film: binnen 10 minuten heb je als kijker al een 'band' met de twee waardoor de film al vroeg op dreef komt. Beide rollen worden goed neergezet (tegen het einde van de film zelfs subliem), maar ook erg wisselvallig. De ene scene is vele malen beter dan de andere, en ook binnen de scenes zelf zit soms een groot verschil aan geloofwaardigheid.

Af en toe wordt de serieuze toon op subtiele wijze verstoord door, even zo, subtiele humor. Goed voorbeeld is de scene waarin de twee elkaar ontmoeten; het is overduidelijk dat Monika hoe dan ook contact zoekt met Harry. Ze komt dan met het extreem zwakke excuus dat ze geen vuurtje bij zich heeft. Harry, overrompeld door de plotselinge 'flirt', pakt vervolgens zijn doosje met lucifers en weet er, tot drie keer toe, niet in te slagen de lucifer te ontsteken. Hij neemt voor dit alles rustig de tijd en Monika lijkt zich er totaal niet aan te storen. Ze heeft meer interesse in Harry zelf.
(niet echt een spoiler, maar leuker als je het ziet zonder uitleg). De eenvoud in deze scene maakt hem erg charmant.

Enigste minpuntje aan deze film is er niet een constant hoog niveau gehaald wordt. 4*

De eerste film van Bergman die mij echt kon bekoren en niet in het minst door het voortreffelijk spel van Harriet Andersson. Zonder haar acteren zou deze film voor mij een stuk minder ogen. Haar spel vond ik in esthetische zin een lust voor het oog. De naakt-bad-scene vond ik zeer mooi en volgens mij was Bergman zijn tijd hiermee ook ver vooruit. Ik kan mij geen naaktscenes voor de geest halen van films die vóór 1953 gemaakt zijn.

Zeer mooi in deze film waren ook de prachtige shots van landschappen, de zee en de stadsbeelden van Stockholm. Wat mij gelijk opviel was dat het verkeer toen nog links reed. Dat veranderde pas in 1967 dacht ik.

Ook gaf deze film een mooi tijdsbeeld van de jaren vijftig. Ik moest gelijk aan mijn eigen jeugd denken. En wat werd er toen gepaft zeg. En dan te bedenken dat er in onze kroegen sinds gisteren niet meer gerookt mag worden.

Maar nogmaals; "Sommaren med Monika" heb ik ervaren als een zeer mooie Bergman waar ik erg veel van heb genoten.

4,0*

Toch wel de minst zware Bergman die ik zag, waar ik achteraf ook wel blij mee was aangezien ik dus echt even geen zin had in een loodware film in de stijl van een Persona of The Silence. Het (liefdes)verhaaltje is dodelijk simpel en dat is volgens mij ook juist de kracht achter de film (de eerste helft is aandoenlijk en de tweede wat serieuzer) het is simpel maar toch treffend. Daarnaast is de dame die Monika vertolkt bij momenten inderdaad best charmant en bepaalde scenes in de film zullen in die tijd (1953) best voor wat opschudding gezorgt hebben. Meer kan ik hier eigenlijk niet uithalen, het is allemaal best vermakkelijk en het kijkt makkelijker weg dan elke Bergman die ik eerder zag, maar daar blijft het ook bij. Twijfel tussen een twee en een half en een drie, maar denk dat ik toch dat ik de film het voordeel van de twijfel geef en voor een krappe voldoende ga.

3 sterren

Wat Freud zegt. En wat kappeuter zegt, over het tijdsbeeld. Verder echter niet meer dan matig. Montage is knullig en maakt de hele film gefragmenteerd, moraal is wel heel duidelijk en de "mooie" (mooi? of gewoon seksueel?) vrouwelike actrice...tjah, die redt de film niet. Vroege Bergman, doordrongen van lichtheid, waar ik niet echt von kon genieten. Te traag, voorspelbaar, te expliciet ook in dialoog en verhaal...cameravoering is ok, maar dat is nu ook weer geen enorme verdienste.

2,5*

De geweldige Oliver Hardy deed dit 25 jaar eerder al met enige regelmaat, en hoe!