Kotoko (2011)

Dit klinkt tenminste weer eens interessant, want de laatste vier films die ik van Tsukamoto zag waren allemaal niet best, tot ronduit slecht.

Zuurpruim

Beter een zuurpruim dan een slechte smaak.

En als jij met die Kaidan Horror Classics uit de voeten kunt geldt vrees ik het tweede...

Haze en Nightmare Detective waren anders erg sterk. Gelukkig is deze weer Japans. Enige reden waarom ik nogal wat moeite heb met Tetsuo 3.

Haze was inderdaad erg sterk, ik doelde op Female, Nightmare Detective, Tetsuo 3 en Kaidan Horror Classics.

ND vond ik wel sterk. Maar wellicht wat mainstreamer dan gebruikelijk. Omnibus reeksen zijn vaak lastige graadmeters maar heb ze niet gezien toegegeven.

Buiten MM om heb ik er anders toch een aantal positieve zaken over gehoord, zie er verder ook geen enkele stem staan waar ik echt op af zou durven gaan.

Vind verder Tetsuo 3 één van de betere Tsuka films, zeker een trapje hoger nog dan Haze. Daar kan geen Engels gebrabbel wat aan veranderen.

Te zien op het IFFR

Donderdag... Ben benieuwd, trailer is aardig gaaf.

Zeer matige Tsukamoto. Het eerste uur ziet er echt niet uit. Een soort home movie van de buren leek het wel. Later gaat het wat meer los, maar ook daar lijkt Tsuka zijn oude touch verloren te zijn. Thematisch is het dan nog wel interessant en er zitten misschien wel drie goede scenes in, maar ook een vreselijke Voice of Japan auditie. Nee, eigenlijk was het vooral helemaal niks.

2*

Zeer grote teleurstelling inderdaad, had verwacht iets ala Vital of Snake of June te gaan zien, visueel was het 3x niets. Het laatste kwart van de film wist me nog wel enigszins te boeien. Vond die "Voice of" scène zoals Reinbo m noemt nog wel te doen, maar het camerawerk is simpelweg kut. Op een gegeven moment zit er een soort Gondry achtige scène met kartonnen borden etc. in. Vanaf die scène worden de shots mooier, en is het een beetje vol te houden. Maar echt jammer, de rest van de film.

Erg grote teleurstelling ook dat Tsuka zelf niet aanwezig was. Iemand info over of ie überhaupt op het festival aanwezig was? Dacht het wel ergens gelezen te hebben namelijk.

Tsukamoto kwam vanavond laat aan in Nederland en zal dus alleen bij'de screening van morgen zijn

En wat heb jij gezien dat je er een 4* voor over hebt? (Poster is 100 keer mooier dan de film)

Het wordt denk ik maar eens tijd dat ik ND2 ga kijken, voordat ik alle hoop in Shinya verlies...

Hmm, het eerste half uur leek het er sterk op dat ik eindelijk eens een ''normale'' Tsukamato te pakken had. Ben nooit zo'n grote fan van de man geweest maar ik blijf het toch graag proberen: hij heeft immers niet voor niets zo'n cultstatus als een van Japans grootste/unieke cineasten en volgens mij heb ik zijn betere werk (Gemini, Snake of June, Vital etc) nog niet eens gezien dus weet ik niet of mijn oordeel hierin zo relevant is. En ja, wat is normaal? Geen knullige cyberpunk-gekte maar gewoon een echt puur en fysiek psychologisch drama. Vrij overtuigend zelfs, tot op zekere hoogte. De Noe/Grandrieux-achtige cameratrucjes en het constante effectenbejag vond ik bijzonder goed werken en ondanks dat het op een gegeven moment te vaak terugkwam ging het me nergens echt vervelen. Geen idee waarom eigenlijk, is meestal ''wel'' het geval: misschien mede omdat het in deze om een baby gaat die constant in levensgevaar is? Wel eeuwig zonde van dat belachelijke middenstuk: wat was dat in godesnaam voor een onzin? Een relativerende egotrip misschien? Daar had het immers nog het meest van weg. Niet dat ik er niet om kon lachen, een beetje absurditeit kan ik wel hebben, maar het was alsof ze opeens een totaal andere film op hadden gestart en dat kon ik slecht behappen, zeker na die ijzersterke eerste helft. Ook lijkt meneer er totaal geen eind aan te kunnen breien. Ik ben geen filmmaker en ook niet in het bezig van technische inzichten maar zag desondanks genoeg mogelijkheden voor een betere afronding. Wellicht dat shot waarin de vrouw haar baby begon te wurgen, toen voelde ik wel wat traantjes over mijn wangen glijden: natuurlijk deels door de verkoudheid maar ook omdat ik op dat moment de tragie van haar bestaan het best voelde. En dan die dromerige Gondry-like (dank: kikujiro!) slow-motion erachter: heb er nog eens overna gedacht maar volgens mij had het niet beter gekund. Toch jammer dat Shinya er uiteindelijk toch voor moest kiezen er nog zo'n heel conventioneel/logisch inrichting/blik-in-de-toekomst stuk aan vast te plakken, toen was ie mijn aandacht pas echt kwijt: eeuwig zonde! Desondanks heeft hij nog best indruk op mij gemaakt dus een ruime (3*) met kans op verhoging vind ik meer dan redelijk... (toch grappig dat ie vele ''fans'' blijkbaar tegenviel)

Vooraf aan de IFFR vertoning zat ook nog eens een prachtige korte film: MOXIE (Trailer) on Vimeo

Beavis geeft hem de volle mep! Nu wordt ik toch weer benieuwd

Ben ook erg benieuwd naar zij die hier iets goeds in zagen.... Eerste uur was echt niet om aan te gluren.

Zo negatief als Reinbo ben ik niet, maar ik vond het eerste stuk ook flink tegenvallen.

De film heeft een sterk concept, maar al snel wordt duidelijk dat er te weinig mee wordt gedaan. De scenes in het begin met de dubbelgangers zijn namelijk goed gedaan, maar veel te summier en beperkt. Visueel was het ook wat te warrig, zelfs voor Tsukamoto's begrippen.

Het middenstuk vond ik echter wel erg sterk. Als Tsukamoto's personage in de film komt drukt hij er als regisseur ook veel meer zijn stempel op. Een paar toffe scenes, met een hoog paranoide karakter. Toen dacht ik dat het flink los zou gaan tegen het einde, maar dan trekt de handrem helaas weer aan. Die zangstukken vond ik nogal pathetisch, ander minpuntje.

Al met al is het middenstuk sterk genoeg voor een 3*tje, maar daar omheen was het wel tegenvallend.

Aan het eind van 2011 kwam er een film in de Nederlandse bioscopen met de titel Hysteria. Die titel hadden ze beter kunnen bewaren voor Kotoko, een bijzonder hysterische film die nu al de prijs heeft gewonnen voor minst subtiele film van het jaar. Tsukamoto legt alles er zo dik bovenop, zowel qua verhaal als qua beeldtaal en geluid dat ik de hele speelduur heb getwijfeld of het een komedie was. Kennelijk was het serieus bedoelt. Als komedie was het al niet best, maar als drama is het gewoon te belachelijk voor woorden. De eerste twintig minuten of zo zijn rampzalig, als de vrouw mensen dubbel ziet, de camera alle kanten in schudt en er flink wat gegild wordt. Die scène waarin ze met haar krijsende baby in een arm probeert iets te koken vond ik een van de slechtste die ik ooit gezien had. Als de film wat tot rust komt is het bekijkbaar en met het rolletje van Tsukamoto zelf wordt het soms zelfs leuk, maar als regisseur heeft hij gewoon te weinig vertrouwen in de intelligentie van de kijker en blijft hij alles erin rammen. We zullen weten dat deze vrouw gek is en aftakelt en hij kiest de gemakkelijkste manier om dit te doen: alle remmen los. Nooit mijn favoriete aanpak, maar hij werkt het ook nog eens slecht uit. De elegantie van een Noe had het misschien kunnen redden, maar lelijk handheldwerk en eindeloos geschreeuw doen het voor mij niet.
1,5*

Ik ben ook wel benieuwd wat de echt hoge stemmers te zeggen hebben, eigenlijk.

Groeit in mijn hoofd. Ik had even een 3 staan, heb er al een halfje bijgedaan en kom nu toch tot de conclusie dat ik veel liever deze Tsukamoto zie dan die van pakweg Nightmare Detective.

Zeker in de eerste helft is dit niet bepaald Tsukamoto's mooiste (al was het niet zo lelijk dan zijn segment uit Kaidan van vorig jaar), maar dat knapt in de tweede helft al behoorlijk op vind ik.

Na wat kleine stapjes richting mainstream loopt het in Kotoko weer eens echt ouderwets uit de hand. Dat geeft Tsukamoto de gelegenheid om weer eens echt te spelen met ideeën die veel minder doordacht en veel ruwer op het scherm komen dan bij grotere flms van 'm Dat zit 'm overigens ook in de psychologie van de film. De film zit regelmatig in het hoofd van de moeder, als een over de top-versie van Repulsion. En vooral ook voor de toon die op een heel mooi randje tussen zwaarmoedig drama en absurde zwarte komedie zit. Dat was ook aan de zaal te merken. Er werd zeker in de eerste helft nogal eens besmuikt gelachen, alsof het bijna niet kon om te lachen, omdat je zoveel ellende in beeld ziet.

Hoewel de film verre van perfect is hoop ik dat Tsukamoto op deze weg doorgaat.

3.5*

Ik heb soms gelachen en de film zet er geen rem op met zijn ellende. Eerder het tegenovergestelde: het ligt er zo dik bovenop allemaal dat de ellende nooit serieus te nemen valt. De film wist nooit de illusie te wekken werkelijk over psychische instabiliteit te gaan, ik zag slechts een wanhopige poging daartoe.

Dat gevoel had ik ook, bovendien verwacht je bij Tsukamoto niets anders dan elkende. De vrouw ging het stukken beter dan de man uit Tetsuo...

Tsukamoto probeert een spelletje te spelen met het publiek. Helaas niet een al te gelukt spelletje, aangezien meneer zelf halverwege de hoek om komt kijken waardoor het naar mening zeer sterke psychologische dramastuk tot clowneske kolder verwordt. Totdat daar dan eindelijk de tot Reinbo uitgeroepen extreem lange Voice of Japan scene, de sleutelscene van de gehele film, plaatsvindt die mij waarachtig deed ontroeren (oei oei). En dan barst het nog eens extra goed los. Maar dan verliest Tsukamoto wederom terrein als hij na de Michel Gondry-esque scene toch nog een compleet onzinnige finale uit de hoed tovert.

Als psychologisch drama juist ijzersterk, met een indrukwekkende Cocco (ongetwijfeld anorexia-patient....brrrrrrrr....). Maar het uitstapje naar de komedie in het middenstuk is te zwak (en irritant) voor woorden.

[houdt deze recensie eens langs die van Montorsi, en gniffel mee]

Hoe kan je iets nuttigs zeggen over deze film zonder je te richten op bovenstaande kritieken die niet alleen zwaar maar soms ook behoorlijk kort door de bocht zijn? Ik ga het toch maar proberen ondanks, of misschien toch juist doordat ik me aan sommige opmerkingen nogal erger (iemand vroeg me ook of ik voor de grap 5 sterren had gescoord…...). Ik zal wellicht gaan overkomen als de grootste Tsukamoto fanboy op deze website, maar er zijn ergere dingen om te zijn.

Helaas was Tsukamoto niet aanwezig bij mijn screening, dus ik kan niet met dezelfde stelligheid als sommige zeggen dat hij een psychologisch drama wilde maken, een spelletje wilde spelen met het publiek of een bak ellende wou vertonen op een door Noe en Grandrieux geïnspireerde wijze. Ik heb slechts mijn eigen intuïtie, maar toch ook wel kennis van bijna al het werk dat Tsukamoto eerder maakte. Het vaker name-droppen van Noe geeft sowieso een nogal beperkt referentiekader aan van sommigen (maar in het begin van zijn carrière deed ik hetzelfde met de namen van Lynch en Cronenberg, dus het is allemaal wel begrijpelijk ook, en ik had mezelf voorgenomen om niet al te zeurderig proberen over te komen).

Ondanks dat de film flirt met high-concept ideeën, is dit toch weer een veel persoonlijker werk dan de recente Nightmare Detective films die zich écht in het genre begeven. Het dubbel-zien (zie de plot beschrijving) waar de film mee opent, zou een aardig concept zijn voor een originele horrorfilm, maar het raakt al heel snel op de achtergrond en ogenschijnlijk vergeten. De allerlaatste scene, die iedereen zo niet-passend vind, is wat mij betreft de sleutelscene in het overkoepelende concept dat alles dat zich tussen de openende en afsluitende dansscenes afspeelt vanuit de onbetrouwbare, om niet te zeggen waanzinnige verteller Kotoko gezien moet worden Met dit gegeven stipt hij wat actuele zaken aan. Iedereen die zich bij de jaarlijks meerdere keren voorkomende ‘familiedrama’s’ wel eens afvraagt hoe mensen ooit zo ver kunnen komen dat ze tot zoiets in staat zijn, zouden zich door deze film iig in de gemoedstoestand kunnen verplaatsen; het begrijpelijk maken met een realistische motivatie doet hij dan weer niet, dat is ook niet het doel, waarmee ik weer terug ben bij de persoonlijke aspecten.

In gekte, hysterie en bombast grijpt de film terug op Tsukamoto’s doorbraak Tetsuo, maar wat betreft het onderwerp en ook wel in de stijl, bijvoorbeeld door het gebruik van dans, sluit de film aan bij zijn meesterwerk Vital. Er is één ding dat (hoofdpersoon) Kotoko boven alles en ondanks alles wilt, leven en dit is in beide films wat mij betreft, en daarmee denk ik in al het werk van Tsukamoto, het hoofdthema.
Het feit dat Tsukamoto in deze film opduikt als schrijver (met het boek Bullet Ballet op zijn cv. OK,in de subtitles stond Bullet Dance, maar dat zal een kwestie van vertaling zijn lijkt me) en dat wat hem overkomt directe herinneringen aan Tokyo Fist oproept, gaf wat mij betreft aan dat Tsukamoto de film ook op die manier een plaats wilt geven in de rest van zijn werk.

Inderdaad schept deze episode ook wat nodige lucht in de totale emotionele impact van de hele film door humor, maar om het een egotrip of clownesk te noemen? Echt? Hoorde ook iemand het maar lui vinden dat hij alles zelf deed!?! Maar goed...

Dan wordt het tijd om het over de tweede helft van het creatieve proces te hebben waar de film het gevolg van is. Zangeres Cocco in haar acteerdebuut (!!!). Ze draagt deze zware film als Atlas en het kan bijna niet anders of ze was op alle niveaus bij de totstandkoming betrokken. Ze krijgt iig ook credits voor production-design en mijn vermoeden is dat de meer Gondry-esqe-dan-Tsukamoto-achtige scene die al eerder genoemd werd haar inbreng zou kunnen zijn. Naast natuurlijk de zang, met de ook al eerder gerefereerde one-take acapella scene ergens midden in de film als ontroerend hoogtepunt. Noem me ook maar een Cocco fanboy, want ik heb haar broze verschijning altijd al indrukwekkend gevonden, maar de expressie die ze bijvoorbeeld in haar handen en armen legt (al vanaf één van haar eerste music video’s, voor het nummer Raining) moet een directe inspiratie voor het karakter van Kotoko zijn geweest. Eerder nam ze al een nummer op voor Vital en ik ben erg blij dat uit die samenwerking met Tsukamoto nu deze film is voortgekomen, ben benieuwd wat die twee nog meer samen kunnen doen.

De grootste kritiek lijkt te zijn gericht op het camerawerk. De “losse pols stijl” zoals ik het maar even zal noemen is er sowieso eentje die weerstand oproept (in het ergste geval zelfs ook letterlijke misselijkheid) en je zou de film kunnen bekritiseren op het feit dat veel van de emoties bij Tsukamoto voort komen uit de techniek (het camerwerk en de editting in combinatie met de sounddesign) en niet veel uit de acteurs zelf (in het geval van de scènes met het kleine kindje vond ik het overigens persoonlijk helemaal niet erg om hem rustig in de armen van Cocco te zien zitten terwijl hij op de soundtrack heftig aan het brullen is in combi met de onrustige camera). Die kritiek heb ik echter nog niet gelezen, wel dat het extreem lelijk zou zijn en nogal makkelijk ook. Over smaak valt verder niet te twisten, maar Tsukamoto heeft in mijn ogen een enorme beheersing van deze stijl; zelden zag ik het zo effectief en indringend gebruikt als in deze film.

Het voegt toe aan de hysterie (die overigens dus in de lijn der verwachtingen zou moeten liggen bij een Tsukamoto film) waar je in mee moet durven gaan zonder je vast te houden aan een genre of denken dat het gaat om oppervlakkig effect bejag dat slechts cool of eng of schokkend wil zijn, want dat is het allemaal inderdaad net niet. Ook al lijkt horror thematiek vaak op de agenda te staan, het gaat hier wat mij betreft toch om serieuze auteur-cinema, met niet alleen een heel persoonlijke en gedurfde stijl, maar ook een positieve blik op het leven, juist als dat niet altijd even makkelijk is. Een nieuwe mijlpaal in het werk van één van mijn favoriete auteurs dus, 5 sterren!!

Dank voor je uitgebreide review. Ik zie het niet, vind er niks moois aan. Ik vind de harde digitale fotografie vaak oerlelijk En ik vond Vital ook al een saai werk. Ben gewoon geen fan van Tsukamoto als dramaregisseur. Waarschijnlijk juist omdat er niets uit de personages komt en hij voor mij ook met de techniek geen enkele empathie weet op te roepen. Nee, voor mij werkt Tsuka enkel als hij volop voor overdonderend effect bejag gaat en dat doet hij hier pas veel te laat.

He jammer, dacht de eerste superlovende criticus te worden hier, maar Beavis was mij met stralende sterren voor…

Ik vind Kotoko in één woord geweldig. Heb helaas wel de eerste 10 minuten gemist, maar dat neemt niet weg dat ik deze film als een emotionele achtbaan heb ervaren.

Veel scènes zijn bijna extreem. Misschien niet perfect, maar in mijn ogen wel. Ik adoreer sowieso al lichte, liefelijke, Japanse voice-over stemmen met in sommige scènes een kalmerende en kleurrijke (of niet kleurrijke) achtergrond. Voor mij kan de rest van de scene dan al bijna niet meer stuk. De sfeer gedurende het begin van de film is heerlijk. Je voelt dat er iets vreselijks op de loer ligt, maar er wordt nog rustig en zoet afgewacht met wat schattige baby/tatami scènes (bv. Bij het huis van de zus). Daarna breekt de gekte uit en kan er volop genoten worden van afschuwelijke psychose aanvallen.

De ontmoeting met meneer de regisseur was voor sommige raar en onpassend, maar voor mij luchtig en verfrissend. Bijvoorbeeld de ‘geef me de handdoek uit de bovenste la (ofzo)’ vond ik leuk en gewoon even lekker voor tussendoor. Nog steeds was het gevoel er dat ik naar een horror film zat te kijken, maar de humor stond helemaal niet verkeerd dat moment. Misschien weerspiegelde dit karakter van de regisseur de regisseur zelf wel toen hij deze film aan het bedenken was…

Een ander opmerkelijk voorbeeld vind ik de zing scene van Kotoko. Tsukamoto wist heus wel dat weinig dit amusant zouden vinden noch mooi, wel vervelend. Voelde ook een ongemakkelijke sfeer tijdens de scene in de zaal toen ze maar door bleef zingen. Maar de rauwheid en gedurfdheid van deze scene zijn erg fijn om te zien. Tsukamoto durft.

Simpelweg alle scènes vond ik benoemenswaardig en geen enkele scene vond ik langdradig, saai of onnodig. Alles voegt iets toe aan wat Tsukamoto ziet als zijn geweldige, aparte muze. Weet even niets meer te melden, tenzij ik elke scene die ik gaaf of supermooi vind moet beschrijven (nee). Film begon sterk, niks mis met het aparte middenstuk en sloot geweldig af. Er is iets waarom ik geen * 5 durf geven.

* 4,5

Uitgebreid interview over vooral Kotoko en andere zaken.