War Horse (2011)

Spielberg draaft te veel door.

Als regisseur zie ik echt wel talent in hem, en dat mag natuurlijk ook wel als je door de filmwereld gaat met zo'n status. Echter blijft het ook wel een Amerikaanse regisseur, en dat laat zich soms weer net iets te veel blijken. Deze film is daar een ideaal voorbeeld van.

Zo opent de film gelijk met een gevoel dat je naar een kinderfilm kijkt. Het verhaal waarbij een kerel die zo van z'n paard houdt centraal staat is ook geen origineel onderwerp meer. Een paard is dan wel weer een wonderlijke keuze, maar Spielberg gaat er toch maar mee door.

De film is wat voorspelbaar. De gehele eerste 30 minuten zijn dan ook dingen die typisch alleen maar in Spielbergs films tevoorschijn komen. Het is te zoet, we hebben het te vaak gezien. De setting is dan wel mooi, maar het is helaas niet genoeg.

Als dan de oorlog weer een beetje in beeld komt, begint de film langzaam op te leven. Irvine is net wat te kinderachtig en kan totaal geen "lief" type spelen, dus wanneer andere karakters tevoorschijn komen, is het iets beter te doen. Vanaf de 2 jongens en het kleine meisje is het dan ook wat beter.

Maar het beste stuk is wel de oorlog zelf in de loopgraven. Indrukwekkende setting, grauwe oorlog en in het algemeen knap gefilmd. Eeuwig zonde dat er dus een paard centraal moest staan, want een film alleen over de loopgraven was zo veel beter geweest.

Nu krijgen we een veel te zoet en voorspelbaar verhaal ertussendoor gepropt die ervoor zorgt dat je het allemaal nooit serieus kan nemen. Echter blijft het allemaal wel in toon, maar helaas gaat het in de laatste 30 minuten echt helemaal de bocht uit met ongeloofwaardigheden.

Spielberg heeft grenzen nodig bij een onderwerp. Er zijn onderwerpen die een grens hebben van ongeloofwaardigheden en kinderachtige praktijken, en deze kent duidelijk zijn grenzen niet. Nu kijk je tegen een indrukwekkende oorlogsfilm aan, met een lomp verhaal erdoorheen vermengd. Nu is het dan natuurlijk ook weer naar 146 minuten gerekt.

Spielberg is een goed regisseur, en de cast doet het niet onaardig. Uiteindelijk is Irvine beter in het tweede deel, maar als knaap is hij een miscast. Laat hem dan maar gewoon soldaatje zijn. Voor de rest nog een aantal bekende koppen die het allemaal heel aardig doen, maar niet genoeg om het allemaal tot een goede bestemming te sturen. En het paard, wat kan je erover zeggen. Mooi beest, leuke stunts. Maar het past niet in deze omgeving.

Tja, het is Steven Spielberg, dus je weet een beetje wat je krijgt: technische perfectie, prachtige plaatjes, gelikte muziek, vaardige manipulatie van de toeschouwer, en regelmatig de bij het verhaal ingebouwde mogelijkheid om even de opgekrapte spanning te verlichten door sentimenteel te snotteren. Maar ook, voor wie daar gevoelig voor is: een meeslepende verteltrant, empatische portretten, grote namen in kleine rollen, een episch canvas, en een hart op de goede plaats. Ben ik daar gevoelig voor? Zeker wel. Zal ik me van deze film over zes maanden nog veel details herinneren? Ik betwijfel het. Maar voor nu? Nou, voor een film die begon als Black Beauty werd het allemaal toch wel vrij imposant.

Door de ontwikkeling van machinegeweren betekende de Eerste Wereldoorlog het einde van de traditionele cavalerie. De rol van paarden (en hun zinloze afslachting) in dit oorlogsdrama dat weliswaar op ware feiten gebaseerd is, maar in handen van Spielberg nog afgezaagder en sentimenteler is geworden dat het op papier al was. Een kleurloze Irvine speelt de rol van schlemiel Albert die het opneemt voor paard Joey dat zijn vader [Peter Mullan] kocht om te helpen bij de oogst. Natuurlijk overwinnen Joey en Albert alle obstakels en zwellen de strijkers om de tranen rijkelijk te laten vloeien. Maar het scenario is zo gekunsteld en Spielbergs regie zo waard op de hand dat dit vaker de tenen doet krommen dan dat het de onderlip doet trillen. De scènes op het slagveld zijn wel indrukwekkend en er is prachtig camerawerk van Janusz Kaminski.

Eerst en vooral: Waarom zo lang? En van de hand van Steven Spielberg, een man met S.S. als initialen. Al was dat maar bij WO II uiteraard...

Vroeger keek ik graag naar The Grand National in Aintree, een heel aantal jaren na mekaar was deze race kijken een stukje traditie, want daarnaast volgde ik paardensport amper of niet. Op een bepaald moment kreeg ik toch wat een afkeer van die race, nadat ik eens in slow motion beelden zag hoe benen en ruggen gebroken werden. En dan komt een film als War Horse, waarin paarden worden opgekocht om in WO I te gebruiken. 't Is altijd nog humaner dan zwarte slaven als kanonnenvoer te gebruiken in de Burgeroorlog, maar toch, al die paarden zo bij mekaar zien liggen, zelfs al betreft het een film... Moeilijk om er dan nog de wel wat bedoelde familiefilm in te zien.

Los daarvan is het wel eens een heel andere insteek bij een oorlogsfilm. Wat een sterrencast ook, met Cumberbatch, Arestrup, Nicolas Bro, Emily Watson, ... Waarom niet ook een pak goeie Duitse acteurs erbij nemen zodat er tenminste consequent door elke Duitse soldaat ook die taal gesproken wordt? Het volstaat voor mij althans niet er de naam Gunther op te kleven opdat de kijkers zouden door hebben "ha, dat moet 'nen Duits' zijn".

Het leukste stuk vond ik toen Joey (wat een naam voor een paard) vrijgelaten werd (Bro, was machen Sie?), over de tank springt, door de loopgrachten rent, maar dan helaas in 'pinnekesdraad' belandt. Dat er daarna dan 2 soldaten van beide kampen met kniptangen 'die Freimaching' bewerkstelligen, is wel wat bij de haren geplukt. Al bij al wel vermakelijke kost, maar 'k ga hem zeker ook niet te zeer over het paard tillen: 3*

Soms heb je van die films die al sinds de release op je radar staan en daar vervolgens 15 jaar op blijven staan. War Horse was zo'n film, al moet ik wel zeggen dat ik 'm de afgelopen jaren een beetje uit het oog verloren was. Per toeval toch een tijdje geleden weer tegengekomen op Blu-Ray en nu zag ik mijn kans schoon.

War Horse voldeed eigenlijk wel grotendeels aan mijn verwachtingen en die waren, na al die tijd, natuurlijk toch best wel hooggespannen. In feite heeft het titulaire paard (Joey) natuurlijk de hoofdrol en daar gaat alle aandacht naar uit. Geen idee hoeveel uren aan paardentraining er uiteindelijk aan te pas zijn gekomen en welke (digitale) trucjes allemaal zijn toegepast, maar het is een genot om naar Joey te kijken: een prachtig beest, maar Spielberg weet er op gewiekste wijze een slim en krachtig paard van te maken zonder dat het een belachelijke cartoon wordt. Heel goed gedaan! Ik leefde als kijker volop met hem mee en hoopte natuurlijk vurig op een hereniging en een gelukkig einde. Dat daar ook voor gegaan wordt, kan natuurlijk gemakkelijk afgedaan worden als afgezaagd, maar wat mij betreft mag je deze film zeker zo eindigen.

Ondanks dat Joey hoofdverantwoordelijke is voor het goed vasthouden van de aandacht, doet de film nog meer goed. De film blijft vrij ingetogen, maar schuwt de gruwelen van de oorlog ook niet helemaal, waardoor er wel een rauw randje aan zit. De executie van de deserteurs, maar natuurlijk ook de situatie omtrent de loopgraven zijn voorbeelden. Visueel klopt de film sowieso: ik heb eigenlijk nergens gehad dat ik uit de film gehaald werd door overduidelijke trucage en er zitten diverse adembenemende shots in. John Williams krijgt weer alle ruimte om het geheel van een mooie soundtrack te voorzien en ook de menselijke cast presteert gewoon goed. Een hoop figuren zijn halve karikaturen, maar ze worden wel goed neergezet. Joey wordt natuurlijk heen en weer geslingerd tussen verschillende eigenaren, waardoor de film in zekere zin weer telkens even 'opnieuw' moet starten, maar dit gebeurt moeiteloos. Je leeft gauw genoeg met eenieder mee die zich om het paard bekommert.

Ik ben niet bekend met het bronmateriaal (het boek en de toneeladaptatie), maar met deze film van War Horse kon ik goed overweg. Spielberg doet een beroep op je fantasie en wat dat betreft is het ook gewoon een heel andere film dan eerdere oorlogsfilms van hem, zoals Schindler's List of Saving Private Ryan. War Horse heeft hier en daar een rauw randje en is niet geschikt voor de allerkleinsten, maar uiteindelijk is dit toch echt wel degelijk een familiefilm pur sang. Het keek wat mij betreft in ieder geval zeer goed weg en dit is zeker een film om later nog eens uit de kast te halen.

3,5*