Im Keller (2014)

Deze "documentaire" van Ulrich Seidl vanavond in arthouse Lux maar eens bekeken. Wel, Ulrich Seidl houdt van shockeren en wel zodanig op een manier om mensen te laten geloven dat wat hij in deze fake-docu - want dat is het - liet zien ook in het echt gebeurde, want ja, het is toch een documentaire, nietwaar. En een documentaire is toch altijd non-fictie. Bijzonder grappig vond ik dan ook het commentaar van een bezoekster die deze "documentaire" zo schokkend vond maar daarom juist een must-see voor elke filmliefhebber. Zij geloofde namelijk letterlijk, dat de acteurs in deze film dat wat ze lieten zien ook in werkelijkheid deden. Tja, zei ze, het waren toch amateurs. Wat dat betreft is Uwe Seidl dus in zijn opzet geslaagd, althans bij naïeve filmkijkers. Ik hoor daar dus duidelijk niet bij. Deze "documentaire" is zoals ik het heb ervaren totaal ongeloofwaardig en vooral naar het eind toe bovendien zeer smakeloos. De enigste normale mensen in deze film waren die muzikanten in de kelder die heimwee leken te hebben naar de tijd van die geflipte Oostenrijker, herkenbaar aan zijn snor.

1,0*

Joris' Showroom voor gevorderden, unhuman interest of gewoon een semi-doc waarbij je zelf mag invullen wat je wél en niet gelooft. I'm Keller is een beetje van alles, maar uiteindelijk is het vooral vermakelijk.

De stilering verraad eigenlijk al een beetje dat het niet bepaald een kale registratie van de werkelijkheid is, anderzijds zitten de meeste segmenten allicht niet zover van een voorstelbare werkelijkheid af. Maar dat heeft dan meer te maken dat er serieus zieke mensen op deze bol rondlopen.

Seidl laat in ieder geval een bont gezelschap opdraven, Jambers types maar dan nog wat extra doorgedraaid. Context is vaak erg beperkt, waardoor je als kijker het meeste nog een stukje erger maakt dan het al is. Meest freaky segment is ongetwijfeld dat met de babytjes, het hele SM gebeuren is dan weer iets te voor de hand liggend.

Wat mij betreft mag hier best comedy bij als subgenre, al is het maar omdat de film toch vooral een rariteitenkabinet voorschotelt dat niet om al te veel compassie en medeleven vraagt.

3.5*

Tja, onvermijdelijk wekt dit toch de indruk van een rariteitenkabinet zoals Onderhond hierboven ook al zegt, want waarom zou je anders afdalen in keldertjes of garageboxen waar mensen dingen doen die ze liever niet vanaf de straat zichtbaar laten zijn? Aan de andere kant maken de meest spectaculaire scènes de kijker niet zozeer deelgenoot alswel medeplichtig: als dat SM-paar zich bij hun praktijken nou lekker voelt, wie zijn Seidl en de kijker dan om zich te verkneukelen bij de aanblik van de man die met zijn tong eerst de badkuip en daarna zijn partner schoonlikt? Of wordt de kijker helemaal niet geacht zich te verkneukelen, ook niet om dat laatste shot met die vrouw die zich in die kooi zo lastig op haar andere zij kan draaien? Ongemakkelijk blijft het, maar feitelijk zijn de scènes van die man met zijn favoriete huwelijkscadeau veel pijnlijker, om nog maar te zwijgen van die mevrouw met die babypoppen.

Scabreus rariteitenkabinet dat werkelijk grossiert in obsceniteiten. Soms hilarisch (droog), soms schrijnend, soms ook een tikkeltje saai. Mijns inziens werd er net wat teveel gehamerd op de SM toestanden.

Maar intrigerend is het meestal wel. Het uitschot dat onder de loep genomen wordt varieert van ziekelijk tot simpelweg pathetisch. Weinig compassiewekkend inderdaad, maar het biedt nochtans een boeiende, soms komische kijk op wat er zich zoal afspeelt binnen bepaalde obscure huishoudens. Ruime 3*.

In deze documentaire laat de Oostenrijkse regisseur Ulrich Seidl (hij laat meestal zijn sombere kijk op de mensheid zien in zwartgallige documentaires) zien, wat Oostenrijkers allemaal uitspoken in hun kelders.

Zeker, er zijn ook Oostenrijkse mannen die aan fitness doen en baantje trekken in een klein zwembad in hun kelder, die onschuldige landschapjes in hun kelder hebben gebouwd om modeltreintjes in rond te laten rijden, of die spelen op een drumtoestel in de kelder. Maar die krijgen van Ulrich Seidl niet meer dan een paar seconden speeltijd. Ook al verklaarde de maker van o.a. de Paradies-trilogie (met als thema's liefde, geloof en hoop) in interviews dat hij op zoek was geweest naar normale Oostenrijkers (wat bij hem zowel sarcasme als waarheid is), maar hij lijkt vooral geïnteresseerd in excessen en dat is maar goed ook, want dat levert een aantal leuke scènes op (gelijk al bij de opening met de enorme slang en de cavia in de glazen bak en naderhand natuurlijk ook de mannelijke slaaf van een vrouw, die o.a. de vrouw schoon likt tussen de benen na het plassen op een toilet en die min of meer ook de woning moet schoonlikken ).

Zo zien we o.a. mannen van middelbare leeftijd die een ondergrondse schietbaan (eentje daarvan test ook met zijn stem de akoestiek) hebben gebouwd en elkaar met bier in de hand ophitsen met de gebruikelijke anti-islamretoriek, een jonge ietwat zwaarlijvige vrouw die haar baan bij een supermarkt heeft verruild voor die van prostituee en die werkt vanuit haar kelder (waarin o.a. een gynaecoloog stoel staat en waarin ze ook gaat zitten, waarbij ze dan gelikt wordt door een klant), twee stellen die hun sm-fantasieën (o.a. bondage, slaan met verschillende soorten zwepen op de billen, het hangen van gewichten aan het scrotum) in de kelder uitleven en waarbij ook wat pornografische beelden te zien zijn, of een uitgeblust stel die hun kelder hebben veranderd in een feestkelder (geweldig daarbij vond ik de scène waarbij het stel naar de camera aan het staren is en waarbij dan muziek, te weten het nummer "Da sprach der alte Häuptling der Indianer" uit 1972, gedraaid wordt van Gus Backus), welke al jaren lang niet meer als zodanig in gebruik is.

Verder zien we mannen die gezellig samen marsmuziek spelen, terwijl de muren (niet alleen de muren overigens, want er zijn ook poppen te zien die aangekleed zijn als nazi's) behangen zijn met nazi-memorabilia, overigens ook iemand met doodgeschoten dieren-memorabilia. En dan is er ook nog de vriendelijke uitziende oudere Alfreda Klebinger, die haar kleine kelder heeft volgestouwd met in dozen zittende griezelige levensechte babypoppen, die kunnen worden geknuffeld en getroost door haar.

Wie Oostenrijkse filmmakers de laatste jaren een beetje volgde (of de actualiteit wat dat betreft en dan doel ik o.a. op de gestoorde Oostenrijkers Josef Fritzl en Wolfgang Přiklopil en de laatste is de man die Natascha Kampusch 8 jaar lang heeft ontvoerd) weet dat die kelders soms gebruikt worden voor zaken die het daglicht niet verdragen. Ze zijn een passende metafoor geworden voor onderdrukte verlangens, pathologisch of anderszins. Maar tegelijk zijn ze ook een voor de hand liggende metafoor en misschien is dat wat "Im Keller" parten speelt.

Het is allemaal ook een beetje te gemakkelijk wat Ulrich Seidl laat zien en de eerste 40 minuten van de documentaire vond ik ook wat saai en flauw. De laatste 40 minuten waarin o.a. de prostituee en de twee sm-stellen te zien zijn (regelmatig ook hilarisch om te zien, zoals o.a. de scène waarbij er een takel aan te pas komt, die aan het scrotum van de mannelijke slaaf wordt bevestigd), vond ik persoonlijk nog het leukste gedeelte van deze documentaire.

Dit rariteitenkabinet van "zogenaamde" normale Oostenrijkers is opzicht wel leuk en vermakelijk om naar te kijken, maar zijn gebruikelijke strategie om mensen in tableau -stijl bewegingloos voor de camera te zetten (o.a. de vrouwen bij wasmachines in de kelder, waarbij je dan alleen het geluid van de draaiende wasmachines hoort), voelt hier wel een beetje als prijsschieten. Het is ook enigszins geënsceneerd en gemanipuleerd, want de plumeau in de kleuren van de Duitse vlag, waarmee een portret van Hitler wordt afgestoft, is door Ulrich Seidl zelf gekocht. En dus moet je afvragen waar je nou precies naar kijkt, naar die nationale volksaard of naar Ulrich Seidl groteske verbeelding daarvan ?

P.S. wat er op de filmposter te zien is, is in de film te zien in de laatste minuut.

Oei, zeer bizarre in scène gezette documentaire over excentriekelingen die hun kelder niet louter gebruiken om er rommel of etenswaren te bergen, maar de ruimte gebruiken om hun wilde fantasieën te ontplooien. Het één is al wat gekker dan het andere. De dame met de babypop is tragisch en is wellicht het gevolg van een onverwerkt trauma. Nog een andere poseert met zijn collectie trofeeën van de safari. Nog iemand is een Hitleradept, er wordt muziek gespeeld en wat gesmoord…

Om te shockeren gaat Seidl verder met wat bondage- en SM-praktijken van weinig aantrekkelijke vrouwen en mannen. Wat er te zien is, werd hierboven al uitvoerig beschreven. Tja, het leek wel een rariteitenkabinet. Boeiend zou ik het niet echt noemen, verontrustend niet bepaald omdat het me ook niet verbaast. Stille waters, diepe gronden. Dat spreekwoord is hier wel van toepassing. Wat Seidl hiermee filmisch en technisch wou meegeven, is me een raadsel eigenlijk…