The Thief (1952)

The Thief past in het rijtje van paranoïafilms uit het McCarthy-tijdperk, waarin de staatsvijand zich onder "uw naasten" bevindt. Velen projecteerden deze angst in de vorm van buitenaardse wezens in de sci-fi's van de '50's, maar er waren ook voldoende film-noirs met dit thema.

Waar die andere FBI-versus-Commies noirs lijden onder Hollyood's drang naar quasi-realisme - door een verteller de noodzaak te laten onderstrepen van de FBI - doet deze film het tegenovergestelde. Het ontdoet zich van het gesproken woord!

Met het ontbreken van spraak krijg je een vorm van show-don't-tell. Er zijn voldoende factoren die dat mogelijk maken. Allereerst is Milland een einzelganger waardoor er geen overbodige small talk is. Daarnaast verloopt zijn communicatie met zijn tussenpersoon via een stricte spionageprotocol. Ook hier geen verbale uitwisseling. Hierdoor wordt de werkelijk partij niet expliciet benoemd en dat is altijd beter dan de simpele aanwijzing van zij, de commies.

Ondanks de stilte is er absoluut geen vergelijking met de 'stomme' film. Daar ligt toch de nadruk op pantomime, terwijl je The Thief echt moet zien als een reguliere misdaad/ suspense, waar de gesproken stukken eruit zijn geknipt. Dwz. de segmenten waarin er 'actie' plaatsvindt, zoals handeling en verplaatsing. (Denk bijvoorbeeld aan een montage van The Bourne Supremacy met een vluchtende Jason Bourne, zonder de constante intercutting van de controlekamer.) Hierdoor zit er een constante spanning in de film, omdat dat rustpunt er nooit komt.

Misdaadfilm die zich afspeelt in de context van de koude oorlog en de obsessie voor atoomwapens. Zo zijn er natuurlijk veel maar deze onderscheidt zich door zijn vorm. Anderhalf uur lang dendert deze thriller door zonder dat er één woord gesproken wordt. Dichtbij komt de schreeuw van een vrouw (een verwijzing naar het expressionistische werk van Edvard Münch?) en het tandengeknars van Ray Milland, maar verder gaat het niet. Dit is cinema in zijn meest pure vorm en herinnert uiteraard aan het tijdperk van de stomme film. Met dat verschil dat men zich daar nog bediende van tussentitels om de dialoog gaande te houden. Niets van dat in deze film. De enige vorm van rechtstreekse communicatie die je hier uiteindelijk vindt, is enkele keren oogcontact. Een echte én geslaagde tour de force, voelt absoluut nooit geforceerd aan omwille van die ‘gimmick’. Wat je krijgt is een spannende thriller waarin de fundamentele paranoia en isolatie van de werelds acterende Ray Milland ondersteund wordt door de vorm. Moet niet onderdoen voor andere thrillers à la Hitchcock uit die tijd. Wel integendeel. De verhaallijn kent tussenclimaxen om dan uiteindelijk uit te monden in een grandioze finale op de top van the Empire State Building (Hitchcock had het niet beter kunnen bedenken). Het werkt hier ook omdat hij prachtig geschoten is, low angle shots wanneer het nodig is, pov’s, dolly cams, clair obscur belichting … film noir/expressionisme op hoog niveau. Ray Milland doet het zoals eerder gezegd, fantastisch in deze film. Ik had hem al hoog zitten en hier bewijst hij voor mij opnieuw wat voor een groot acteur hij is door hier louter met gelaatsuitdrukkingen zijn job te moeten doen. Heel veel scènes speelt hij solo en je moet het toch maar doen om dat zo boeiend te houden.

Als dit geen meesterwerk is, dan is het in elk geval een meesterlijk werk.