Astenicheskiy Sindrom (1990)

Niet makkelijk uit te leggen film waarbij ik toch enigszins moest denken aan de film Gruz 200 uit 2007 van Aleksey Balabanov die een uitermate zwart beeld gaf van die zogenaamde communistische heilstaat. Van die heilstaat blijft in deze film ook niet veel over. Leerlingen die vechten met hun leraar, slaande en schoppende dames, dochter die dansend op de muziek van de Talking Heads vecht met haar vader, jongens en meiden die zich als levend kunstwerk naakt lieten vertonen en nog veel meer. Volgens de Sowjet heilstaat hoorde dat allemaal thuis in het decadente kapitalistische westen. Bijzonder was die dieronterende scène in het honden asiel, waar de treurigheid uit de blikken van de verwaarloosde honden van afdroop. Stonden zij symbool voor al die treurige mensen in die lelijke en vreugdeloze Sowjet heilstaat. Je zou het haast wel zeggen. Geen vrolijk filmpje dus deze film van Muratova die wel komische momenten bevatte maar die je toch nauwelijks een komedie kan noemen.

3,5*

Erg vreemde film inderdaad. Kan hem totaal nergens mee vergelijken. Mag inderdaad wel een curiosum genoemd worden (zoals hierboven al is vermeld). Bizar, tragisch, zo heel soms toch wel een beetje komisch; eigenlijk gewoon een uniek universum.

Duo Masha & Masha is in de klas erg grappig, en deed me nog even glimlachen. De dansende dochter met witte broek biedt verder zo ongeveer het enige sprankje hoop in deze verder vieze, grauwe troosteloze realiteit.

Er gebeurd verder zo veel maar toch ook weer niet; het zijn slechts slices of life, interessante inkijkjes in de kleine leventjes van anonieme figuren.

Volgens mij is dit zo'n film waarvan ik me jaren later weinig specifiek kan herinneren (geen scène's of personages), maar waarvan het meer de algehele sfeer is die toch op de een of andere manier zal beklijven.

Cinematografisch niet echt bijzonder, inhoudelijk des te meer. Bijzondere film!

Alles is al wel zo'n beetje gezegd. Geen makkelijke kost, maar ontzettend bijzonder. Niet voor niets uit 1989 lijkt me, toen de Sovjet Unie uit elkaar viel en er nog geen alternatief was. Een onnavolgbare opbouw, veel humor, maar ook een enorme troosteloosheid en doordrenkt met verdriet. Een achtbaanrit aan emoties. Een film die soms naar je toekomt en je dan weer wegduwt. Even verwerken.

4.0*

Meh snap het enthousiasme hier niet zo eigenlijk, uberhaupt niet voor Muratova's films in het algemeen. Niet dat ze nu zoveel aandacht krijgt, in tegendeel, maar in 9 van de 10 gevallen zijn de meningen toch wel unaniem positief. Vaak frustreert me dat en maakt het een bepaalde onzekerheid in me los. In het ergste geval trek ik zelfs mijn ''filmkenner'' zijn in twijfel: wat mis ik, ben ik hier wel intelligent genoeg voor etc? Belachelijk eigenlijk aangezien ik een gevoelsmens ben en dit soort films uiteindelijk toch altijd beoordeel op wat ze in me los maken en niet op wat de rest ervan vind en in dit geval was dat toch bijzonder weinig. Ik heb nog steeds geen idee wat die vreemde mevrouw me nou precies wilde zeggen met deze 2,5 uur durende onsamenhangende (spuuglelijke) beeldenstroom. Interessant in haar tijdsgeest misschien, maar verder? Ik zag vooral een hoop aanzet tot comic relief, dit werkte al bijna net zovaak op m'n zenuwen als dat ik erom moest lachen. Toegeven, als het voorviel dan was het ook wel hard: die scene met die downie en twee hoertjes. Emotioneel deed het me echter maar weinig. Rauw noemen ze dat dan. Nu moet ik wel zeggen dat het in voorganger Among Grey Stones (die ik een dag eerder zag) allemaal nog een graadje erger was, dit leek tenminste af en toe nog ergens heen te gaan. Toch zou ik dit niet zo 1,2,3 met iets kunnen vergelijken. Iemand, ik noem maar geen namen, noemde dit eens in een adem met het evenals obscure Noisy Requiem, niet totaal onbegrijpelijk maar waar die film me van minuut 1 meesleepte, fascinereerde en de tragiek van zijn exentrieke personages tot op het bot deed voelen taste ik hier toch een beetje in het duister. (2*)

Wellicht dat 'verbazing' het beste woord is om deze film te omschrijven. Het is in feite een spuuglelijke film vol narigheid en rare, excentrieke kwibussen dat je niet meer weet of je nu moet lachen of huilen. Het werd lachen (bijgestaand door een baby in de zaal). Als Muratova op het laatst bepaalt dat het eigenlijk huilen moet zijn door een minutenlange scene op het scherm te toveren vol zielige, uitgemergelde hondjes, dan gaat het eigenlijk wel mis. Blijkbaar intellectueel gesnotter of zo.

Curieus. En zet stiekem toch aan meer van Muratova te zien. Want volgens mij is het wijsvingertje van haar niet in iedere film prominent aanwezig. Indien wel, verlicht mij en houd mij tegen.

Zware kost dit, dat moge duidelijk zijn, waarbij je jezelf even tweeënhalf uur goed moet focussen om alles goed mee te krijgen, zo merkte ik bij mezelf.

Het eerste verhaal over de vrouw die haar woede over de dood van haar man op alles en iedereen afreageert wordt in zwart-wit verteld. Ik vond dit verhaal nog best interessant, met prima acteerwerk van de hoofdrolspeelster en een verhaal die duidelijk kritiek wil uiten op de samenleving van die tijd. Het duurt alleen niet zo heel lang, want na een minuut of veertig is het al voorbij en wordt aangevangen met het tweede en veel langere verhaal.

Dit tweede verhaal is in kleur geschoten en kent juist een hoofdrolspeler, die bij alles en nog wat zomaar in slaap kan vallen. Ook hier is er duidelijk kritiek op de samenleving, al vond ik de manier waarop het hier verteld wordt uiteindelijk toch een stuk minder boeiend dan het eerste verhaal. Het kostte me hier duidelijk veel meer moeite om me te focussen en wat er allemaal ook gebeurde, het bleef allemaal een nogal ver van mijn bed verhaal. Nu weten de meeste andere Sovjet cineasten het vaak allemaal nog wel boeiend te maken door een fijne cinematografie, maar ook daar ben ik hier totaal niet onder de indruk van. Ik vond het bij vlagen zelfs nogal lelijk.

Achteraf kan ik wel concluderen dat dit een unieke film is, die zich moeilijk laat vergelijken met iets anders. Muratova is een regisseuse met een sterke eigenzinnige visie, al ben ik op dit moment daar nog niet van overtuigd. Misschien dat een andere film van haar, mij daar in de toekomst anders over zal laten denken. Maar dat zien we tegen die tijd dan wel weer.

2,0*