Ayneh (1997)

Het is eigenlijk apart dat ik films van Panahi zit te bekijken terwijl ik van zijn grote invloed, Kiarostami, pas één film heb gezien. Daardoor voelt deze film ongetwijfeld nieuwer en meer anders dan hij in werkelijkheid is. Ik zal daar eens wat aan gaan doen.

Ik wist vooraf dat Kiarostami en Panahi vaak spelen met de grens tussen documentaire en film en feit en fictie. In tegenstelling tot de andere twee films van Panahi doet deze film dat erg nadrukkelijk en is het vooral een film die speelt met de vorm. Ergens in het midden houdt de hoofdrolspeelster ermee op, zien we iets wat op een b-roll lijkt en besluit de crew de actrice te volgen op haar echte weg naar huis. Of dat wèl echt is laat de film in het midden. De erg amusante film drijft wel erg op die kurk en Panahi noemt het zelf een overgangsfilm naar Dayereh, waar ook wat mij betreft vorm en inhoud het best in evenwicht zijn en er niet meer vooral kinderen verfilmd worden om de maatschappijkritiek (die hier al nadrukkelijker is dan in zijn vorige film) zachter te doen lijken.

3.5*

Mijn vierde Panahi film is qua structuur een van de merkwaardigste films, die ik ooit gezien heb. Bijna halverwege besluit de kleine Mina er als actrice de brui aan te geven. Omdat haar microfoon nog steeds werkt blijft de filmploeg haar op een afstandje volgen, waardoor het verhaal van de film eigenlijk gewoon doorloopt ondanks deze abrupte wending. Het zorgt in ieder geval voor authentieke beelden over het leven op straat in Teheran. Middels een discussie in de taxi levert Panahi ietwat terloops kritiek op de achtergestelde positie van vrouwen in Iran.

Haast net zo goed als Panahi’s voorafgaande Badkonake Sefid (1995) —met Mina’s zusje Aida in de hoofdrol— en alleszins een heel aparte filmervaring.

Een hoofdactrice die midden de film de fictie verlaat en opnieuw haar eigen persoontje wil zijn om hetzelfde doel te bereiken, ge moet Panahi heten om zo iets aan te gaan. Naar de bedoeling ervan kan ik raden : misschien dat de grens tussen fictie en realiteit wel vaag is, al is er toch een verschil ( in feite verandert er weinig al vindt het meisje deze keer wel haar weg naar huis )
Een heel merkwaardige films aldus waarvan er toch wel één en ander zal bijblijven zoals het jonge meisje, met de hoge stem, alert en kordaat in haar bewoordingen bij de vele ontmoetingen die ze heeft: de dame van de school, "de generaal", de buschauffeurs, de praatgrage oude dame, de garagist, de politie...maar ook wel de achtergrond gesprekken met, Panahi getrouw, sociaal, maatschappelijke, familiale onderwerpen, de vrouw centraal.
Daarboven krijgen we een superrealistisch, zelden gezien beeld van de onbeschrijfelijke verkeersdrukte in de vervuilde grootstad Teheran.