Vivere in Pace (1947)

Neorealistisch oorlogsdrama met een fikse injectie (zwarte) komedie. De setting is een slaperig afgelegen Italiaans dorpje tijdens de Tweede Wereldoorlog. Eén Duitse soldaat volstaat er om de orde te handhaven. Het dagelijks leven van de boerenbevolking neemt echter een dramatische wending wanneer twee Amerikaanse soldaten er een toevluchtsoord zoeken.

Schitterend scenario dat, volgens de voice-over bij intro en outro, gebaseerd is op ware feiten en karakters. Boeiend van begin tot eind met prima acteerprestaties. Het is daarbij moeilijk onderscheid maken tussen hoofd- en nevenrollen omdat de meeste acteurs een gelijkwaardige inbreng lijken te hebben. Aldo Fabrizi (die we kennen van zijn priesterrol in Roma, Citta Aperta) en John Kitzmiller (als één van de soldaten - ‘il negro’) springen er dan toch wel uit naar het einde toe. Halfweg de film komt er een originele feel good scene langs die je een lach tot achter je oren bezorgt. Nadien evolueert het verhaal naar een grimmig einde. Klasse om dit naadloos te combineren!

De commentaar van pipo il buffone wat betreft de stereotypering begrijp ik, deze film is dan ook - net zoals elke film - een product van zijn tijd. Een tijd waarin de gemiddelde Italiaan/Europeaan nog nooit een zwarte van dichtbij of veraf gezien had, Afrikanen in eigen land gekoloniseerd en onderdrukt werden door Europese naties, en de zwarten in de USA (in het conflict met nazi-Duitsland toch graag voorgesteld als de verdediger van de democratie) wettelijk gezien tweederangsburgers waren.

Moest de film vandaag hermaakt worden, zal de rol van de Afro-Amerikaan anders en genuanceerder ingevuld worden, dat spreekt voor zich. Maar in die zin is Vivere In Pace ‘authentiek’ omdat het niet meer of minder dan de toenmalige dominante ideeën van de (witte) gemeenschap over de (zwarte) outsider weerspiegelt. Al vind ik in zijn geheel genomen wel dat de stereotypering van het karakter van Kitzmiller beperkt blijft tot de dronken scene en wat daaruit voortvloeit. Verder wordt hij m.i. afgebeeld als een normaal individu, wat zeker ook aansluit bij de achterliggende idee van broederschap die men wil uitdragen met deze film.

Prima regie van Luigi Zampa (startend met een craneshot en panning in het dorp) daarin bijgestaan door Carlo Montuori (die we kennen van Ladri Di Biciclette). En als toetje nog een score van Nino Rota erbovenop, komt er nog iemand iets te kort verder?

Vivere In Pace werd in zijn tijd gelauwerd met verschillende prijzen en is zeker het (her)ontdekken waard.