Tony Manero (2008)

Grimmig was het zeker. Grappig soms ook, maar toch vooral grimmig. Larrain schetst een beeld van het Chili onder Pinochet. Een land dat in de film zijn geweten aardig kwijt is en dat is de hoofdpersoon ook. En dat levert alweer dit festival een film op die nogal eens van toon veranderd. Realistisch geschoten, met veel handheld camera een tikje groezelig.

Het script is echter wat doelloos en vergezocht. En het open einde lijkt hier wel erg op een zwaktebod.

Slecht was het zeker niet.

3.0*

En ik ben dan weer 'razend' enthousiast.

Als men dit al 'vervelend traag' noemt, weet ik het ook niet meer... Mooie parabel van de verschrikkingen tijdens het Pinochet-regime, en zo zag ik de film. En dan is het allesbehalve een 'vergezocht' script en een (zwak?) open einde.

Het zwaktebod was inderdaad de cameravoering, waarbij het scherp stellen te vaak opzettelijk mislukt. Ik had toch liever een 'op de huid' benadering gezien. Alhoewel de blote piemel nu ook weer niet nodig was.

Dat onze Tony Manero meer op Al Pacino (hoofdzakelijk bad guy imago) leek dan op John Travolta (good guy) vond ik nogal opmerkelijk. Of dat de bedoeling was? Het zou me niets verbazen.

Goedbedoelde, maar niet zo'n beste Pinochet-film

Tja, waar zie je dat nou? Dat iemand in de film op een John Travolta-pak schijt. Letterlijk. In de film Tony Manero, vertoond op het Rotterdamse filmfestival, gebeurt het. 't Is het hilarische hoogtepunt (dieptepunt?) van de Chileense film die gaat over de vijftiger Raúl die niets liever wil dan de beste Manero-imitatie neer te zetten, het door John Travolta gespeelde hoofdpersonage uit Saturday Night Fever.

Raúl leeft in de dictoriale Pinochet-jaren en vertoont even amoreel gedrag als het militante landsbestuur. De aanraking met die andere wereld, de vrije westerse wereld van seventies disco van Travolta, doet hem verlangen naar een ander bestaan. Het troosteloze buurtcafeetje moet op zaterdag zijn omgetoverd tot een oogverblindende discotheek/danszaal waar "stoere bink" Raúl zijn kunsten vertoont.

Alleen de kijker ziet dat het allemaal treurnis is. En je ziet de niets- en niemandontziende manier waarop Raúl zijn droom verwezenlijkt. Zonder blikken of blozen slaat hij mensen dood als hem dat geld oplevert om nieuw materiaal voor zijn show te kopen. Niemand staat de realisatie van zijn droom in de weg. De bioscoopeigenaar die het aandurft Saturday Night Fever uit de roulatie te halen overleeft het zeker niet.

In eigen huis is deze Raúl heer en meester. Er bestaat een vreemde, incestueuze verhouding in het huis waar Raúl met zijn vriendin en haar dochter samenwoont. Tegelijkertijd toont de maker het verschil tussen de generaties. Raúl is van de leeftijdcategorie die zijn bek houdt en zijn ogen sluit. De jongeren in de film zitten in het verzet en folderen tegen Pinochet.

Zo beschreven lijkt de film nog heel wat. En toegegeven, het verhaal is onderhoudend, sommige scènes zijn erg grappig. Maar verder is de film vooral pseudoartistiek gefilmd. De prent zit vol onnodige wazig gefilmde scènes die het geheel arty moeten maken. De rol va Raúl is aardig neergezet, maar erg veel deernis wekt hij ook weer niet. Uit dit verhaal was een veel meeslepender en dramatischer film te maken. En de onbeholpen manier waarop sommige sexscènes zijn gemaakt maken van deze film ook bepaald geen prijswinner. Ondanks de lovende ontvangst op allerlei festivals, kan ik niet anders dan tot een zeer matig oordeel te komen.

Alfredo Castro steelt de show als de genadeloze imitator van Tony Manero die moordt, steelt en misbruikt. Sympathiek zou ik het karakter niet willen noemen, maar zijn genadeloosheid valt te begrijpen tegenover de even zo grimmige situatie in het land. De kijker wordt dan ook continu gedwongen om het vanuit zijn perspectief te zien als een enigszins logische gevolgtrekking van de puinhooop die het regime ervan maakt. Gelukkig wordt er ook een ironische afstand behouden tot het karakter waardoor hij vooral iets pathetisch krijgt, zoals hoe die man van middelbare leeftijd nog staat te dansen alsof het een jonge god is. Gitzwarte humor als politiek statement, en wat mij betreft ook het beste middel om een boodschap mee over te kunnen brengen.

Oei, met deze film van Larrain kan ik weinig. Dat komt vooral door de hoofdpersoon, die geen boe of bah zegt en een handvol mensen doodslaat alsof het vliegen zijn. In zijn droom kan ik me ook niet verplaatsen, en Tony Manero doet geen moeite om hierin verandering te brengen. Zonder dialoog of psychologische uitwerking blijft het voor de kijker een totale abstractie wat die man beweegt. Daarnaast vind ik de groezelige look van Tony Manero erg lelijk. De camerabewegingen zijn nog wel oké, daarin kon ik iets van de hand van Larrain herkennen (dat plus zijn enorme focus op het hoofdpersonage). Wat het politieke statement betreft: dit was te prijzen geweest als deze film ten tijde van de dictatuur was gemaakt, maar vandaag de dag mag het wel iets uitgesprokener. Een forse teleurstelling.

Het eerste deel van regisseur Pablo Larraín's drieluik over het leven in Chili ten tijde van het regime van dictator Pinochet, gevolgd door Post Mortem en NO. De bizarre plot handelt over een zwijgzame psychopaat (Alfredo Castro) die gebobsedeerd is door Tony Manero, het door John Travolta gespeelde personage uit Saturday Night Fever. De film is aan de trage kant maar weet wel onder de huid te kruipen en is afwisselend schrijnend en onderkoeld grappig. Castro en Antonia Zegers zien we ook terug in de andere twee genoemde films, zij het in steeds een andere rol.