L'Atalante (1934)

Mocht iemand mij verteld hebben dat l'Atalante uit 1954 komt, ik zou het zo geloofd hebben. Vlotte film, een interessante sfeerschets met een fraaie romance in het midden. De vergelijkingen met Sunrise zijn niet van de lucht, liefde op het scherpst van de snede!

3,5*.

Jean Vigo maakte maar 4 films en dit was zijn enige langer dan een uur. Een treurig figuur door zijn vroege, oneerlijke dood en dat is een understatement. Een rebellerende filmmaker ook, voor die tijd was hij zeer anti-establishment en deze film is dan nog zijn meest toegankelijke.

Mij kon het echter niet allemaal even zeer bekoren. Het verhaal is sterk en vaak ontroerend, maar de karakters (en dan vooral de kapitein van de boot) vond ik erg flets en het liefdesverdriet dat de personages voelen wordt niet overgebracht op de kijker. Ik had niet het idee dat ik zat te kijken naar een man die lijdt omdat hij zijn geliefde mist.

Was hier niet bijzonder van gecharmeerd. Moet bekennen dat de sfeer van L' Atalante me absoluut aansprak maar verhaaltechnisch was ik weinig onder de indruk. Bovendien vind ik niet dat deze film in de schaduw kan staan van Murnau's Sunrise, wat ik een briljant vrije en puure film vind. L' Atalante vind ik hooguit vriendelijk.

Deze film wordt nogal eens vergeleken met Sunrise van F.W. Murnau en aangezien ik die film echt super vind, was ik hier best benieuwd naar. Goed, nadat ik de film gezien heb, snap ik de vergelijking wel, maar deze film wist mij uiteindelijk lang niet zo te raken als bij Sunrise wel het geval was. De romantiek kreeg mij in deze film niet mee, al vond ik het verder geen slechte film.

De film kent zeker enkele sterke momenten en enkele mooi beelden, die door anderen hier allemaal al een keer genoemd zijn, maar oogt soms ook nogal rommelig. De personages zelf zijn niet onaardig, met als uitblinker Père Jules, waar ik even aan moest wennen, maar die naarmate de film vordert steeds grappiger werd. Verder deed de film mij emotioneel niet zo heel veel en dus kom ik niet verder dan een voldoende voor deze L’Atalante.

3,0*

Een pas getrouwd stel is nooit verder gekomen dan het platteland, dus direct vanuit de kerk besluiten ze op huwelijksreis te gaan en wel naar... Parijs, met de boot! De boot staat onder leiding van een knorrige brompot Jules die alle wereldzeeën bevaren heeft en met deze ingrediënten volgt er een erg leuke film met allerlei grappige situaties. Vooral kapitein Jules is een prachtig personage, erg hilarisch wat voor fratsen die uithaalt .

De film zelf is een beetje vreemd, nogal ongepolijst, maar het deert niet. Het beviel mij wel, die losse flodderigheid, die aanvoelt als een voorloper van de Nouvelle Vague. Tot slot is het camerawerk ook verrassend te noemen, erg modern en afwisselend zelfs. Al met al een terechte klassieker naar mijn mening.

Ik schaar mij grotendeels bij the one ring.

Ik vond er een aantal prachtige scènes (met name de droomscènes) bijzitten, maar het geheel voelde toch wat disjointed en ik werd er nooit echt door geraakt. Echt meeleven met de karakters bleef dan ook achterwege. Père Jules vond ook ik trouwens een bij vlagen erg irritant karakter. Dit trok naar het einde wel weer wat bij, maar zo'n simpele, lallende zeebonk is niet echt mijn cup of tea.

Jammer dat Vigo zo jong overleden is natuurlijk, maar de status van ons vroegtijdig ontglipt genie heeft hij bij mij vooralsnog niet. Kaufmans cinematografie is de moeite waard, al vind ik zijn later werk beter. Wat muziek betreft, Gaumont wilde muziek en zang in de film, waardoor L'atalante niet lijdt onder de opvallende stiltes die in sommige vroege talkies aanwezig zijn. Dat gezegd hebbende vond ik de soundtrack niet bijzonder mooi, maar wel toepasselijk.

De 12e plek in de S&S critics list vind ik dan ook erg hoog voor deze film. Het idee om deze film met Murnau's Sunrise te vergelijken was bij mijzelf niet direct opgekomen, maar als we dat zouden doen wint Sunrise die met gemak wat mij betreft (ik geef Sunrise 4,5*).

Deze film wordt door velen bestempeld als een absoluut meesterwerk. Dat heb ik er eerlijk gezegd niet aan af gezien. Toegegeven het is een sfeervolle, realistisch ogende film, maar hij kwam op mij nogal rommelig over, mede door de vele onverwachte of vaak onlogische stemmingswisselingen.

De film wordt vaak vergeleken met Murnau’s Sunrise (1927). Die vind ik in ieder geval een stuk beter, net als diens andere “meesterwerk” over huwelijksproblemen: City Girl (1930). En wat het poëtisch realisme betreft geef ik toch de voorkeur aan de films van Marcel Carné (Le Quai des Brumes e.a.)

Michel Simon is weer de "wildeman" (net als in bijvoorbeeld "Boudu sauvé des eaux") in deze Franse, realistische film die perfect aansluit bij die tijd van werkloosheid en armoede die de jaren 30 in Frankrijk waren en waar musettemuziek en weemoedige chansons een welkome vorm van vertier vormden.

Blikvanger in deze film is evenwel Dita Parlo (Ze deed ook mee in "La Grande illusion") die de rol vertolkt van het meisje dat tot op haar huwelijksdag nooit even van haar eigen dorp was weggeweest en nu ervaart dat Parijs, naast het "Lumière-aspect" ook veel nare kanten heeft.

Knap tijdsbeeld, ruw en het accent leggend op het vele "onbereikbare" en wat de romantiek betreft, zijn de scènes waarbij beide echtgenoten naar elkaar verlangen heel treffend.

Enige film die ik zag van Jean Vigo. Niet verwonderlijk want de man is heel jong gestorven. Werd als een groot talent aanzien en ieder jaar wordt nog een "Jean Vigo Prijs" toegekend.

Goede film, raak maar geen zware dramatiek. Kadert perfect in zijn tijd.

Eerste en laatste Vigo.

Vroeg sterven helpt de mythevorming. Nu zal deze film ook wel z'n waarde hebben gehad in context, maar zo heel opvallend vond ik het niet. De link met Sunrise zie ik wel, maar die vond ik dan toch ook wel beter te genieten.

Vervelend hier vooral de personages. Jules is een extreem irritant karikatuur, maar ook Jean en Juliette zijn nogal aan de irritante kant. Ze willen eigenlijk zelden personages worden, aangezien ze vooral reageren op situaties vanuit de situatie eerder dan vanuit hun personage. Daardoor komen ze nogal labiel en ongeloofwaardig over.

Verder ook niet zo heel interessant. Beetje toeristisch af en toe, een boerenstelletje dat in het wilde Parijs terechtkomt en overdonderd wordt door het stadsleven. Visueel zit er héél soms nog wel een mooi shot tussen, maar indrukwekkend is het nergens en vaak is het ook gewoon erg lelijk. De soundtrack is vooral weer erg aanwezig. Jammer genoeg niet om een stempel te kunnen drukken, wel om stiltes te maskeren.

Gelukkig duurt de film niet al te lang, maar da's dan ook het enige pluspunt. Ik ben niet blij dat Vigo zo snel gestorven is, wel dat het qua films hierbij gebleven is.

1.0*

Een intimistisch juweeltje. Steekt met kop en schouders uit boven wat er in die tijd gereleased werd, en ook ver daarna. Doodzonde dat Jean Vigo zo jong gestorven is en nooit de erkenning heeft gekregen voor dit meesterwerk.

Een vrij eenvoudig maar doeltreffend scenario dat zich concentreert op de gebeurtenissen rond een pas getrouwd stel (Dita Parlo en schipper Jean Dasté) uit de werkende klasse, aan boord van het vrachtschip L’Atalante, waar ze vergezeld worden door een tweekoppige bemanning (Michel Simon en Louis Lefebre). Prima hoofdrollen voor Dita Parlo, Jean Dasté en natuurlijk Michel Simon in alweer een karakterrol die hem op het lijf geschreven is.
De film bestaat uit drie delen. Het eerste deel start met een komische en optimistische ondertoon, alles is min of meer in harmonie aan boord van het schip, al voel je een toenemende spanning wat betreft het verschil tussen de verwachtingen van de bruid Dita Parlo en wat ze voorgeschoteld krijgt. In het tweede deel volgt de ontlading wanneer het koppel aan land gaat en Dita Parlo zich laat verleiden door het stadse leven. Hierbij erg genoten van Gilles Margaritis als tramp/artiest/straatverkoper die de concurrentie met Chaplin lijkt aan te gaan. In het derde deel volgt de fysieke scheiding tussen de pas getrouwden, na een toch wel harde beslissing van Jean Dasté. In dit deel komt de wanhoop en het verlangen van het koppel aan bod. We zien ook de tegenstelling tussen het beeld van de zogenaamd vrijgevochten Jean Dasté en het feit dat hij ook maar een loonwerker is die onder druk wordt gezet door een werkgever.


Met deze film heb ik m’n ogen uitgekeken aan mooie sequenties (o.a. de onderwater scènes), de fotografie, bijzondere shots … Visueel en inhoudelijk een prachtig geheel waardoor ik een aantal jubelende reviews helemaal begrijp, zij het dat op MM de meningen blijkbaar genuanceerder zijn. Maar voor mij staat deze L’Atalante op gelijke hoogte met die andere naturalistische Franse meesterwerken - de Renoirs en Carné’s - van de jaren ‘30. Waarbij je wel in het achterhoofd moet houden dat het in dit geval gaat om een verhaal over doodgewone mensen en hun eerder triviale lotgevallen. Verwacht dus geen heroïek of thrills, maar … poëtisch realisme. Term die ik pas nu ten volle kan vatten na het aanschouwen van deze film. Tijdloze klasse.

Een film die voor mij niet de impact heeft gehad zoals Sunrise dat wel heeft gedaan. Zeker een degelijke film over een pasgehuwd koppel dat op reis naar Parijs trekt. Daar ontdekt de vrouw een geheel andere wereld waardoor het huwelijk op barsten staat.

De film kent een aantal mooie scènes en heeft zo zijn kolderieke momenten, maar echt indruk maken deed het nimmer bij mij. Ik werd te weinig gepakt door de gebeurtenissen of de personages die nogal gekunsteld overkwamen.

Het camerawerk daarentegen was wel op niveau. Een film die me eerder technisch bekoorde, dan inhoudelijk.

Ik had nog eens zin in een echte oude film en kwam bij deze L'Atalante uit. Ik zie hier zeker wel goede dingen in. Een aantal scènes zien er wel mooi uit zoals wanneer Jean en Juliette gescheiden liggen te slapen, maar toch een connectie met elkaar lijken te hebben en de onderwaterscène is ook zeker het vermelden waard. Ook de scènes die zich afspelen in de stad zijn nog oké, maar de personages spreken we niet helemaal aan. Père Jules is als brulaap een karikatuur en het gedrag van Jean en Juliette steekt ook tegen. Jean die voor het minste jaloers en nukkig wordt, helpt de film niet echt en de romantiek tussen Jean en Juliette was ook eerder koeltjes.

Over het algemeen is het toch een film die de tand des tijds moeilijk heeft weten te doorstaan.

2.5*

Critici komen superlatieven te kort om de genialiteit van deze film te beschrijven: het zou de puurste film aller tijden zijn, de ultieme film als film die aldus het wezen van de film uitdrukt en de film tot pure poëzie zou verheffen, en het zou het puurst de liefde tussen man en vrouw in elk opzicht (fysiek, emotioneel, spiritueel) uitdrukken van alle films die er zijn gemaakt. Kortom, als je deze film hebt kun je alle andere films wel weg doen. Helaas was de film voor mij niet zo’n magische belevenis. Ik zag slechts een koppeltje aan de onderkant van de samenleving waarbij de man niet aan de verwachtingen van de vrouw, die de grote wereld in wil, kan voldoen, de vrouw zich laat verleiden door elke man die wel iets van bling bling te bieden heeft, hij jaloers wordt en haar achterlaat waarna z’n collega haar opmerkelijk makkelijk vindt in Parijs en ze elkaar weer in de armen vallen. De twee wat circusachtige mannen die haar wel kunnen bieden wat ze verlangt – de lichten van de grote stad Parijs of prullaria uit verre, exotische streken – luisteren de wat saaie film een beetje op, maar de film heeft me nergens weten te raken.

Met z’n mengeling van realisme en surrealisme en de circusachtige omlijsting is de film misschien heel belangrijk in de filmgeschiedenis vanwege z’n ‘poëtisch realisme’ welk Frans genre zou leiden tot Les Enfants du Paradis (1945-Carné), die echter veel poëtischer en gelaagder is, en wellicht ook tot La Strada (1954-Fellini) waar de film me aan deed denken maar die veel meer indruk op me maakte. De film zou ook cruciaal zijn voor de Nouvelle Vague vanwege z’n ‘experimentele’ vorm en montage, maar die zou vooral uit noodzaak zijn ontstaan wegens een klein budget en wordt in ieder geval door een Godard ver overtroffen. Kortom, de film is misschien een grote invloed maar de films waartoe het leidde vind ik interessanter dan dit eerste begin.