Novyy Vavilon (1929)

Is uit op DVD in Duitsland in een Nederlands vriendelijke versie!

ARTE zendt regelmatig zwijgende films uit (Lubitsch, gisteren Intolerance). Deze heb ik ook ik meen in het afgelopen jaar gekeken. Ik blijf het moeilijk vinden om deze op waarde te schatten. Het is verdedigbaar de films als ongenietbaar te bestempelen, vanwege de gebrekkige techniek (of transfers), maar ook de overdreven boodschapperig- en uitleggerigheid en de expressie van de acteurs.

Blijft een dilemma, want ik blijf er wel zo veel mogelijk kijken, maar moet me soms er wel toe zetten om te blijven kijken. En ze hebben zeker ook veel kwaliteiten. Je kunt wel proberen met een 'bril van die tijd' te kijken, maar goedbeschouwd is dat natuurlijk flauwekul.

Kozintsev heeft in deze film een aantal van de genoemde valkuilen omzeild en presenteert het verhaal met een bepaalde zwierigheid die de film buitengewoon het aanzien waard maakte.

Ook in Nederland uit op dvd, Moskwood.

Te beginnen met een klein applausje voor Moskwood. Zij brengen steeds weer knappe uitgaven op de markt. Ook nu weer: goeie transfer, prima kwaliteit van de soundtrack van Sjostakovitsj (toch wel essentieel bij een stomme film) en een boekje van 24 p. vol interessante weetjes bij de film.

De film zelf is middelmatig. Het is een soort verheerlijking van de Parijse Commune. Een stukje socialistische (communistische) propaganda klonk vaak als kritiek en terecht. Propaganda hoeft niet per sé slechte cinema op te leveren, maar je kunt je er wel flink aan storen. Niet te min, de muziek vond ik sterk en zorgt voor een behoorlijk aangenaam anderhalf uur.

Sommige close-ups en shots zijn origineel en zeer het bekijken waard. Ook het werken met heldere voorgrond en een wazige achtergrond kom je niet veel in film tegen. Ook het theatrale stond mij niet tegen behalve de te veel nadrukkelijkheid Maar het verhaal wordt rommelig vertelt. Voor de rest heeft Martin Van K, hierboven, het prima verwoord.

3,5*

Tja, de nadrukkelijkheid, iets wat we wel vaker zien bij zogenaamde propaganda-werkjes. Al kreeg deze film vooral de kritiek dat het te weinig propaganda bevatte, en juist door de muziek, het socialisme/communisme te kakken (cancan op nogal opmerkelijke momenten) werd gezet. Asjemenou.

De 120/125 minuten versie werd nooit vertoond overigens, moest geknipt worden door de censuur, en de huidige 93 minuten versie was het gevolg. Er is nog 1 originele lange versie; regisseur Trauberg heeft schriftelijk laten vastleggen dat deze nooit vertoond mag worden.

Nieuw Babylon valt op door z'n theatraalheid, tevens metafoor voor die oh zo slechte 'kapitalisten' die zich al te graag vermaakten in het theater. Zelfs 'real life' (de aanval op de Communarde) wordt door hen bekeken alsof ze in de loge zitten bij een vermakelijk toneelstuk.

De film grossiert in smakelijke scherpe close-ups met ultra-wazige achtergronden. En dat veel actie gebeurt in hoosbuien, draagt alleen maar bij aan de grote dramatiek.

Ik heb hier ontzettend van genoten. Van een rommelig verhaal had ik overigens weinig last. Eerder last van de plotselinge liefde tussen Louise en Jean. Ach, erg goed zij-plotje voor de finale, nietwaar? Dikke 4*.

Ik heb eigenlijk nog bar weinig vergelijkingsmateriaal, want ik heb wenig zwijgende films gezien en dit is zelfs pas de tweede zwijgende Sovjet-film. Ik heb wat moeite me er toe te zetten. Maar toch was dit toch wel weer heel interessant.

De andere film die ik zag is veruit de beroemdste zwijgende sovjetfilm ooit, Battleship Potemkin en deze is echt totaal anders. Waar Eisensteins film enkel over het collectief gaat, kiest deze film wel voor twee hoofdpersonen met zelfs een zijplotje met liefde tussen hen. Eisenstein is een wonder van montage, deze film niet. Nieuw Babylon is veel meer een verzameling tableau's. Met een camera die weinig beweegt en veel flinke close-ups van gezichten. Het meest propagandisch, maar tegelijk het meest vermakelijke was de portretering van de bourgeoisie. Naast wat bekende cliché's (hoge hoeden en sigaren) leken de plaatjes op een satanische versie van een impressionistisch schilderij van de gegoede burgerij. Maar dan in zwart-wit.

De DVD-transfer is trouwens fantastisch. De muziek van Sjostakovitsj is erg theatraal en niet echt mijn smaak, maar het past bij het geheel.

Ik hou het op 3.0*

Novii Vavilon, of Nieuw Babylon. Een Russische film over de opkomst en ondergang (wel met opgeheven hoofd) van de Parijse commune. De dik belegde socialistische boodschap krijgt een ander kleedje, maar verveelde mij toch. Buiten de overduidelijke politieke boodschap en het chaotisch acteren daarnaar, is er op cinematografisch vlak soms wel eens een lichtpuntje, getuige het gebruik van wazigheid en scherpte, soms mooie close up's en de Parijse kasseien in de stromende regen. Deze zijn een lust voor het oog!

De originele muziek overigens, is even wanordelijk als de commune zelf en begon toch al redelijk snel te irriteren.

3.5*

Ik snap de poeha rond deze film niet helemaal. Visueel mag Novyy Vavilon er best wezen. Regelmatig heb ik mooie plaatjes gezien, maar het verhaal en zeker alle propaganda stelt niks voor en de boodschap is krachteloos geworden. Natuurlijk leven we niet meer in de jaren twintig, maar het doet me verder helemaal niks. Het is maar een magere vertelling die nauwelijks impact maakt. Als een persoon zich moet schamen, dan is het Sjostakovitsj wel. Wat een ongelooflijke zeikmarsjes zeg. Het klinkt totaal ongeïnspireerd. Zelfs ik had dit wel ter plekke kunnen bedenken.

Ik weet dat Sjostakovitsj beter kon. Waarom zou ik dit geïmproviseerd broddelwerk dan moeten accepteren? Dat is het gewoon. Je kan het horen. Zelfs als het er al bij zou passen, is dat geen reden om het goed te praten.

Hmm, net een stukje van die muziek beluisterd. Ik denk dat je wel enigszins gelijk hebt. Die muziek komt in ieder geval in de verste verte niet in de buurt van de muziek uit zijn symphoniëen die later toegevoegd werden aan de klassieker "Battleship Potemkin".

Zeker zo'n 15 a 20 jaar geleden dat ik deze film voor het laatst gezien heb, dus werd het maar eens tijd voor een herziening. Als we de encyclopedie mogen geloven schijnt dit stukje geschiedenis over de Parijse Commune behoorlijk te kloppen, maar de propagandistische boodschap in deze film ten faveure van de Commune ligt er natuurlijk wel dik bovenop. Maar ja, wat verwacht je anders van een film gemaakt in de Sovjet Unie van de jaren twintig. De propaganda laat ik daarom maar voor wat het is en laat ik bij mijn beoordeling van deze zwijgende film maar achterwege. Ik vond Novyy Vavilon in ieder geval een goede film waar we o.a. een glimp te zien kregen van het Parijse uitgaansleven anno 1871 en het enthousiasme van de communards die het centrum van Parijs zo'n drie maanden in hun greep hadden alvorens hun revolutie met grof geweld werd neergeslagen. De opzwepende muziek van Sjostakovitsj die de muziek speciaal voor deze film gecomponeerd heeft paste uitstekend bij deze lofzang op de communards die minder onschuldig waren zoals de filmmakers in deze film lieten zien.

3,5*