Panna a Netvor (1978)

De Tjechische versie van "La Belle et la Bete" overtreft ruimschoots het origineel. De symboliek van het oude verhaal werd geaccentueerd binnen de denksfeer van de socialistische doctrine. De geldzuchtigen en de rijken worden gestraft, de eenvoudige en mensenlievende "Belle" wordt beloond.

Bekroond met verschillende prijzen op Festivals van de Fantastische Film. Een superieur mengsel van horror en romantiek. Heel poëtisch en stijlvol gefilmd, en met een indrukwekkende soundtrack.

Dit gotische sprookje mag dan nog reminiscenties oproepen aan Jeroen Bosch, het blijft vooral ook het werk van een gevoelsmens. De acteurs deden het voortreffelijk: Zdena (Belle) door haar blond-blauw-ogige ingenue charme, Vladimir (Netvor/Beest) door zijn irreëel aanvoelende soepelheid van een voormalige balletdanser. Klasse.

DVD te koop in Tjechië, met Engelse ondertitels.

IMDB rating 8/10

Goede film uit Tsjechoslowakije.

Vooral de eerste mistige opname ziet erg goed uit. Ook de setting is heel erg sfeervol en is werkelijk klasse. Ook de acteurs komen hier niet teleurstellend over. Tot nu toe krijgt het een 3,5, misschien heeft het kans op een 4,0.

Jammer dat Herz in zijn bloei-jaren altijd heeft moeten werken onder censuur en dat hij nooit de vrijheid heeft gekregen om zelf te kunnen bepalen wat en hoe hij iets wilde maken. Omdat hij geen saaie politieke films wilde maken moest hij het doen met het enige andere genre wat hij toegeschoven kreeg: sprookjes.

Knap is dat hij deze eigenzinnig is gaan benaderen en of zijn versie van 'The Beauty and the Beast' nog een sprookje te noemen is, daar valt over te twisten! Het is zo grimmig en met horror-elementen verfilmd dat je deze film beter niet aan kinderen kunt voorschotelen. Herz' product is meer te omschrijven als een 'romantische horrorfilm'. Maar dit is eigenlijk geen rare benadering, want de meeste sprookjes die wij kennen waren oorspronkelijk óók veel gruwelijker van aard en zijn inmiddels aardig bijgepolijst.

Het beest zelf ziet er uit als een wezen uit de schilderijen van Jeroen Bosch en zal sommigen wellicht tegenvallen in uiterlijk. De sfeer die Herz schept is buitengewoon grimmig en angstaanjagend, mede doordat (zoals in bijna alle Tsjechische films) de decors en rekwisieten weer tot in de puntjes zijn verzorgd.

Een aanrader wat mij betreft!

Schitterend!

Ook dit filmpje mag er zijn. Het ziet er allemaal pico bello uit en ja, die regisseur moet toch wel bekend geweest zijn met het werk van Jeroen Bosch gezien het uiterlijk van het Beest. Erg sfeervol ook deze versie van "Beauty and the Beast" mede ook door de zeer passende decors en de begeleidende orgelmuziek. Maar, wat er natuurlijk met kop en schouder boven uitsteekt is de verschijning van de bijzonder mooie Julie, schitterend vertolkt door Zdena Studénková. Tja, ik heb nu eenmaal een zwak voor mooie vrouwen. En dat speelt voor mij bij de beoordeling van een sprookje zoals dit zeer sterk mee .

Oh ja, nog even dit. In mijn recensie bij Spalovac Mrtvol (1968) schreef ik o.a. dit:

Jammer eigenlijk dat er aan die Praagse Lente zo'n abrupt einde kwam en hierdoor de Tsjechische cinema twintig jaar lang stil kwam te staan.

Deze woorden neem ik terug; "Panna a Netvor" en nog twee andere bijzonder mooie sprookjes ook in communistisch Tsjechië gemaakt na het neerslaan van de Praagse Lente hebben mijn ongelijk bewezen.

4,0*

Een obscure Tsjechoslowaakse adaptatie van Belle en het Beest op 1e Kerstdag, waarom ook niet? De film heeft een beetje het midden tussen een Gotische Horror, Dark Fantasy en een sprookje.

Een marktkoopman verdwaald in het bos en een plukt een roos. Een monsterlijk figuur claimt dat het zijn roos is en dat de marktkoopman zal sterven als zijn knappe dochter niet uit vrije wil naar zijn kasteel komt. Julie gaat naar het kasteel en er ontstaat een band tussen haar en het mysterieuze figuur.

Het 4:3-aspect ratio en de filmkorrel deden de duistere sfeer van de film alleen maar ten goede. De film is opgenomen in de mistige bossen van Oost-Europa en door het gebruik van goede kostuums en vrijwel alleen natuurlijk licht komt de film ook vrij realistisch over. Erg slim om het uiterlijk van het beest zo lang mogelijk geheim te houden, waardoor spanning wordt opgebouwd en interesse gewerkt. Het beste gedeelte vond ik dan ook de scènes in het bos en de Point-of-view shots uit het perspectief van het beest.

Het beest is hier een soort Raaf-man die door dierlijke instincten wordt gedwongen hertjes en jonge maagden op te jagen als voedsel. Als Julie ten tonele komt veranderd dat. Er ontstaat een romantisch gebeuren tussen de twee en het beest probeert kosten wat kost zijn uiterlijk voor Julie te verbergen. Uiteindelijk overwint, ook hier, de liefde alles. De film heeft mooie orgelmuziek, al was het wel een beetje herhalend.

De Disney-versie was voor hun doen ook best duister, maar het beest was daar wel een stuk minder eng (ik zie hem in ieder geval geen hertjes en jonge maagden oppeuzelen). Als ik deze versie had gezien toen ik jong was had ik hem in ieder geval heel eng gevonden en had ik er nog dagen lang nachtmerries van gehad. Wat de Disney-versie wel beter deed was de uitwerking van het verhaal en de personages en de schaal van het kasteel en het bos was ook veel groter dan hier.

Hoewel ik het jammer vond dat de film, ondanks de originele opzet, toch weer een vrij cliché einde heeft en het Romantische gedeelte van de film me niet zo aansprak, vind ik Panna a Netvor toch een erg sterke film. Dat komt met name door de heerlijke sfeer die de film bezit en de nachtmerrieachtige beelden. A je to, zoals de Tsjechen zeggen.

Bijzondere adaptatie van Belle en het Beest.

Deze Tsjechische versie van het sprookje zet vooral in op de sfeer die erg donker en mysterieus is. De aankleding en de cinematografie zijn uitstekend verzorgd. De in mist gehulde bossen en het vreemde kasteel waar het beest zich schuilhoudt voelen buitenaards. Realiteit en fantasy worden in dit horrorsprookje op perfecte wijze met elkaar verweven. Maar eerlijk is eerlijk, het beest ziet er wel wat knullig uit. Vooral de fragmenten waarin ze hem heen en weer laten rennen in zijn flapperende cape werken op de lachspieren. Ik had het beest liever in de vorm van een grotesk monster gezien in plaats van een man in een carnavalskostuum. Een diepere, demonische stem had wat mij betreft ook niet misstaan om de horrorelementen nog meer kracht bij te zetten.

Gelukkig wil dat niet zeggen dat het acteerwerk knullig is. Vaak vind ik dat bij dit soort oudere films al snel te theatraal. Ik weet niet of het door de setting komt of misschien de wat soberdere aanpak van de Oost-Europeanen, maar bij deze film viel me dat reusachtig mee. Vooral de rol van Belle wordt erg sterk neergezet. Daarnaast is de gespleten persoonlijkheid van het beest een interessant gegeven waar nog wat meer tijd aan besteed had mogen worden.

Naarmate de film vordert komt er steeds meer ruimte voor romantiek. De zware onheilspellende orgelmuziek maakt dan ook geregeld plaats voor mooie klassieke stukken. Helaas brengt dat ook meteen een hoop sentimentaliteit met zich mee. Vooral het clichématige eind was een aderlating. Het was gelukkig snel afgeraffeld. Daardoor leek het alsof de regisseur zelf het einde ook niet zo voor ogen had, maar gebonden was aan het originele verhaal. Na het lezen van Baggermans bericht over de censuur zou het mij in ieder geval niets verbazen.

Gelukkig overheerste het positieve gevoel toen de film voorbij was dankzij de ijzersterke sfeerschepping en eigenzinnige aanpak.

Een her-vertellingen van het klassieke verhaal; "La Belle et la Bête" ("The Beauty and the Beast") In de vorm zoals wij hem het beste kennen in de vertelling van Jeanne-Marie Leprince de Beaumont (1756) Een verhaal waarvan tijdens dit schrijven, door de jaren al minstens 25 film-bewerkingen van zijn uitgekomen. Meest opvallende aan deze is dat het een Tsjechoslowaakse film is, die ten tijde van de roerige jaren '70 van het communistische land is gemaakt. Het is vermoedelijk tevens ook de meest volwassen filmversie die er bestaat van dit verhaal.

Een ander bijzonderheid van deze film is het beest...deze Netvor (beest) is een vreemd wezen met de kop van een vogel (een creepy griffioen-man) en leeft in het vervallen kasteel. Daarnaast hoor je regelmatig wat er zich afspeelt in het hoofd van dit monster.Je krijgt dan ook een soort Gollum-achtige aartsvijand in zichzelf te zien/horen. Hierdoor voel je ook veel meer sympathie voor het getergde monster dan voor het (veel minder uitgewerkte) meisje Julie, de dochter van de handelaar en een soort Assepoester inclusief een paar gemene stiefzussen. Doordat zij hem niet mag aankijken, komt er tevens een seksuele spanning tussen beide te hangen.

Verder is de aankleding erg mooi, Bij vlagen zag ik mooie Gotische duistere sferen en vaak hangen sfeerverhogend flarden mist over het land. Helaas zijn er ook wat opmerking aan d film, zo vond ik Zdena Studenková niet heel erg overtuigend spelen. Is het einde alles behalve bevredigend en werd het regelmatig in beeld zijnde hulpje niet echt benut.

Toch is 'Panna a Netvor' een redelijk goede en opvallende film tussen al die bewerkingen van het beroemde sprookje. Want in plaats van te vertrouwen op wat eerder met het verhaal is gedaan, voegt het nieuwe tegen horror leunende elementen toe. Bon.. de film is niet heel zoetsappig en best uniek dus vooruit een half puntje meer!

De Tsjechische regisseur Juraj Herz gaat aan de haal met het eeuwenoude sprookje, maar de uitwerking blijft spijtig genoeg beperkt. Nu geef ik toe dat een omgeving als deze me zelden aanspreekt, maar niettemin lieten de schitterende natuuropnames gedurende de opening me even opleven. De aankleding van Panna a Netvor is erg geslaagd en de detaillering mag er behoorlijk wezen, maar uiteindelijk zijn het de personages die gewoon niet meewerken. Het acteerwerk is over de grote lijn te simplistisch en onovertuigend en de kostuums doen goedkoop aan. Het geheel mist een factor die ervoor kan zorgen dat het doorlopend boeiend blijft, maar deze ontbreekt hier volledig. Nu introduceren Herz en zijn scenaristen best wel wat originele concepten en ideeën, maar de uitwerking van met name de romantiek doet afstandelijk aan. Het verbaasde me dat de personages nog zo'n oprechte interesse hadden voor elkaar, maar klaarblijkelijk moet je dat bij dit soort verhalen voor lief nemen.