Unser Täglich Brot (2005)

Sterke film, zeg. Afstandelijk en klinisch observerend en zonder een enkel woord in de camera of van een voice-over, toont de film hoe mechanisch de voedselproductie tegenwoordig is. De film spreekt er geen oordeel over uit, maar registreert alleen.

De cameraman verdient een groot compliment: de shots zijn zonder uitzondering statisch, strak en zeer krachtig. Door die statische beelden wordt de enige beweging in de film veroorzaakt door de processen van de vlees- en groenteverwerking. Dat accentueert nog eens het continue karakter van die handelingen. Dat al die processen dag-in-dag-uit, ook terwijl je de film kijkt, plaatsvinden.

Indrukwekkend inderdaad. Vooral als de kuikentjes als pingpongballetjes in de kratten worden gespuugd. Al is indrukwekkend niet het juiste woord, maar een beter woord weet ik niet te vinden. Doordat het shot zo klinisch is, zonder emotie, zonder moraal.

Ook bijzonder: de olijfboom die wordt leeggeschud en het varken dat maar blijft leegstromen. En nog heel veel meer.

Prachtig en lelijk, 'clean' en vies, grappig en pure horror, fascinerend en verbazingwekkend, herkenbaar [ben opgegroeid op 'de boerderij'] en onherkenbaar.

Verschillende emoties gierden door m'n lijf, met open mond [ik stikte zelfs haast in m'n eigen slijm] heb ik weer wat kwijlplekken achtergelaten op de bios-stoel. Geen kots gelukkig, want de film zit ook vol walgelijke misselijkmakende momenten.

Geen muziek, geen inhoudelijke monologen/dialogen, alleen maar beeldenpracht/beeldenkracht.

Ik zie geen reden dit niet met 5* te belonen. Om stil van te worden.

Ik kan echt niet wachten op de volgende pareltjes van Geyrhalter, Trocknen der Farbe en Wachsen des Grases.

0,5*.

Een gortdroge registratie. Heerlijk hoe die statische shots beeld na beeld weer verbazingwekkende voedselmechanismen tonen. Jammer dat het constante gebruik van wide angle shots een wat overdreven nadruk legt op het perspectief. De akkers lijken nóg groter, de kassen nóg dieper, de hallen nóg langer. Wel érg mooi gefilmd allemaal, zeer puik in beeld gebracht.

Unser Täglich Brot heeft me waarschijnlijk wel anders achtergelaten dan de meesten. Ik blijf achter met een gevoel van apathie. Slechts een paar beelden lieten me beroerd: de doodbloedende kippen en de dood der koeien... Daar moest ik wel even bij slikken. Toch zal mijn vlees er niet minder om smaken. Mijn groenten evenmin.

Wel 4* sterren voor het geheel. Ietwat traag nu en dan, maar zeker indrukwekkend.

Fascinerende film!

Het is net alsof het op een andere planeet is opgenomen. Je weet van het bestaan van deze productieprocessen af, maar met al die grote machines en vernuftige loopbanden is het net science fiction. De kuikentjes op de ultrasnelle lopende band lijken zo wel tennisballen en de persoon die de beestjes een voor een in een apparaat stopt doet ook alsof 'ie geen levende wezens in de handen heeft. Ziet er echt heel absurd uit.

De natuur wordt hier schitterend in beeld gebracht. Dit spreekt me veel meer aan dan zoiets als Koyaanisqatsi. De symmetrie in de beelden is heel consequent doorgevoerd. De regisseur heeft zelf de camera ter hand genomen en plaatst de camera steeds op de perfecte plek. Als er bewegend beeld is, is dat vanwege de camera die op een rijdend object (meestal een machine) is geplaatst.

De documentaire heeft geen muziek, maar er zit wel muziek in; er zit veel ritme in de film.

Het einde van de film is meteen ook het wrangste gedeelte. Die beelden blijven ook op je netvlies staan. Die koeien die een soortgenoot zien hangen aan een ketting en beseffen dat ze er aan gaan. Gruwelijk.

Niets toe te voegen aan bovenstaand commentaar van Kapp. Uitermate fascinerende documentaire, die lang op m'n netvlies zal blijven hangen, mede door de laatste vijf minuten. Fascinerend ook, dat de regisseur het anderhalf uur boeiend heeft weten te houden, zonder enige vorm van mondeling commetaar. Ben diep onder de indruk. Eén van de beste docu's die ik in tijden zag en eindelijk eens een docu zoals ik ze graag zie: show, don't tell.

4,5*

Zeer wonderlijke film. Alle productieprocessen van de voedselindustrie die je hier ziet zijn opzich al interessant en door de manier van filmen wordt dit proces alleen nog maar indrukwekkener. Zo strak en mechanisch wordt er gefilmd precies op dezelfde manier zoals het voedsel bewerkt wordt, althans dat idee krijg je haast.

Indrukwekkend. Origineel. Bijzonder. Zet je aan het denken, maar is ook fotografisch wat mij betreft zeer sterk.

En dat is ook precies de essentie die het bij je achterlaat.

Het is heel gemakkelijk en menselijk om te walgen en treuren van het hier getoonde. Hoe met name dieren verworden tot een soort gereedschap zonder enige emotionele lading van de kant van degene die het gereedschap gebruikt.

Aan de andere kant, en dat is misschien wat cru om te constateren, is het op deze manier ook wel een uitermate efficient proces. De bedrijven en hun productieapparaat (voornamelijk in Duitsland lijkt het) zijn allemaal zeer netjes, schoon, hygiënisch en slim ingericht.

Ze ogen niet als ranzige, gemene fabrieken met tuig dat stiekem naar buiten kijkt of ze niet gepakt worden door de Keuringsdienst van Waren of een dierenrechtenorganisatie.

Nee, het meest pijnlijke aan alles is dat dit juist de voorlopers zijn, de grote bedrijven met miljoenen aan diepteinvesteringen met de creme de la creme aan technologische ontwikkelingen die waarschijnlijk bakken aan subsidie ontvangen.

Heel mooi om de knappe productie te zien, maar tegelijkertijd uiteraard zeer confronterend hoe de medebewoners van onze aarde zo uitgekookt tot op het bot gebruikt en geslacht worden.

Wat een vreemde gewaarwording was het, toen ik in deze uiterst kritische documentaire beelden zag van kuikentjes en kippen, in een productieketen die me wel erg bekend voorkwam. Tussen mijn 14de en 17de heb ik zelf in de vakanties ook in een kuikenbroederij en kippenslachterij gewerkt, en deze beelden hadden rechtstreeks daarvandaan kunnen komen, ze waren aan de orde van de dag. Dus ja, ik ben ook schuldig, ik ben ook een klein onbeduidend orders opvolgend schakeltje geweest in deze voedselketen... en geloof me, ze hadden nog wel bizarrer beelden kunnen maken.

Maar misschien is het interessanter om me af te vragen waarom het destijds niet in me opkwam om twijfels te hebben bij deze werkwijze. Ik was simpelweg niet zo kritisch, maar het had denk ik ook te maken met het feit dat ik in geen geval de volledige productieketen kon overzien, iets waar deze documentaire beter in is geslaagd. Vooral de beelden van die volgroeide kippen die machinaal worden opgeraapt, of van de koeien die om zeep worden geholpen zijn erg krachtig in dit opzicht.

Stilistisch is er dan ook niets op deze docu aan te merken. De belangrijkste karakteristiek is de eenvoud in stijl: een puur observerende camera die allerlei schakels in verschillende voedselproductieketens vastlegt. Shots duren precies lang genoeg om je blik de vrije loop te laten, er wat over na te denken en weer 'verder te zappen'.

En het doel wordt ook echt bereikt: laten zien hoe mens, dier en machine op bijna gelijke wijze hulpmiddelen worden in de voedselproductie. Waar iets niet volledig machinaal kan worden gedaan wordt een mens in gezet langs de lijn met varkens, koeien en kippen om met de hand het karwei verder af te maken.

Er ontstaat zo werkelijk een soort vervreemding van de natuur, die nog het meest zichtbaar wordt in een op het eerste gezicht minder belangrijk fragment: dat waar kolen worden verpakt door mensen die op een rij over het land kruipen, terwijl een tractor die achter ze rijdt een overkapping vasthoudt vóór die mensen, met bakken waarin ze die kolen kunnen leggen. Zo wordt het een miniatuur-fabriekshal, met kunstmatig licht en allerlei andere elementen die strikt noodzakelijk zijn voor de productie.

Interessant dus, een aanrader.

Mooi gefilmde documentaire, die wellicht toch baat had gehad bij wat gesproken tekst of ondertitels. Vond het een tamelijk lange zit, ondanks de mooie, strakke beelden. Geyrhalter had zich misschien ook beter iets meer beperkt, bijvoorbeeld het gedeelte ondergronds (zoutwinning ofzo?) en enkele sequenties met gewassen hadden achterwege kunnen blijven. Verder een tamelijk verontrustend document over onze geautomatiseerde wijze van voedselproductie.

Je kent het wel dat je als kind gevraagd wordt waar voedsel vandaan komt: uit de supermarkt natuurlijk! en voor je het weet wordt je door je ouders meegenomen naar de kinderboerderij (koe, varkentje, kipje), wordt je door de grote grootgrutter nog voorzien van je eigen wortelmoestuintje in een kartonnen bakje, zie je in de STER-reclame nog de bejaarde Italianen vrolijk pastasaus maken en dan heb je een betere voorstelling van de stand van zaken.

Geyrhalter laat zien, zonder commentaar, zonder verdere uitleg dat het kinderboerderijtje, dat moestuintje en die Bertolli-reclame toch ook niet helemaal stroken met de werkelijkheid.

Wist ook wel hoor, toch goed weer even de echte voedselindustrie te zien.

Inmiddels gaan er veel beelden rond over de erbarmelijke omstandigheden in slachthuizen, waarin dieren op gruwelijk wijze worden behandeld. Met die beelden in je achterhoofd ogen de taferelen in Our Daily Bread gek genoeg minder heftig. Nu lijkt Nikolaus Geyrhalter ook niet te schreeuwen in zijn documentaire hoe slecht het allemaal is, hij kiest voor een volledig observerende film over ons voedsel in het algemeen. En ja, daar hoort ook het slachten van varkens, koeien en kippen bij. Ook al gaat het niet puur om die slachtingen, dat zijn natuurlijk wel de fragmenten in deze film waar je na het kijken over praat. Kan me niet voorstellen dat iemand na het zien van deze documentaire als eerste reactie heeft: ‘Man, wat fascinerend om eens te zien hoe komkommers worden geteeld’.

Maar met scènes rondom komkommers of aardappels schetst Geyrhalter wel een bijzondere vergelijking. We zien mensen op dezelfde stoïcijnse manier omgaan met paprika’s als met levende wezens. Sterker nog, het lijkt alsof men appels zorgvuldiger behandelt dan schattige kuikentjes. Overigens is het niet ondenkbaar dat je voor de mensen ook medelijden kunt krijgen; zo worden - waarschijnlijk zwaar onderbetaalde - mensen in een aftands busje in een aspergeveld gedropt, waarbij je bij het zien van hun werkwijze al last van je rug kan krijgen. Maar goed, het zijn vooral de beelden waarbij met dieren wordt omgegaan als een levenloos product dat wel even binnenkomt. Wat dat betreft heeft Geyrhalter een fascinerend verslag gemaakt, eentje die je prima op alle middelbare scholen zou kunnen vertonen als lesmateriaal.

Als film heeft Our Daily Bread wel wat minpuntjes. De stijl wordt veelal geprezen en ik vind de strakke totaalshots ook interessant gekozen. Echt mooi of uitzonderlijk vond ik de meeste shots niet (eerder effectief), maar stilistisch gezien was dit een prima keuze. Het is alleen onbegrijpelijk - en enorm jammer - dat Geyrhalter niet altijd consequent is en deze stijl niet overal doorzet. Soms krijgen we ineens beelden die totaal niet matchen met de rest, alsof hij het soms zat was en de camera maar even in de hand nam. Het klinkt misschien als een kleinigheid, maar juist bij een film met zo’n typerende stijl valt het meteen op als men daarvan afwijkt. Verder is Our Daily Bread logischerwijs geen hele makkelijke zit. En dan niet vanwege de expliciete beelden, maar eerder de rest. Zo fantastisch vond ik het nu ook weer niet om minutenlang naar een paprikaplukker te kijken. De film had van mij de helft korter gemogen, dan was het effect wat mij betreft hetzelfde gebleven.

3 sterren.

Film zonder commentaar met eerlijke beelden over de voedselindustrie/voedselproductie. Pff, ik ben echt blij dat ik al jaren vegetariër ben na het zien van al die beelden van slachtingen en dergelijke. Voor mij voelt het als dierenleed en dierenmishandeling. De koude, gevoelloze manier waarop de werknemers met de dieren omgaan, vind ik pijnlijk om te zien, maar het is de (harde) waarheid. Die mensen zijn naar mijn mening geen haar meer waard dan die dieren. Dat er geen commentaar is vind ik fijn. Het heeft soms iets rustgevends en het geeft je meer ruimte om de situaties ook als kijker te observeren en er een eigen mening over te vormen. Ik had hiervoor de film “Food, Inc.” gekeken. Die viel mij nogal tegen. Deze boeide mij veel meer. Een goede, confronterende film. 4*