Darwin's Nightmare (2004)

Er is eerst een voorbespreking met de regisseur van de documentaire op dat tijdstip [zoals ik had begrepen].

Ah, eveneens interessant natuurlijk.

Deze film geeft naar mijn mening een helder beeld van de gevolgen van de globalisering in Tanzania. Om een of andere vage reden is de Nijlbaars 50 jaar gelden uitgezet in het Victoriameer en heeft het gehele ecosysteem ontwricht. Na tientallen jaren kan er geoogst worden. De mensen rond het meer, al enige generaties bestaande uit vissers, kunnen alleen nog maar op de baars vissen omdat alle ander vis weg is. Voor een kruimeltje vissen ze het meer leeg en leveren de vis aan een rijke Indiase familie die eigenaar is van een van de visverwerkingsfabrieken. Vervolgens komen er louche russen met een leeg(jaja) vliegtuig, om de tot filet verwekrte vis op te halen om in europa te verkopen. etc.etc.
Het ruikt naar een vorm van moderne slavernij en neo-kolonialisme. Naast dat de regering van Tanzania de toestand bagatelliseert en zich eigenlijk druk maakt over de wijze van berichtgeving over hun land zijn er ook nog geneog Westerse wetenschappers en opiniemakers die hen hierin steunen. Althans zijn zij ook van mening dat het allemaal wel meevalt met de ooraken van de ellende, want er is geen spaarcultuur, vissers gaan met hun loon naar prostituees etc. volgens mij waren het echt wel buitenlanders die hen bezochten, eentje is bovendien door een Australier vermoord, of er is sprake van stadsproblemen en noem maar op. Feit blijft dat deze regering haar land verkoopt en werkeloos toekijkt hoe haar bevolking crepeert en rond moet komen van een hongerloon waarbij sparen geen optie is. Ondertussen kijkt het westen toe en blijft maar dood en verderf stimuleren en spint er garen bij. (Zie ook Lord of War). Het Westen hoeft in Afrika geen oorlogen te voeren zoals in Irak want de oorlogen voeren de Afrikanen zelf wel, met westerese wapens en de grondstoffen komen geen moment in gevaar. De hoogste bieder krijgt toch wel wat hij wil. Men klaagt over de corruptie en dictatuur in die landen maar vreemdgenoeg heeft men nooit enige reden gezien om een van die landen binnen te vallen zoals men de dictator van bagdad wilde verwijderen.(Bokassa had meer doden op zijn geweten)
Zoals de nachtwaker zei is oorlog inderdaad voor velen een uitkomst. Althans voor degenen die oorlog voeren. Men kan dan in ieder geval geld verdienen of juist door plunderingen een inkomen vergaren.
Het Westen mag blij zijn dat er geen Afrikaanse Hitler opstaat en alle Afrikaanse landen verenigd om in opstand te komen tegen Europa. Het erge is dat ze dan redenen en wapens genoeg hebben.

Jammer dat de journalist, in de nabespreking van de documentaire, van die suffe nietszeggende vragen stelde:
Waarom ga jij, die uit een dorpje in Oostenrijk komt, juist naar Afrika om daar te filmen? Wat een stomme vraag, rot toch op man! Wat deed die idioot van een journalist daar eigenlijk? Hem ontging de totale essentie van de film. Jammer,die is in ieder geval niet voor hem gemaakt.

Mjah, ik had toch een beetje gemengde gevoelens na het bekijken van deze docu. Laat ik er maar mee beginnen dat ik niet twijfel aan de integriteit en de bedoeling van de maker. Iedereen weet dat er op het afrikaanse continent al vele lange jaren dingen behoorlijk scheef zitten. Armoede en uitbuiting bij de bevolking, burgeroorlogen, scheve economische verhoudingen en AIDS teisteren grote delen van dit werelddeel. Hongerige kinderen en uitgemergelde zieke jonge mensen laten mij zeker niet koud en ik vind het goed dat daar aandacht voor gevraagd wordt. We mogen in het westen niet de ogen sluiten voor die problemen maar of ik nu helemaal gelukkig ben met de aanpak van deze oostenrijker is een andere zaak.

Darwin's Nightmare is een persoonlijk document, een opinie, een visie van de filmmaker net zoals de docu's van Michael Moore dat bv zijn. Echter waar het bij Moore wel duidelijk is dat het de mening van de persoon Moore betreft kan ik dat hier niet altijd zeggen. Vind het ook een beetje flauw om het dan ook maar te gooien over de boeg van de visuele armoede bij de kijkers.
De docu is zonder meer erg suggestief en er worden bewust of onbewust verbanden gelegt die volgens mij helemaal niet zo direct te leggen zijn. Een en ander zorgt voor een erg eenzijdige en misschien op sommige plaatsen wel onjuiste belichting van de complexe problemen die er zeker zijn.
Het lijkt uit deze docu alsof de export van de vis naar Europa direct te linken is met de dreigende hongersnood maar dat lijkt me niet juist. De hongersnood komt door droogte en het mislukken van de rijstoogst. Ook de connectie met AIDS, prostitutie en straatkinderen is niet juist. Dit zijn geen specifieke problemen die spelen in afrika, die te maken hebben met de ecologische verstoring rond het Victoriameer. Het zijn problemen die voortkomen uit armoede, uit het feit dat te veel mensen van het platteland trekken naar de plaatsen waar werk te vinden is (de steden) om er vervolgens achter te komen dat er toch niet genoeg werk is. Dit probleem speelt in bijna alle ontwikkelingslanden en globalisering is daar maar ten dele schuldig aan.
Ook de sugestie dat organisaties als de VN oorlogen sponsoren in Afrika, met behulp van goedkope russische vrachtmaatschappijen, gaat mij te ver. Evenals de bewering dat vele afrikanen op oorlog zouden zitten te wachten om er dan finacieel beter van te worden (dat is natuurlijk grote onzin, daarvoor hoef je alleen maar te kijken naar de humanitaire ramp die oorlog is).
De documentaire lijkt ook wel gemaakt vanuit een soort van westers schuldgevoel maar werkt daardoor ook stigmatiserend. Zo van wij het rijke westen zijn de boosdoeners en de afrikanen zullen de eeuwige slachtoffers blijven. Een boel problemen in Afrika zijn uiteindelijk ook intern (kijk naar wat er in Zimbabwe gebeurt is) de oplossing zal dus eindelijk ook van de afrikanen zelf moeten komen. Ik ben dan ook erg benieuwd wat een afrikaan van deze documentaire zou vinden.

Een intressant en zeker urgent onderwerp dat door te veel aan suggestie, te veel aan persoonlijke inkleuring, te veel aan zogenaamde waarheden die niet zo duidelijk en glashard te stellen zijn, bij mij iig behoorlijk aan kracht moet inboeten. 3*

Met veel van wat je zegt kan ik wel meegaan maar hier mis je het punt mijns inziens. Wat deze docu laat zien is de totale waanzin van het exporteren van eten uit een land waar hongersnood heerst. Luxe vis wordt afgevoerd naar Europa terwijl aan de andere kant de noodhulp wordt ingevlogen.

Aansluitend aan je kritiek had ik zelf vooral moeite met de vage relatie tussen de veelheid van onderwerpen. De rol die de visindustrie in het geheel speelt is mij vooral niet duidelijk geworden. Het leek wel alsof de mensen die daar werkten slechter af waren dan wanneer ze geen werk hadden, wat me enigszins vreemd lijkt. Die fabrieken moeten toch het een en ander opleveren, ook voor de arbeiders.

Wat een beoordeling betreft: bijzonder interessant onderwerp, als film vond ik het niet meer dan aardig. 3*

Nou het gaat mij dus inderdaad om die suggestie die zo gewekt wordt. De Nijlbaars is niet meer dan een exportproduct. Wat als het olie was geweest? Olie kan je niet drinken of eten toch bestaat ook hier de relatie van olie-export (geld verdienen) aan de ene kant en het invliegen van hulpgoederen aan de andere kant. Uiteindelijk is het een kwestie van geld wat op de verkeerde plekken terecht komt.

De Nijlbaars op zich zal echter niets aan de dreigende hongersnood veranderen (dat komt immers door de droogte en een verkeerde verdeling van het verdiende kapitaal in zo'n land).

Als gevolg van 'de globalisering' wel ja. Maar juist dat is het probleem dat wordt aangekaart. Internationale handel neemt het over van locale voedselvoorziening.

Dat is toch belachelijk? Olie kan je niet eten, Nijlbaars wel. En voor de komst van de Nijlbaars waren er vele vissoorten die ongetwijfeld door de kustbewoners werden geconsumeerd.

De macht die Europa uitoefent (wij uitoefenen) op de visserij daar heeft mijns inziens dus wel degelijk met de hongersnood in Tanzania te maken.

Dat zeg ik toch? Olie en vis leveren wel geld op en een eerlijke verdeling van gelden is een belangrijk wapen in de strijd tegen armoede en honger.

Er spelen veel meer problemen, overbevolking, droogte, corruptie. Ecosystemen storten in omdat er teveel druk op komt te staan omdat teveel mensen gebruik moeten maken van de natuurlijke bronnen. Wat een land als Tanzania nodig heeft om hongersnood te voorkomen is niet slechts een meer met vis erin maar een fatsoenlijk werkende overheid en landbouworganisatie zonder corruptie die kan voorzien in de voeselbehoefte van de bevolking.

Het eerste wapen tegen honger is niet geld maar eten. Je BNP opschroeven door voedsel te exporteren is prachtig maar niet als de bevolking omkomt van honger. Dan ligt de eerste prioriteit daar. Ik kan met de beste wil van de wereld geen logica zien in het exporteren van producten die jezelf tekort komt.

Daarbij heeft Tanzania ongetwijfeld genoeg natuurlijke hulpbronnen om zelfvoorzienend te zijn op het gebied van voedsel.

Zeker. Maar wat het niet nodig heeft is een inhalige supermacht die het land gebruikt als een veredelde kweekvijver voor eigen luxe producten en daar als ruil enige hulpmiddelen tegenover stelt.

Ik zeg niet dat het beter is de visserij daar af te schaffen of alleen aan te wenden voor de eigen bevolking. Maar deze docu wil laten zien dat de globalisering een duidelijke, negatieve rol speelt in de totstandkoming en instandhouding van de forse problemen daar. Het is misschien geen causaal verband, maar dat er een verband is tussen hongersnood en visexport (het gaat hier immers twee keer over eten) lijkt me niet te ontkennen.

Klopt.

Nou ja niet dus. Bovendien, als ik het goed heb, dreigde de hongersnood juist niet rond het meer maar in een ander gedeelte van het land. De hongersnood komt ook niet door een tekort aan vis maar aan rijst (een hele andere natuurlijke hulpbron) en ook al zou alle vis voor de eigen bevolking gebruikt worden dan is het nog maar de vraag of hiermee een hongersnood kan worden voorkomen aangezien vis een redelijk beperkte hulpbron is.

Hier ben ik het mee eens. Het is zeker geen zuivere handel en ik weet ook wel dat fabrieksschepen uit Europa en Japan de afrikaanse kusten plunderen ten koste van de locale economiën.

Echter de verbanden tussen visexport en hongersnood vind ik hier veel te sterk gesteld en ik mis daar bovendien een goede onderbouwing voor (het blijft suggestie).

Maar wat ik vreemd vind is dat niemand zich afvraagt waar die Baars vandaan komt. Wie heeft hem daar uitgezet met welke bedoeling?

De europeaan heeft de baard daar uitgezet. Met uiteraard een financieel doel. Voorheen was de situatie van de roofbaars (natuurlijk) niet voorzien. Oorspronkelijk komt de baars uit Japan, maar is nu breed vertenenwoordigd in o.a. europa. Het gebied hier heeft geen baat bij de Victoria baars. Alleen de fabrikanten zijn steenrijk, ze hebben villa's met speciaal voor hen aangelegde overstelbaar mooie lanen. Verder profiteren er enkele vissers en handelspersonen. De lokale bevolking heeft het alleen maar slechter gekregen. De baars eet alle vis o.a. de Tilapia die hier rijk vertegenwoordigd was. Af en toe zijn er visverboden op tilapia en andere vis omdat anders de tilapia totaal nie meer bestaat. De lokale bevolking leeft van vis en hebben hongersnood als er niet gevist mag worden. Veel mensen hebben ook al honger omdat het hier armzalig arm is en met namen op het schiereiland van o.a. Kibara de hulporganisaties zich hebben teruggetrokken naar de steden. Vaak gaan de vrouwen in de prostitutie, en ik heb met eigen ogen gezien hoe de situatie op het moment is. Geregeld komt men om voedsel vragen omdat men verstoten wordt als men aids heeft. Zelfs door de echtgenoot. Als het eten wat er al niet was krijgt desbetreffende persoon dus ook niet meer. Bovendien heeft hij (meestal een zij) ook geen onderdak, en anders is het belachelijk slecht.

Kijk ook "Beat the Drum" --> gaat over aids in Z-afrika, maar er komt veel overeen met de situatie op het schiereiland ten noorden van Mwanza.

Btw, ik werk samen met een klasgenoot in een ziekenhuis in Kibara )voor geografie check google earth.

momenteel houden we ook een blog bij; stage-tanzania.nl

note; bepaalde personen die ik hier gesproken heb en ok in de film spelen (met name jonathan) zijn door de politie opgepakt en ondervraagd. De president wil de film in Tanzania verbieden. Uiteraard heeft dit een slechte image voor Tanzania, en dat vind ik ook niet terecht.Veel is hier slecht, zoals o.a. leefomgeving en onderhoud, maar zo maak je het niet beter. De regiseur had het beter iets anders kunnen weergeven.

Waarom dan? Als het daar werkelijk zo is lijkt het mij alleen maar goed als dat 'de wereld' duidelijk wordt gemaakt.

Interessant bericht verder. Vraag me nog wel af hoe het dan zit met de mensen die bij die visfabriekjes werken en de vissers. Zij krijgen toch loon neem ik aan? Dan hebben ze het toch beter dan zonder die industrie?

@ ercee

Ja maar het toerisme blijft daardoor achter, wanneer er een negatief beeld ontstaat. De president is erg goed, en doet erg z'n best Tanzania uit de problemen te helpen, maar dit is erg moeilijk. En als het dan nog moeilijker word gemaakt..

Tuurlijk zijn de filmbeelden echt, zijn niet geanimeerd of iets dergelijks. Maar ik kan met een subjectieve blik ook bijna zo'n beeld van Amsterdam schetsen. Uiteraard is het niet vergelijkbaar, maar wat ik probeer te zeggen is dat de regiseur geen totaalplaatje laat zien van bijv. Mwanza. Je ziet alleen extreme beelden. Ik heb bijvoorbeeld nergens straatkinderen zien lijmsnuiven, en ga vrij veel met straatkinderen om. Wel mensen die hun hersens hebben kapot gedronken en ook wiet rokers.

Maar als je alleen negatieve beelden laat zien ben je niet objectief. Wij gaan elk weekend naar mwanza om bij te komen (goed eten en slapen) vannuit kibara. Dat wil wat zeggen over Mwanza en Kibara. Kibara is een hondervoud erger dan mwanza en dat is vrijwel niet overdreven.

By the way- Er gaat enorm veel geld naar alcohol, vooral bier, 1 van de grootste economieen hier. Waarom gaat het geld niet naar voedsel en onderdak vraag je je dan af. Maar dat zie je veel in arme landen. In het weekend is het niet aan te raden op straat te lopen, 's nachts in weekenden uberhaupt niet, dan is iedereen dronken. Zelf oude tantes waar je het niet van verwacht evenals een ziekenhuis directeur.

Om op je andere vraag terug te komen; er zijn inderdaad mensen die vrij veel loon krijgen. Hier zie je ook enorme rijken, die zitten dan ook vaak in de vis. (vrijwel altijd indieers) Ze runnen ongeveer alle shops, internet cafe's hotels en restaurants. Er rijd hier zelfs iemand in een porsche cayenne door de ' straten'. Ongelofelijke contrasten.

Het probleem van de rijkere bevolking is dat ze van armer'en profiteren, o.a. prostitutie. Ik heb met iemand gepraat die door een visser AIDS heeft opgelopen voor 10.000 shilling (7 euro). Vrij duur om je leven voor te verkorten.

leonard0.hyves.nl/blog is trouwens ook een blog van de omgeving daar. De foto's zijn niet echt shokkend, want bij shokkende gevallen maak niet echt foto's, past niet helemaal in mijn ethiek. Voel me er niet gemakkelijk bij.

Ok, bedankt. Succes daar verder.

leuk altijd...reacties...

ik heb 10 jaar in afrika gewoont, er ga er over twee maanden naar terug, voor altijd...

goeie docu..mooi gefilmd..

tragisch...en ook weer typisch nederlandse reacties ...een giro 555 verhaal, we storten wat geld en voelen ons goed, we hebben iets gedaan. en twee weken verder?...niks meer..

zit niet te zeiken dat dit zo erg is..al dat leed...jullie doen er toch niks aan..

Jij wel?

yep

Stoer zeg.

ja..zou bijna sorry zeggen

maar ...haat mail kun je altijd naar [email protected] sturen..die beantwoord ik graag want...

natuurlijk ben je het er niet mee eens..

Waarmee niet eens? Wat ga je daar de rest van je leven doen dan?

Laten we het liever bij de docu houden, die een interessant onderwerp aansnijdt. Helaas is de docu vrij matig gemaakt. Zo zijn er vervelende close ups, soms matig filmen en stelt de documaker vaak erg domme vragen.

Zoals gezegd is het onderwerp wel interessant en kun je kritische aantekeningen plaatsen bij verschillende dingen. Bijvoorbeeld het feit dat er masaal eten (vis) uit een land wordt gehaald waar hongernood is of de wapens die het land tussen de noodhulp in binnen worden gevlogen. Of de hoge piefen die beweren dat het allemaal uitstekend gaat met de visproductie. Er wordt nergens echt op ingegaan, dat is jammer.

Door het onderwerp en sommige aangrijpende scenes verder wel een boeiende docu.

ja..je hebt gelijk Leno..

Ik vind dit een van de betere docu's. Deze man heeft 2 jaar aan dit project gewerkt voor een kleine 2 uur filmmateriaal. De gesprekken met de locale bevolking vond ik zeer aangrijpend (bijv. de bewaker ,de hoeren en ook de piloten). Verder vind ik alles goed in beeld gebracht en mooi gemonteerd.

Een keiharde waarheid die mijnsinziens zeer goed in beeld is gebracht.

Daarom 4.5 sterren.

Hier hoef ik niets aan toe te voegen.

Idem 4.5*

dan zijn wij het daar in ieder geval over eens

Bij deze indrukwekkende documentaire sluit een boek, die ik jaren geleden gelezen heb, (in 1994 alweer!, en nog steeds in mijn bezit), naadloos aan. Het heet "Darwins Hofvijver. Een drama in het Victoriameer" en is gescheven door de bioloog Tijs Goldschmidt. Het is een persoonlijk verslag met veel oog voor de sociale en ecologische aspekten. Het kreeg toen veel belangstelling. Echt een aanrader. Sindsdien schrijft hij stukken voor o.a. NRC.

(de man van de voorlichtingsfilm in de documentaire, die het over de oorsprong van Nijlbaars (de emmer) in het meer heeft, lijkt mij een Nederlandse onderzoeker....zijn Engels is zo typisch)

Dat instituut dat bewaakt wordt........ik moet het boek weer herlezen t.z.t.

Maar deze documentaire legt een gewetenswond open: te schrijnend voor woorden........'je neus wordt keihard in de stinkende werkelijkheid gestoken'.....dat is een kwaltiiet op zich. Geen muziek die gevoelens zouden kunnen opwekken, de realiteit is al hart verscheurend genoeg.

Maar er zitten prachtige observaties in deze film.......absoluut zien deze film. 4,5*

Damn, deze heb ik nu al een jaar in huis liggen en hij lijkt me echt verdomde goed maar telkens geef ik de voorrang aan een normale film.

Misschien dit weekend dan maar

Tip, niet kijken tijdens de avondmaal, trust me