Carnal Knowledge (1971)

Niet onaardige film van Mike Nichols, die naar het einde toe een beetje doodbloedt.
Het eerste deel (de driehoeksverhouding van Sandy en Jonathan met Susan) is een stuk interssanter dan het vervolg.
Destijds schokkend vanwege de anti-feminitische macho-rol van Jack Nicholson en de naaktscènes van Ann-Margret, maar naar de maatstaven van nu vrij tam.

Dat doodbloeden had ik niet zo'n last van. Uitstekend spel van alle vier de acteurs, met de meeste aandacht toch voor Nicholson en Ann-Margret. In de jaren 70 ongetwijfeld zeer schokkend vanwege taalgebruik, bloot (minimaal van Ann-Margret) en onderwerpkeuze, maar op het gebied van sexuele ontboezengen zijn we sindsdien wel wat gewend geraakt (Knocked up, I love you man...). De psychologische portretten kunnen echter ook veertig jaar later nog schrijnend zijn voor wie zichzelf en/of zijn buurman daarin herkent. Verfrissend gebruik van lange takes en gecompliceerde dialogen zonder dat het gekunsteld gaat voelen. Triest einde wanneer Nicholson zich zijn ultieme machtsfantasie door een prostituee laat voorspelen.
 

For God's sake, I'd almost marry you if you'd leave me

Mike Nichols moet toch wel de revelatie van de afgelopen maand zijn bij mij. Zijn debuut achtte ik sowieso al vrij hoog, maar met The Graduate maakte hij pas echt indruk. Jammer genoeg heb ik de vertoning van Catch-22 wegens tijdgebrek moeten laten schieten, maar Carnal Knowledge wou ik toch nog eventjes meepikken op het grote scherm. Een jonge Jack Nicholson is altijd wel de moeite en ik was wel benieuwd wat de combinatie Nichols - Nicholson ging geven.

Van de eerste films uit het oeuvre van Nichols wordt Carnal Knowledge wel eens als een mindere aanschouwt. Begrijp eerlijk gezegd niet waarom, al gaat de film naar het einde toe wel een tikkeltje uit de bocht tijdens de laatste tijdsprong, maar voor de rest is hier weinig op aan te merken. Nog altijd vrij herkenbaar, als dat al het juiste woord is voor de strubbelingen die twee gasten hebben in hun zoektocht naar de ideale vrouw en het leven, en een lekker ritme. Ik had wel verwacht dat de film zich meer ging concentreren op de driehoeksrelatie tussen Sandy, Susan en Jonathan die in het begin wordt opgebouwd, maar de tijdsprong(en) doen de film een andere richting uitgaan. Op zich geen problemen mee aangezien het nog altijd wel een boeiende film blijf vinden, maar zoals ik daarjuist al aanhaalde vind ik het bij de laatste sprong wat zakken qua niveau. Plus, met dat lachwekkende snorretje van Sandy kun je de film ook niet meer serieus nemen natuurlijk.

Verbazingwekkend hoe Nicholson er in slaagt om een gigantische eikel van een vent neer te zetten en toch op een manier aimabel blijft. Vandaag de dag lijkt hij wat meer op automatische piloot bezig te zijn, maar hij heeft toch veel moois gemaakt. Het is echter Art Garfunkel die me nog het aangenaamst wist te verrassen. Ken hem natuurlijk als onderdeel van Simon & Garfunkel (die de muziek verzorgden voor Nichol's The Graduate), maar het blijkt eigenlijk een meer dan degelijke acteur te zijn. Beide heren hebben elk een belangrijke vrouw in hun leven en die worden gespeeld door Candice Bergen (Susan) en Ann-Margret (Bobbie). Onder andere Jane Fonda is nog in de running geweest en toch ben ik blij dat Nichols voor deze twee namen heeft gekozen. Beide zijn op hun eigen manier breekbaar (die ruzies tussen Bobbie en Jonathan!) en doen perfect wat ze moeten doen.

Wel grappig trouwens dat Nicholson zijn legendarische one-liner uit The Shining (Heere's Johnny!) 10 jaar geleden al bracht. De scène is minder pakkend omdat je het eigenlijk hoort als voice-over bij de diashow op het einde, maar de psychotische blik van Nicholson is al duidelijk aanwezig in het personage. En net dat maakt zijn Jonathan zo interessant. Dat in combinatie met een boeiend plot en een degelijke cast natuurlijk.

4*

Met Art Garfunkel en Jack Nicholson heeft deze 'Carnal Knowledge' een heel goed duo in de hoofdrol. Twee grootheden - Garfunkel is ook weer fantastisch hoor, zoals we ook zagen in 'Bad Timing'. Heb genoten van beide heren, ijzersterk geacteerd. Niks op aan te merken. Hele goede en leuke dialogen in een verhaal beginnend met een meeslepende driehoeksverhouding. Naar het einde toe zwakt het qua verhaal ietwat af, maar de acteurs blijven deze prent dragen en zorgen ervoor dat het plot zeker boeiend blijft.

Na het meesterlijke Five Easy Pieces bleef Nicholson indruk maken met deze karakterstudie, die zich richt op twee vrienden [Nicholson en Art Garfunkel] die hun visie op hun eigen seksualiteit en die van vrouwen bespreken en in praktijk proberen te brengen, maar die hierdoor geleidelijk uit elkaar groeien. Garfunkel houdt zich goed staande naast Nicholson, maar het zijn de vrouwelijke castleden die zorgen dat deze film een weinig verheffend, maar indrukwekkend beeld geven van seksualiteit in de jaren na de Summer Of Love. Ann-Margret toont veel meer te zijn dan bloedmooi beeldvulsel en vooral Candice Bergen en Rita Moreno maken indruk. Een heerlijke acteursfilm, sterk geregisseerd door Mike Nichols die een intelligente en effectieve camera-voering gebruikt.

Uitstekende film hoor. Regisseur Nichols heeft eigenlijk relatief niet zo veel films gemaakt, maar eigenlijk waren zijn eerste, van Virginia Woolf tot The Graduate en zeker ook deze Carnal Knowledge ook wel de beste. Was destijds een spraakmakende film, voornamelijk door de goede vormingen van de dames, maar dit drama heeft zo veel meer te bieden. Scherpe, gevatte dialogen, ijzersterk spel, verpakt in een karakterstudie die als je het in breder perspectief bekijkt niet bepaald een optimistische visie deelt over mannen. Twee seksistische kerels(ook Garfunkel), die vrouwen voornamelijk lijken te zien als een stuk vlees, beide op middelbare leeftijd op een schrijnende manier eindigend, het ongeluk straal van hun gezicht. Wat dat betreft is het jammer dat de film zich voornamelijk concentreert op de twee mannelijke protagonisten, vrouwen zijn in deze prent slechtst de aangevers en schimmen in de tijd, maar ik had erg graag geweten wat er precies om gaat in de hoofden van de vrouwelijke karakters. Nicholson is hier gigantisch goed, een bad ass met wie je toch compassie voelt, een van zijn beste rollen.

Met alle lovende berichten hierboven in acht genomen, tsja, ehh, nou, nee. Ik had een heleboel gehoopt van deze film, en dat kwam dus alllemaal niet uit. Het plot is oersimpel: een stel in- en in-vervelende mensen vervelen zich. Sorry hoor, dan kan ik net zo goed thuis blijven, ik ben zelf namelijk ook best vervelend.

De enige verrassing is dan dat Garfunkel prima speelt. Nicholson ook wel, maar die zet zoals wel vaker zo’n onsympathiek figuur neer dat ik moeite heb daar waardering voor op te brengen. Je zou denken dat hij niet speelt maar gewoon zichzelf afdraait.

Hoe dan ook, de lust ontgaat me om er verder in te duiken. En dat verdient deze film ook niet.