Menschen am Sonntag (1930)

Vooral als tijdsdocument natuurlijk erg leuk. Verder fris en lekker wegkijkend. Deed me denken aan (het tevens in de BFI-box zittende) 'Man with the Moviecamera', al vind ik deze film beduidend leuker door het verhaaltje wat we volgen.

Wat me vooral opviel was de totale afwezigheid van nazi's en symbolen in de film. Ofwel door de makers opzettelijk weggelaten, ofwel nog niet zo pontificaal aanwezig in 1929-1930?

De vergelijking met Berlin: Die Sinfonie der Großstadt gaat voor een deel op. We krijgen in Menschen am Sonntag bijzonder veel schitterende beelden te zien van Berlijn waarbij het enkel om het tonen van die beelden gaat. Een ander belangrijk aspect is dat de film vooral gaat over hoe mensen in die tijd en in die stad met hun vrije zondag omgaan. Het verschil met Sinfonie zit hem er in dat Menschen am Sonntag ook duidelijke hoofdpersonen heeft gekozen en tussen al het documentaire materiaal door ook nog een verhaal verteld (in al haar luchtige kwaliteiten...). Het is een beetje een bizarre combinatie en het dramatische aspect is niet veel meer dan wat charmant zijn. De luchtige toon, authentieke sfeer en schitterende tijdsbeelden maken Menschen am Sonntag voor mij toch nog wel een redelijk gedenkwaardige film.

Leuke film, prima voor een luie zondagmiddag, over vier zorgeloze tieners/twintigers die een zondag met elkaar doorbrengen. Het is leuk om te zien hoe mensen toen hun vrije dag doorbrachten- een dagje naar het strand, beetje waterfietsen, wandelen in het bos, het is kennelijk van alle tijden. Mooie beelden van het vroegere Berlijn, dat 15 jaar later in puin zou liggen, en een flink aantal close-ups van mensen die voor een fotograaf poseren: een regelmatig gebit was in die tijd niet vanzelfsprekend. Een opmerkelijk losse structuur, veel geëxperimenteer met de camera, de film is met kennelijk plezier gemaakt.

De crisis lijkt al weg en Hitler lijkt er nog niet te zijn in deze semi-documentaire met veel aandacht voor een zondags Berlijn - welke stad anders in 1930 ? - en een verhaaltje rond een vijftal personages, met eerste ontmoetingen. Een beetje stout maar gevat hoe de spelers die voorheen nooit voor een camera hadden gestaan, menselijke gevoelens uitbeelden wat de karige tussenteksten toelaat.

Vijf bekende cineasten werkten aan de regie met daarnaast Billie Wilder die instond voor de "screenplay".

Gepast van lengte, zou ik zeggen, interessant als tijdsbeeld en aangenaam om volgen.

In deze docu/productie schetst Menschen am Sonntag een doordeweekse zondag in het bruisende Berlijn van begin de jaren 30. Nog voor de macht aan Hitler werd overgedragen ervaar je een vrije losse moraal in en rondom Berlijn. Op een prachtige zomerdag zie je de mensen genieten, elkaar ontmoeten en gewoon "te leven". Een groot verschil met wat hen enkele jaren later te wachten staat. Niets (of bijna niets) wat lijkt op het nationaalsocialisme.

Stilistisch gezien erg knap gemaakt. Maar vooral de soundtrack vond ik geweldig aanstekelijk. Leuke deuntjes, maar ook fijn sfeerbepalend voor de visuele beelden. Voor een productie zonder een plot en geluid redelijk vermakelijk al verwacht ik in principe wel wat meer.

Een absoluut juweel van vooroorlogse filmkunst, waar ik met plezier en bewondering naar heb zitten kijken. Geen moment gestoord dat dit een 'zwijgende' film was, de schaarse teksten doen het wel. Al snapte ik eigenlijk niet veel van de onderlinge verhoudingen tussen die twee jongens/mannen en die twee meisjes. Wie kende nu wie? Maar dat doet er ook niet zoveel toe. Ze zijn gezellig naar het strand, waar de onderhuidse spanningen regelmatig boven komen drijven.

Maar wat maakt deze film zo bijzonder? Dat deze na bijna honderd jaar nog zo fris en herkenbaar is. Want ook nu gaan gezinnen, vrienden, stelletjes op een mooie zondag naar het strand, naar een meertje of naar de bossen. Recreëren. Maar dat was toen nog niet zo gewoon. Het is het beeld van de grote stad, de drukte van het verkeer, de bedrijvigheid in de winkels, mensen op weg naar hun bestemming. Maar niet deprimerend, eerder opgewekt. En zondags was het tijd voor een verzetje.

Wat de film ook fascinerend maakt, we zien het vooroorlogse Berlijn in volle glorie: de winkelstraten, de U-Bahn, de stations, de kleding van de mensen, Unter den Linden, de Brandenburger Tor, en zelfs een glimp van de Rijksdag. Alles ademt optimisme, vrolijkheid, vooruitgang. De economische crisis van de jaren dertig had nog niet toegeslagen en Duitsland was nog een democratie. Zo moet het geweest zijn en daar zijn niet veel beelden meer van. Prachtig hoe deze sfeervolle beelden zijn verweven met het leven van gewone mensen.

Ik had wat meer verwacht, meer een optimistische experiment al la The Man with the Movie Camera (mijn favoriete zwijgende film is of die of La Passion de Jeanne D'arc). Dit bleek een stadsportret te zijn met normale mensen op een normale dag in Berlijn die gewoon leven. Bij vlagen een fraai stadsportret en het besef wat er kort erna in de lucht zou hangen is ook heftig. Ik vond de muziek op mijn DVD (Allege-orkest) niet zo best en wil dit nog eens terug zien met andere muziek.