My Way Home (1978)

Ik zag het eerste deel van Douglas' trilogie My Childhood begin 2013, vermoedelijk gepindakaast, want ik bestelde direct daarna pas de bluray/dvd uitgave van BFI. Zonder MR's review hierboven gelezen te hebben had ik ook al het gevoel (het is niet onlogisch natuurlijk) dat het een meerwaarde zou hebben om alledrie de films uit 1972 (48 min), 1973 (55 min) en het slotstuk uit 1978 achter elkaar te kijken. My Childhood kon ik me aardig herinneren, maar niet goed genoeg om zo in het vervolg te springen. Vandaag die editie na twee jaar dus maar eens uit het plastic gehaald.

Als op zichzelf staand deel, werkt voor mij de eerste film het beste, al is het wellicht niet helemaal eerlijk dat die als enige meermaals gezien is en twee jaar heeft kunnen bezinken. In het door BFI meegeleverde boekje staat Douglas' stijl omschreven als niet zozeer social realism, maar eerder poetic realism. Dat lijkt me een uitstekende omschrijving. Al is het nauwelijks stemmingmakende poëzie. Maar de in beelden gevangen herinneringen blijven wel bij je hangen.

De in My Childhood ingezette lijn en zoektocht van Jamie gaan in My Ain Folk en tenslotte My Way Home onverminderd door. Zoals MR aangeeft heeft My Way Home wel een wending met Jamie's vertrek naar Egypte, wanneer hij in het leger gaat. Het is na wat daaraan vooraf ging, wel een omwenteling dat dan opeens niet meer geschreeuwd en geslagen wordt. Ik zag pas hier voor het eerst duidelijk dat hij inderdaad wel zichtbaar ouder was geworden in de 5 jaar sinds My Ain Folk. Ik ben zelf geen onverdeeld fan van het leger (to put it mildly), maar ik denk dat het in Jamie's vrij uitzichtloze situatie in een mijnwerkersdorp als newcraighall, het beste was dat hem had kunnen overkomen. Zeker gezien zijn 'thuissituatie'.

De zwart-wit fotografie is korrelig, maar schitterend en past uitstekend bij de beelden. Bovendien weet Douglas prachtige prestaties uit zijn ongetrainde acteurs te wringen. Zelden zag ik een kind met zoveel (pijnlijke) herinneringen in zijn gezichtsuitdrukking. Douglas autobiografische trilogie is een mijlpaal in de Britse filmgeschiedenis, die duidelijk een andere weg inslaat in de manier van verhaal vertellen en filmen dan zijn voorgangers.

Het leven van de acteurs die beide broers portretteerden, eindigde helaas niet met dezelfde upbeat toon als deze trilogie. Stephen Archibald die zo fantastisch gestalte gaf aan Douglas' alter ego Jamie raakte later in gevangenschap, kwam als acteur niet meer aan de bak en stierf in 1998 als gevolg van drugs, ondervoeding en mogelijk geweld. Hughie Restorick, die zijn broer speelde, had enige jaren daarvoor al zelfmoord gepleegd. Het is een grauwe context voor een grauwe film, die ondanks zijn naargeestige elementen, genoeg ruimte laat voor de nodige zuchtjes warmte, maar bovenal menselijkheid.

4* voor My Home en 4* voor de trilogie als geheel. Zeker 15 euro waard voor de dus voor de BFI editie (dual format blu-ray/dvd plus docu op derde bonusdisc + boekje)

Laatste deel van het drieluik waarbij het leven van Jamie aan een versneld tempo ( de woestijnperiode die m.i. al te lang duurt en niet zo veel elementen brengt, uitgezonderd) wordt gebracht in de typische filmstijl zonder enige overgang tussen de verschillende fazes (tehuis, in het dorp, de mijn, tehuis...).

Spreekt minder aan dan de twee voorgaande en op het einde zit er, naar ik meen, wat symboliek in (de boom, de verlaten woonst) die mogelijks hoop en teleurstelling omwille van het trieste van het verleden mogelijks verbeelden.

Het einde is optimistisch en laat een eenvoudige intieme vriendschap zien waardoor Jamie eindelijk zichzelf durft te onderzoeken en te leren kennen. Je gunt hem dat inmiddels heel erg. De hele trilogie is een variant op het leven van Douglas zelf. En de echte vriend van Douglas, Peter Jewell, wordt aan het einde bedankt. Zowel Archibald (drugs) als Douglas (kanker) stierven vrij jong.