Zvenigora (1928)

Bijzondere film, niet altijd even makkelijk te volgen, over een Oekraïens boertje door wiens blik de geschiedenis van Oekraïne wordt getoond. De proloog vond ik behoorlijk goed, de kozakken die in slow-motion in beeld komen draven en op zoek gaan naar de mysterieuze schat en ook wat Polen uit de bomen schieten. Daarna schakelt de film over naar de 20e eeuw, waarin dus hetzelfde oude mannetje figureert. Inmiddels was wel duidelijk dat de personages wandelende symbolen zijn, waarbij de twee kleinzoons van het oude mannetje het duidelijkst zijn: zij vertegenwoordigen rood en wit.

De witte wordt vanaf het begin belachelijk gemaakt, als hij in beeld komt zit hij luchtbellen te blazen, die uit elkaar spatten zoals het Russische Rijk niet veel later zou overkomen. Dat terwijl zijn broer noeste arbeid levert. Even later is die 'rode' broer de enige die zich niks aantrekt van de duivel die in huis zou waren, en slaat als enige geen kruis, tot entsteltenis van zijn grootvader. De moderne Sovjet wijst het bijgeloof af, net als nationalisme, want hij schudt zijn medeproletariër die dan toevallig in een ander land is geboren, de hand als de Grote Oorlog even later uitbreekt. Hij beveelt zelfs zijn eigen executie maar wordt uiteraard gespaard door zijn broeders, en ondergaat dat alles met fiere blik zoals alleen de Sovjetcinema kan leveren.

Lastiger te duiden zijn de scenes omtrent de verborgen schat en de inval van de Hunnen (?) in een ver verleden. De veldslag wordt bijna droogkomisch maar bloedserieus gepresenteerd als een soort toneelstuk in slow-motion. Dat deel duurt vrij lang en hoewel aardig gevonden deed het mij het minst. Daarna weer een sprong naar de moderne tijd, de witte kleinzoon wordt gevolgd in het buitenland, waar hij trots paradeert in kozakkenkostuum en de lokale burgerij oplicht met de zelfmoord-act- een weinig vleiend portret van hoe de witten in het buitenland steun vergaarden. Op het einde neemt hij dan werkelijk afscheid van het leven, ziende dat de strijd verloren is terwijl het oud en nieuwe Oekraïne met de trein richting toekomst snellen.