Hawaii (1966)

Exotisch drama gebaseerd op een boek van Michener, over de bekering van de natives op Hawaii in het begin van de 19de eeuw. De film zag er echt goed uit dankzij de buitenopnames, en met een verhaal dat een heel plausibel maar ook nogal grimmig beeld geeft over de bemoeienissen van de blanken. Michener was gekend voor zijn noeste studiewerk voorafgaand aan het schrijven, en dus mag je ook rekenen op authenticiteit.

De missionaris Hale, gespeeld door Max Von Sydow, vond ik trouwens heel de film door een onuitstaanbare fanatiekeling die erop gebrand was om eeuwenoude tradities uit te roeien. De film kent enkele harde scènes o.a. de uitbraak van de mazelen, een ziekte die door de blanken werd geïmporteerd. Hawaii is niet de romantische eilandenfilm die je uit de jaren 60 zou verwachten, want Michener kwam tot de conclusie dat bekering een vernietigend effect had op volkeren die al eeuwenlang harmonieus volgens hun eigen gebruiken leefden .. Zeker het bekijken waard, maar het onsympathieke hoofdpersonage en de lange speelduur zetten de beleving regelmatig onder druk. Met een vroege rol ook van Gene Hackman.

Het idee om een boek van Michener te verfilmen is natuurlijk bij voorbaat absurd. Of toch tenminste voor deze soort boeken, die een blaadje of duizend dik zijn en in een serie losse hoofdstukken - of eerder novella's op zich - een segment van de historie van een plaats, een land, een volk behandelen. Wellicht dat de makers dachten met een kunstgreepje dat probleem op te lossen, door maar een enkel hoofdstuk uit dit boek te lichten. Nog steeds overduidelijk kansloos, want ondanks de ongenadig kontkrakende speelduur vervalt het verhaal tot een reeks van 'en toen, en toen, en toen'. Hier en daar listig gebruik van een voiceover die eigenlijk de stem van de vertaler is die net half buiten beeld staat - dat is wel een interessante truc, en een die ik geloof ik niet eerder gezien had. En in het begin, tijdens de zeereis zijn de beelden wel mooi - hoewel ook hopeloos amateuristisch in technische zin.

Het onderwerp is nogal tenenkrommend, een fire and brimstone zendeling die de zwartjes wel even zal bekeren zonder enig respect voor de duizenden jaren oude cultuur die hij met zijn gebalk vernietigt. En nog erger in de wetenschap dat er nog steeds plenty mensen zijn die denken dat zoiets gerechtvaardigd of zelfs noodzakelijk is. Von Sydow speelt dat wel angstaanjagend goed overigens, maar dat maakt zijn rol nog niet tot voldoende om de film uit het slop te trekken. En dat lukt Julie Andrews ook niet, en evenmin maakt Gene Hackman daar een kans op met zijn goedbeschouwd toch wat kleine bijrolletje. Kennelijk zijn eerste 'echte' filmrol, maar nauwelijks de moeite om de film om die reden uit te zitten. En een andere reden kan ik ook niet vinden.