Trilogia I: To Livadi pou Dakryzei (2004)

Toch een behoorlijke tegenvaller voor mij. De twee vorige films die ik van Angelopoulos zag vond ik een stuk beter.

De beeldenpracht is weer behoorlijk aanwezig. Prachtige shots, een paar keer zelfs geniaal: Het moment dat de bootjes met rouwende mensen door het ondergelopen dorp varen bijvoorbeeld is echt subliem. De openingsscene is ook prachtig. Angelopoulos werkt ook al een behoorlijk aantal films met dezelfde componiste, Eleni Karaindrou, en zij is erg goed en levert prachtig muziek af. Ook hier weer.

Waar het hier misgaat is in het verhaal en het acteren van de debuterende Alexandra Aidini.

Films van Angelopoulos zitten bomvol met symboliek, historische en actuele verwijzingen en invloeden uit oude Griekse tragedies, de bijbel en nog veel meer. Vaak werkt dat. Zeker in Eternity and a Day zorgt dat voor een ontroerend verhaal dat bovendien mooie universele symbolische waarde heeft. Bruno Ganz wordt een persoon, maar vertegenwoordtigt tegelijk een tijdperk en vele andere mensen. In Eleni zit het wat mij betreft scheef. De film is een opeenvolging van leed. Het hoofdpersonage ondergaat dat leed en barst (om het plat te zeggen) om het kwartier in huilen uit. Maar zonder dat ik het verdriet voel. De emotie komt niet over Eleni is niets anders dan een soort symbool voor het leed van Griekenland in de periode 1919-1949. De (zeker in vergelijking met de andere twee films) nogal geforceerde dramatiek hielp ook al niet echt. De emotioneelste scenes waren de muzikale scenes (zoals de eerste scene in het hoofdkwartier van de muzikanten).

Blijft over een bij vlagen geweldig (maar dan ook echt geweldig) plaatjesboek, maar ook een film die me af en toe behoorlijk irriteerde. Ik bleef hopen op een geniaal stuk (zoals de mistscenes in Ulysses' Gaze of de eindscene uit Eternity and a Day) waarbij wel alle elementen klopten, maar dat kwam helaas niet.

Deze film won de de prijs van de Europese filmkritiek. Vanzelfsprekend sta ik daar eigenlijk toch een beetje van te kijken. Vooral omdat dit voor mij een mindere film is van een regisseur die ik toch vrij hoog heb zitten. Expres net op tijd gaan kijken voor mijn top 10, maar die haalt deze film niet.

Jammer.

3.0*

De grandeur van verval, zo zou ik deze film willen beschrijven. Regenachtige weilanden, bouwvallige dorpjes en achterafgelegen cafe's verkrijgen door de klassieke cameravoering schoonheid en zelfs een zekere verhevenheid. Alleen al de openingsscene, mistroostig maar o zo mooi. Angelopoulos kiest de cinematografische benadering waarmee films meesterwerken kunnen worden.

Dat wordt Eleni echter niet. De reden daarvoor ligt voor mij (en ik sluit me aan bij starbright boy) in het verhalend-dramatische aspect. Angelopoulos kiest ervoor bepaalde momenten te belichten en daar de tijd voor te nemen, maar de personages waar het om draait blijven flets. Eleni zelf bijvoorbeeld is een stilzwijgend, passief wezen dat van ellende in ellende rolt maar waarmee je heel weinig voeling hebt. De verhaalontwikkeling kent te veel gaten en grote tijdsprongen, terwijl er aan de andere kant zeker drie muziekscenes en drie dansscenes worden opgevoerd. Na een goed eerste uur, waarin ik nog betoverd was door de beelden, wreekt zich dat. Eleni verwordt dan extreem gezegd tot een verzameling momenten, mooi geschoten ideeen (zoals het theater, de bootjes, de rode shawl).

Daarmee kom ik weer terug op het begin. De stijl van deze film is soms meesterlijk (en lijkt zich daar ook van bewust te zijn, af en toe had het wel wat soberder gemogen) maar dat schept ook verwachtingen, misschien zelfs verplichtingen. Helaas kan Angelopoulos die hier niet waarmaken. 3*

Theodoros Angelopoulos: De laatste grootste Europeese filmregisseur.

Een schitterend oeuvre van lange, bijzondere en hypnotiserende films.

Deze keer allemaal wat meer down-to-earth dan gewoonlijk, maar dat betekent dat we ongeveer uitkomen op het top-niveau van de Taviani-broers.

Dit is een soort naturelistische cinema die sinds de jaren tachtig eigenlijk nauwelijks meer gemaakt wordt.

Behalve zijn absolute meesterwerk "De Komedianten" zijn z'n films vaak alleen te zien via een korte ronde door de filmhuizen en een doodenkele keer bij de VPRO.

Deze film heeft een veel betere distributie in Nederland en maak gebruik van de kans om hem te kopen of te huren.

Het heeft ook raakvlakken met Novecento van Bertolucci.

Hoogstaande Europese cinema.

Meesterwerkje.

De eerste film die ik van Angelopoulos zag, To Vlemma tou Odyssea, was me bij momenten iets teveel geknutseld gemijmer, ondanks de geweldige beeldenpracht. In Trilogia I: To Livadi pou Dakryzei wordt Angelopoulos' hypnotiserende cinematografie met long takes van uitgestrekte panorama's echter gecombineerd met een meeslepend, episch verhaal. Toch is de film op narratief vlak niet bepaald conventioneel te noemen: Angelopoulos speelt als het ware met de chronologie door in scènes het heden simultaan met een flashback / flashforward te laten verlopen. Op andere momenten benadrukken ongewoon grote tijdsprongen dan weer de tragiek in het bestaan van de personages.

Geen film om bepaald vrolijk van te worden. Noem het maar gewoon zware kost net als alle andere films van Angelopoulos. Dan is de film ook nog eens uiterst traag maar ook dat zijn we gewend van deze Griekse regisseur. Deze film moest het voor mij dan ook vooral hebben van de vrolijke scènes die zich uitten in muziek en dans en de op visueel vlak zeer mooie scènes zoals de openingsscène, de bootjes met mensen in het ondergelopen dorp en de surrealistisch ogende scène van de boom met dode schapen.
Wat mij vooral tegenstaat is dat Angelopoulos in al zijn films te veel met de Griekse geschiedenis bezig is. Een paar keer is mooi maar op een gegeven moment ben ik daar wel op uitgekeken. Overdaad schaadt. Die hele geschiedenisloop komt bovendien ook nog eens allemaal zo depri over alsof de Grieken geen plezier kunnen maken. Verder kon ik me weinig inleven in de hoofdpersoon Eleni die zich van de ene ellende naar het andere stortte. Te veel ellende werkt bij mij nu eenmaal afstotend. Haar jammerlijke geschreeuw op het einde deed mij daarom ook weinig.

3,5* dankzij de toch wel zeer mooie cinematografie