Somnambuul (2003)

Van mij mag je er over uitweiden. De thematiek + poezie: ik kon er niks mee, en dat is toch wel essentieel (pour moi) om mij te laten 'raken'. Keedus moet op 't laatst toch nog even een tekstje in beeld laten verschijnen om aandacht te schenken aan het leed dat de inwoners van Estland zijn aangedaan tijdens de Tweede Wereldoorlog. Want daar gaat het klaarblijkelijk over in dit schreeuwerig portret van een uiteengevallen Ests gezin in een rustieke omgeving. Leuk, zo'n tegenstelling, maar het werkte niet voor mij.

Een slaapwandeling werd een in slaap gesukkel. Mooie plaatjes, dat wel, jazeker. En gelukkig weet het laatste half uur dan toch nog te boeien. Geen essentieel meesterwerk mijns inziens.

Eens met Mug.

De sterke punten van de film liggen voor de hand en zijn ook al meermaals opgesomd. Een scene die dit alles fraai illustreert is die in het kerkje: allereerst een prachtige vondst om dat deurgat zo te laten oplichten en dan dat beeld van die stervende koe in het altaar, ijzingwekkend sterk.

En zo is er meer. Toch hapert de film voor mij ten dele en kunnen de vergelijkingen met Bergman en Tarkovsky niet worden waargemaakt. Het eerste manco is een gebrek aan thematiek. Veel verder dan droom versus werkelijkheid, iets wat toch veel meer als uitgangspunt zou mogen dienen dan als eindstation, gaat Somnambuul niet. Daarbij, en dat is misschien wel belangrijker, is het personage Eetla te sterk aangezet in haar waanzin en zijn er te veel scenes die daarin over-the-top gaan. Meestal vind ik dat regisseurs wel wat meer lef mogen hebben in het pogen om van een goede film een meesterwerk te maken, Keedus schiet juist naar de andere kant door en maakt zijn film op deze manier grotesk. Overdramatisme raakt namelijk niet en als je maar blijft shockeren is het niet meer schokkend.

Somnambuul is uiteindelijk een boeiende film van een filmmaker met potentie. Als geheel werkt het niet helemaal maar bij momenten valt er veel te genieten. Het pijnlijk mooie laatste shot onderstreept dat nog eens.

Eens met Mug, eRCee en Verhoeven.

De haast mythische beeldenpracht van Sulev Keedus en cameraman Rein Kotov doen nog het meest denken aan Zvyagintsevs ‘The Return’, maar inhoudelijk rammelt ‘Somnambuul’ langs alle kanten. Lauk-Tamm zet daarenboven een overdreven en onwerkelijk personage neer, waar de kijker geen voeling mee krijgt. Meer nog: door het vele schreeuwen, gillen, brullen en tieren, met nog wat seks tussendoor, vergroot Keedus de afstand met zijn publiek.

Het resultaat is een abstracte parabel over worsteling met de existentie, die erg hermetisch aandoet. Bergman, Tarkovsky en Sokurov zijn ongetwijfeld de visuele referenties, maar inhoudelijk is ‘Somnambuul’ een zootje. Liever intelligente cinema dan dit opgeblazen artefact.

Eens met Mug, eRCee, Verhoeven en JJ_D. Toch handig, zo'n film die overal dezelfde gevoelens opwekt. Hoef ik minder te typen.

Een kleine noot die ik wil maken is dat het me opvalt dat de telephotolens eigenlijk maar weinig gebruikt wordt in films, of ik zie ze nooit. Bij dergelijke lenzen krijg je een soort platter effect in de beelden, ze worden minder diep. Dat kan erg mooi werken, wat je hier goed ziet bij de shots aan het strand. De zee wordt dan dichterbij gebracht. Mag wel wat meer gebruikt worden in films dus.

Verder inderdaad inhoudelijk niet bijster sterk en persoonlijk kreeg ik gewoon een hekel aan de personages op een gegeven moment. De tweede helft was iets boeiender, maar écht goed wordt het nergens.

2,5*