Mädchen in Uniform (1931)

Een film uit 1931 die een stuk vooruitstrevender is met betrekking tot dit thema dan iets als The Children's Hour van 30 jaar later. En het was nog een succes ook. Dit is niet een herontdekte obscuriteit. Dit was een hit. Twee jaar na deze film was Hitler aan de macht en zou het erg lang duren voor de maatschappij met dit thema weer kon omgaan. Vrijheid is teer. Ook in deze tijd.

Tikje toneelmatig in zijn stijl. Maar erg goed geacteerd en vooral ook heel goed geschreven (de dialogen dan vooral). Mooie film.

Zou de versie met Schneider ook nog weleens willen zien.

Een verschil met de grootse Hollywoodfilms die je naar een andere wereld willen brengen, of theater voor een camera. Het is een Duitse coming-of-age met jonge meisjes in een zeer strenge kostschool, terwijl hun vaders vechten in WO I. Daarbij wordt een jonge leerlingen verliefde op haar lerares. Een combinatie van een jonge tiener die zichzelf hoop te leren kennen, en het grijpen naar een strohalm van liefde in een wereld van oorlog buiten en de harde regels binnen. De film bevat enkele thema's die voor die tijd revolutionair zijn, en dat een paar jaar voor de nazi's Duitsland zouden overnemen.

Girl power avant la lettre. De meisjes op de slaapzaal van Fraulein von Bernburg (Dorothea Wieck) trekken gezamenlijk op tegen de streng protestants Pruisische normen van het schoolhoofd (Emilia Unda), inclusief een al dan niet door geldproblemen ingegeven karig dieet. "Hungry? We Prussians have always been hungry. They are the daughters of soldiers and, God willing, mothers of soldiers too. What they need is discipline, not a life of luxury." en "Poverty is not sin, poverty ennobles. This is the true meaning of Prussianism as it once was. Let the others splurge. They'll regret it." (Irritant dat IMDb alleen de Engelse vertaling heeft en het originele Duits kan ik niet zo snel vinden.) Deze lichte, vooral door kattekwaad gekenmerkte rebellie, vindt plaats onder de bezielende leiding van de scherp van de tongriem gesneden Ilse (een geweldige Ellen Schwanneke). Als nieuwste leerling Manuela (Hertha Thiele) een gigantische crush ontwikkelt op Fraulein von Bernburg - die wederzijds is, maar Von Bernburg blijft een professional, meestal dan - wat natuurlijk absoluut niet kan, wordt de solidariteit van de meiden pas echt getest.

De kracht van Mädchen in Uniform zit hem in de vitaliteit die regisseur Leontine Sagan aan haar volledige vrouwelijke cast weet te geven. De humor, levenslust, vrolijkheid en ook hitsigheid spat van de groep tienermeiden (in de beste filmtraditie gespeeld door oudere acteurs) af. Daar kan menige moderne highschoolfilm nog een puntje aan zuigen. Er zit een enorme anarchistische energie in Mädchen in Uniform, die me erg deed denken aan de films uit de Tsjechoslowaakse New Wave. Sagan regisseerde eerder het toneelstuk waar de film op gebaseerd is en dat toneelachtige zit nog wel in de mise-en-scene van de film, maar door de manier waarop Sagan elk lid van de cast een uniek karakter weet te geven en de grote groep choreografeert bruist het toch.

De film is vooral bekend vanwege zijn taboedoorbrekende lesbische liefde, maar het is veel algemener dan dat: Mädchen in Uniform is een oproep het Pruisische juk definitief af te werpen en de vrijheid te omarmen. Dit is echt een film om vrolijk geïnspireerd door te worden.

Nog wat technisch geneuzel tot slot:

Ik was een beetje verward over wanneer het verhaal zich afspeelt. Door de nadruk op dat Pruisische en omdat ook nog hoog bezoek van een prinses wordt ontvangen, dacht ik eerst dat de film gesitueerd was in het Duitse keizerrijk, wellicht vlak voor de Eerste Wereldoorlog. Maar Ilse heeft een favoriete filmster met 'sex-appeal' en daar leek 1914 me wat te vroeg voor. De betreffende ster, Hans Albers, maakte inderdaad zijn eerste film pas in 1917. Dus het verhaal speelt zich blijkbaar af in de Weimar Republiek in een bubbel van welgestelde families die doen alsof het keizerrijk nog bestaat. Een andere mogelijkheid is, dat het toneelstuk, dat gebaseerd lijkt op jeugdherinneringen van schrijver Christa Winsloe uit het begin van de 20e eeuw, wat kleine moderniseringen heeft gekregen, zoals die invoeging van Albers, waardoor het een beetje tussen onbepaald in de tijd wordt.

(Gezien in Eye Filmmuseum)