The Intruder (1962)

Rassendiscrimatie in de States in de zestigerjaren is het thema van deze sobere wit-zwart Roger Corman-film.

Hoofdpersoange is een extreem anti-zwarte mooiprater die de blanke bevolking van een kleine stad ophitst om, tegen de wet in, hun zwarte medeburgers te onderdrukken en hiervoor heel wat ongeoorloofde middelen inzet en rekent op de gemakkelijk bespeelbare massa.

Film mist misschien wel één of twee steracteurs om nog overtuigender uit de verf te komen en last, spijtig genoeg, een paar te missen scènes in.

Toch is de film duidelijk in zijn schets van een discrimenerende toestand.

Acht jaar nadat Ruby Nell Bridges het eerste zwarte kind was dat naar een blanke school in het zuiden van de VS ging en in een tijd waarin Malcolm X en Martin Luther King de aanvoerders waren van de strijd voor gelijke rechten voor zwarte Amerikanen, maakte Roger Corman deze film waarin Adam Cramer [William Shatner], de vertegenwoordiger van een 'vooraanstaand instituut' de bewoners van een klein Texaans stadje ophitst in de hoop zo te voorkomen dat ook daar zwarte kinderen hun blanke scholen 'vervuilen'.

Corman maakte begin jaren '60 zijn beste films en dit is er ééntje van, ook al was het een financiële flop. Aangezien Corman ook deze film voor een appel en een ei maakte, zal hij daar niet van wakker hebben gelegen. 'The Intruder' valt op door dezelfde, indrukwekkende visuele stijl die ook te zien is in Cormans Poe-verfilmingen. In een rol die vereist dat hij een uiterst racistische boodschap vol overtuiging moet zien te verkopen is William Shatner even bewonderenswaardig als voortreffelijk. Er zijn héél weinig films die het institutionele racisme - dat nog steeds bestaat in Zuidelijke staten - op zo'n treffende wijze bloot hebben weten te leggen. Dit kleine, oprechte meesterwerk is er ééntje van en verdient alleen daarom opnieuw te worden ontdekt.

Erg frustrerende kijkervaring: langs de ene kant is The Intruder prachtig in beeld gebracht met schitterende schaduwcomposities, een broeierige tijdscapsule en franc-tireur Corman maakt met een handvol stuivers een film die gewoon veel legendarischer is dan proto-blockbuster To Kill a Mockingbird (een beetje het The Green Mile van zijn tijd). Langs de andere kant blijf ik wel wat op mijn honger zitten met deze cinematische cock tease: plaaggeest Corman lijkt met een dreigende 'southern gothic' vormgeving voortdurend aan te geven dat het onheil elk moment kan losbarsten, dat de personages in galspuwende gargouilles zullen veranderen en de grotesquerie hoogtij zal vieren. Maar in tegenstelling tot films als Psycho of the Naked Kiss waar de groezelige jaren '60 met zijn botsing tussen emancipatorische groepen en hun tegenstanders de apocalypse uitmaakt, is The Intruder in se een braaf melodrama. De personages zeggen wat ze denken, het verhaal is afgerond en nergens heb je het gevoel dat de aardkorst zal barsten en helse demonen de mensheid zullen teisteren - toch wel het minimum minimorum dat je van een dergelijke film mag verwachten.