The Lost Patrol (1934)

Een Brits regiment komt vast te zitten ten tijde van WOI wanneer hun bescheiden kamp omringt wordt door Arabische scherpschutters die ze één voor één dreigen neer te knallen. De combinatie van doodsangst en oprechte verschillen van mening over hoe te handelen, zorgt niet alleen voor geruzie tussen de de overlevenden, maar maakt ze ook tot een gemakkelijk doelwit voor hun onzichtbare vijand.

Een spannend concept dat sindsdien vaak is gekopieerd. Het is belangrijk om te weten dat deze avonturenfilm een blauwdruk neerzette, vooral qua karakteriseringen. Dat is echter niet de enige reden waarom deze klassieker erg gedateerd is: er is weinig spanningsopbouw, de geluidstechniek en de montage laten erg te wensen over en de anders zo beheerste Boris Karloff overacteert op het belachelijke af. Er is weinig spanningsopbouw en het einde is erg abrupt, waardoor eigenlijk alleen de majestueuze score van de onvolprezen Max Steiner (een jaar na zijn meesterwerk King Kong (1933)) nog een goede reden is om deze John Ford-film te bekijken.

Een oorlogsfilm van John Ford. Het verhaal speelt zich af in 1917 en volgt een Britse legereenheid in de Arabische woestijn. Na een kort stukje tekst dat uitlegt dat de soldaten in de woestijn zijn overgeleverd aan een bijkans onzichtbare vijand, wordt in de eerste scène meteen het bewijs daarvoor geleverd. De overgebleven mannen stuitten op een oase en slaan er hun bivak op. Omringd door de onzichtbare vijand hebben ze weinig andere keus dan op redding te wachten. Hitte, uitputting en paranoia slaan toe. De zenuwen zijn strak gespannen. De emoties lopen hoog op. Het is een uitstekende uitgangssituatie voor een spannende film.
De filmduur is slechts 66 minuten. In die tijd weet Ford een prima beklemmende sfeer neer te zetten. In die tijd weet Ford ook duidelijk te maken dat de missie van de Britse legereenheid (van wie overigens niemand weet wat die missie inhoudt) zinloos is en in bredere zin dat het voeren van oorlog zinloos is. De afwezigheid van een vijand en de leegte van het landschap laten zien dat oorlogsvoering een absurde onderneming is. Mensen sterven op een klein stukje land in de woestijn door kogels van een vijand die ze niet eens zien. Het is onzinnig en destructief en niet eens een voetnoot waard in de geschiedenis.
Een bijzondere rol is voor Boris Karloff weggelegd. Hij is de (enigszins overdreven aangezette) religieuze fanaat van de eenheid. Op een bepaald moment treedt hij de vijand met een groot zelf getimmerd houten kruis tegemoet in de waan verkerend dat hem niets zal overkomen. Hij wordt natuurlijk onmiddellijk door vijandelijk vuur dodelijk getroffen. Waanzin is het. Maar het gebeuren geeft ook een krachtig beeld af. De God waarin hij gelooft heeft zich allang van de mens afgekeerd. Het is hopeloos. Ook religie kan de mens niet redden.
Ford propt aardig wat roering en thema’s in zijn 66 minuten durende film. Het bondige scenario over een belegering door een onzichtbare vijand laat op een spannende manier de paranoia zien die ontstaat in een groep als er dreiging is. Dreiging van buiten brengt het groepsgevoel in de war en brengt zelfs scheuring in de groep teweeg. The Lost Patrol is een film die speelt met kleine en grote thema's. Spannend en interessant maar ik zat niet steeds op het puntje van de stoel.