I Shot Jesse James (1949)

Debuutfilm van de grootse Samuel Fuller. Vorig jaar uitgegeven in de Eclipse reeks. Samen met de the Baron of Arizona en The Steel Helmet. De box is een aanrader, een must zelfs, voor de fans. The Steel Helmet alleen is de box al waard.

Samuel Fuller bezat regietalent dat aardige scripts kan omtoveren in prachtwerkjes. In deze film is Fuller's regie al erg goed voelbaar, maar redt deze film niet van een wat plat en oninteressant script.

Al met al nog een goede film, vooral de scene met de gitarist en het gevecht in de bar zijn genieten geblazen.

3*

Het regiedebuut van Samuel Fuller bevat onder anderen een goed uitgevoerd en gefilmd gevecht in een bar. Het is één van die elementen die je associeert met Fullers beste werk, maar als scenarist is hij hier wat minder succesvol. De eerste twintig minuten beschrijven hoe en waarom Bob Ford [John Ireland] de beruchte bandiet Jesse James [Reed Hadley], die inmiddels een nieuw leven had opgebouwd als Tom Howard, in zijn rug schoot. Ford schnabbelt wat bij door zijn 'heldendaad' talloze keren na te spelen in theaters, maar wanneer hij ontdekt dat er een populair liedje is dat hem afschildert als een lafaard, wil hij het hoofdstuk sluiten. Maar daarvoor moet hij de nodige obstakels overwinnen, niet in de laatste plaats Frank James [Tom Tyler], die niet van plan is de moord op zijn broer onbestraft te laten.

Ondanks de korte speelduur zakt de film in het midden in wanneer het zich richt op de romance tussen Ford en Cynthy [Barbara Britton], maar herpakt zich in de uitstekende finale.

In Samuel Fuller’s debuutfilm gaat het niet zo zeer om een kleurrijke spannende herziening van de geschiedenis maar veel meer om het schetsen van een psychologisch profiel van Robert Ford die de beruchte bankovervaller Jesse James lafhartig in de rug schoot. Een psychologische western dus. In de jaren vijftig kwamen dergelijke westerns vaker voor. Westerns die de gangbare heldenverering aan de kant zetten en meer de schaduwzijde van het leven in het wilde westen opzochten.
Opvallend in I Shot Jesse James is de homo-erotische ondertoon die niet heel overdreven maar ook weer niet heel subtiel aanwezig is. Neem bijvoorbeeld de scène waarin Jesse James teder een verband op de schouderwond van Ford drukt of de scène waarin Jesse James naakt zittend in de badkuip Ford vraag zijn rug te wassen. Het zijn momenten die de onrust in Ford's blik tonen. Het zijn momenten die de angst tonen dat passies worden opgewekt, die verkeerd aanvoelen en voor hem moeilijk vatbaar zijn. De tegenreactie is dan vaak een averechtse. Ford is daarop geen uitzondering.
Nee, I Shot Jesse James is geen gewone western. Ook de landschappelijke panorama’s die westerns altijd zo mooi sieren, ontbreken. In plaats daarvan is de setting steeds klein en benauwend. De camera dicht op de huid, dicht op het gezicht van Ford die wanhoop uitstraalt en eigenlijk alleen maar een ongelukkige indruk maakt. Geen wonder natuurlijk als hij na de moord op Jesse James overal waar hij verschijnt met verachting wordt begroet. Het zijn de gevolgen van zijn laffe daad die hij niet kan ontvluchten.
Hetzelfde geldt voor zijn verborgen intieme gevoelens waaraan hij eveneens niet kan ontvluchten. Pogingen om zijn oude vlam Cynthy voor zich te winnen zijn niet meer dan wanhopige pogingen om zijn ware gevoelens niet onder ogen te hoeven zien. Een vorm van zelfbedrog. Pas aan het eind van de film, als hij wordt neergeschoten en op sterven ligt kan hij het aan de wereld en zichzelf openbaren: “I’m sorry for what I did to Jesse. I loved him”. Pijnlijk en mooi.