Tótem (2023)

Een familiedrama uit Mexico. Over een feestje voor een vader. Maar vader (een twintger) heeft kanker. Veelal het oogpunt van de dochter van zeven. Maar daarin niet helemaal consequent. Gedurende de dag van het feestje (de tijd waarin de film zich afspeelt) wordt de familie en hun onderlinge verhoudingen op de proef gesteld. Bij vlagen een hele rake scene (met name een intieme scene tussen de twee ouders en het meisje als iedereen even de kamer uit is) maar uiteindelijk als geheel niet bijzonder genoeg. Er mist een haakje waardoor dit op gaat vallen tussen andere filmhuisreleases. Maar slecht is het niet.

In de wetenschap dat Tona [Mateo Garcia] ernstig ziek en verzwakt is, maakt zijn familie zich op voor een verrassingsfeestje ter ere van wat waarschijnlijk zijn laatste verjaardag zal zijn. Familieleden kibbelen en kletsen over van alles en nog wat (maar niets interessants) terwijl Tona’s zevenjarige dochter Sol [Naíma Sentíes] probeert te begrijpen wat er precies aan de hand is en vooral waarom de familie haar weghoudt bij haar vader. Sol stelt hardop een paar lastig te beantwoorden vragen, maar verder gebeurt er niks interessants of verrassends. Avilés is de zoveelste die eindigt met een shot dat gestolen is uit Truffauts Les Quatre Cents Coups om de suggestie te wekken dat er iets belangwekkends is gebeurd. Vermoedelijk dat het meisje een belangrijke levensles heeft geleerd? Dat is mij in ieder geval ontgaan.

Er gebeurt weinig bijzonders maar toch weet de film te boeien, bijna bij wijze van een fijne ASMR-ervaring omdat je vanuit het perspectief van het kind, dat z’n eigen interesses volgt, de drukte van de voorbereiding van het familiefeest en daarna het feest zelf als een prikkeling op de achtergrond meemaakt. Uiteindelijk dringt de pijnlijke werkelijkheid van de wereld van de volwassenen – haar vader is stervende – wel door, zodat het in die zin een coming-of-age-verhaal is waarbij het kind een belangrijke stap naar die andere wereld zet of eigenlijk de wereld van het kind begint te verlaten; juist het door elkaar lopen van de kinderlijke en de volwassen wereld maakt de film wat surrealistisch en interessant.

Kleine film over een alledaagse Mexicaanse familie die een verjaardagfeest voorbereidt, veelal bezien door de ogen van een klein meisje dat zich er niet van bewust is dat het feestje een dubbele lading heeft. Pas na lange tijd kreeg ik de familierelaties door - zoals het hoort: niet alles op een presenteerblaadje geven. En pas na lange tijd dringt het tot Sol, het meisje, door wat er aan de hand is: afscheid in plaats van feest.

Tijdens het kijken genoot ik wel. Maar de film was na afloop weer snel uit mijn hoofd en hart verdwenen.

Uitstekende film, waarbij het meer draait om het portretteren van een enorme familie + vriendengroep dan om het vertellen van een verhaal. Ik was echt verbluft hoe ontzettend veel personages er in de film voorkomen en hoe makkelijk je iedereen desondanks uit elkaar kan houden. Veel mensen hebben maar een paar regels tekst, maar het script is zo sterk dat je het gevoel hebt dat je aan het einde van de film iedereen door en door kent.

Het draait vooral om het jonge meisje Sol, dat haar zieke vader gaat bezoeken en hem maar niet te zien krijgt, omdat hij moet rusten voor zijn verjaardagsfeest dat die avond plaatsvindt en ook omdat hij zich een beetje lijkt te schamen voor zijn ziekte. Als ze elkaar uiteindelijk te zien krijgen houd je het als kijker maar moeilijk droog.

Ook de ontmoetingen met zijn vrienden zijn diep emotioneel. Maar er gebeuren ook veel andere dingen. Kleine tafereeltjes, soms grappig, soms ontroerend, soms geen van beide, maar altijd heel natuurlijk en ondanks de alledaagsheid ook heel diep menselijk. Alsof er in elke scène - en het zijn er misschien wel een stuk of honderd - iets op het spel stond.

Zelden een film gezien die het dagelijks leven zo dicht benaderde, zonder dat de banaliteit van dat leven ook maar enigszins in de weg zat. En het is ook nog eens allemaal heerlijk sfeervol gefilmd. Aanradertje.